|

با نمایشگاه کاریکاتور چهره از آثار وحید شریفی

پای کارتونیست‌ها به خانه هنرمندان باز شد

مهدی تمیزی

خانه هنرمندان ایران میزبان نمایشگاه کاریکاتور چهره، با آثاری از وحید شریفی است. این نمایشگاه که تا دوشنبه (اول شهریور 95)، از ساعت دو بعدازظهر تا 9 شب برپا بود، 24 مرداد، با حضور کاریکاتوریست‌ها و دوستداران هنر کاریکاتور، در گالری استاد نامی گشایش یافته بود.در این نمایشگاه، کاریکاتور 30 چهره فرهنگی، هنری و سیاسی- از آثار مطبوعاتی وحید شریفی ـ به نمایش درآمد. شریفی تاکنون شش نمایشگاه انفرادی، بیش از 70 نمایشگاه گروهی، چندین داوری و دریافت نشان تقدیر را در سابقه هنری خود دارد و سال‌ها است که به عنوان کاریکاتوریست چهره، در مطبوعات ایران فعالیت می‌کند.خانه هنرمندان ایران که محل حضور هنرمندان و محل بروز آثارشان بوده و هست، متأسفانه به هر سبب- که ریشه‌یابی‌اش در این زمان نمی‌گنجد- تاکنون کمترین رویکرد را به هنر کاریکاتور داشته و از حضور کاریکاتوریست‌ها و بروز آثارشان بهره‌ای نبرده است.به‌هر‌روی، باید خشنود باشیم که در دوره مدیریت جدید این مرکز هنری، چتر حمایتی خانه هنرمندان ایران برای کاریکاتوریست‌ها در حال بازشدن است و امید است که به‌زودی، محلي برای حضور هنرمندان کاریکاتوریست ایران شود.اکنون به بهانه برپایی نمایشگاه وحید شریفی، چند نفر از هنرمندان کاریکاتوریست، مطالبی نوشته‌‌اند که ضمن اشاره به آثار این کاریکاتوریست مطبوعاتی، به بررسی هنر کاریکاتور در ایران پرداخته شده است. در ادامه، بخش‌هایی از آن مطالب خواهد آمد. احمد عربانی (از پیشگامان کاریکاتور ایران) در مطلب آغازین نمایشگاه نوشته است: «اولین‌بار که چشمم به کارهای وحید شریفی افتاد، به طرز عجیبی مرا صدا می‌زد. به این خاطر که خطوط چهره برایم آشنا بود. از نوع خطوطی بود که قبل از تشریف‌فرمایی موجودی به نام کامپیوتر ـ با کنیه دیجیتال ـ کاربرد داشت و چهره‌پردازان هنرمند، در قالب کاریکاتور، به آن سبک، قلم‌زنی می‌کردند؛ از جمله مرحوم دولو، احمد سخاورز، غلامعلی لطیفی و دیگران». عربانی درباره هنر کاریکاتور می‌نویسد: «به کاریکاتور، مانند هنری واقعی در سده‌های اخیر، توجه شده و هنرمندانش سعی دارند واقعیت‌های ملموس و مهم را با زبانی گویا و فاخر به اثبات برسانند. کاریکاتور معاصر، امروز می‌تواند جدا از ارزش‌های مطبوعاتی و ارزش‌های ادبی، شخصیتی جداگانه داشته و از ارزش‌های کاریکاتوری برخوردار باشد. زبان کاریکاتور معاصر، تفسیر واقعیت‌های خشک خبری نیست؛ بلکه در ابعادی انسانی و جهانی گسترش یافته و از مرزها فراتر رفته و اندیشه‌های سیاسی، انسانی و فلسفی خود را به گوش دنیا رسانده است». احمد عربانی در پایان آورده است: «وحید شریفی از جمله هنرمندانی است که بازی روح و روان با تصویر ـ که از اعماق درون به خارج راه پیدا می‌کند ـ جوهر کاریکاتورهای او را می‌سازد». هادی حیدری نوشته است: «جريان موج نو هنر كاريكاتور که در قرن بيستم رخ داد، حاصل تمام تحولات و فرازونشيب‌هايي است كه كاريكاتور چهره در دهه‌هاي 60 و 70 میلادی تجربه كرده است. هنرمندان اين رشته، پس از گذر از دوران رنسانس و بعد از تجربه و شناخت ديدگاه‌ها و سبک‌هاي تازه هنري، روح جديدي در كالبد كاريكاتور دميدند و پايه‌گذار حركت‌هاي پویا در اين عرصه شدند. دهه 60 میلادی را می‌توان يكي از نقطه‌هاي عطف در جريان كاریکاتور چهره جهان دانست». این کاریکاتوریست مطبوعاتی در ادامه به کاریکاتور در ایران می‌پردازد و می‌نویسد: «در ايران، هم‌زمان با ورود مجله ملانصرالدين و آشنايي ايرانی‌ها با تصاوير كارتوني كه به وسیله دو هنرمند برجسته اين نشريه يعني «روتر» و «شلينگ» خلق می‌شد، كاريكاتورهاي چهره نيز وارد ايران شد. اين دو هنرمند در آثارشان از چهره‌هاي رجال عصر قاجار به‌ویژه محمدعلي شاه، بسيار بهره می‌بردند. رويكرد اين هنرمندان به كاريكاتور چهره شخصيت‌هاي شناخته‌شده آن دوره ايران، الگوي مناسبي براي هنرمندان دیگر روزنامه‌ها و مجلات شد». حیدری درباره نسل تازه کاریکاتورنیست‌های چهره می‌نویسد: «در سال‌های گذشته، نسل تازه‌ای از کاریکاتورنیست‌های چهره در مطبوعات و رسانه‌ها ظهور کرده‌اند که با کثرت و کیفیت آثارشان توانسته‌‌اند مخاطبانی جدی بیابند و ادامه‌دهندگان این رشته هنری در ایران باشند و وحید شریفی یکی از آنان است». هادی حیدری درباره نمایشگاه وحید شریفی می‌نویسد: «او با شناخت مناسب از خصوصیات چهره سوژه‌هایش و با به‌کارگیری مناسب رنگ، شیوه و اسلوب خود را یافته و به‌نوعی سبک و سیاقی منحصر به خود پیدا کرده است. سخت‌کوشی، نقدپذیری و تلاش او برای برطرف‌کردن ضعف‌ها و اصلاح آثارش، او را روزبه‌روز به عنوان چهره‌ای جدی در عرصه کاریکاتور چهره تثبیت کرده است. باید منتظر آثار بهتر و شنیدن بیشتر نام او در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی هنر کاریکاتور باشیم». حسین صافی ابتدا سؤالی را مطرح می‌کند که: «چرا این قدر همه کاریکاتور چهره را دوست دارند و واقعا چه جذابیت جادویی‌ای در این هنر نه‌چندان فخیمه پرطرفدار نهفته است؟»؛ سپس از چند ناهنجاری می‌گوید که: «کاریکاتور هنری است که هنر‌خواندنش، محل تردید روشن‌مغزان هنر است! مردم عادی هم که فقط به آن می‌خندند و بعضی سیاسیون هم آن را هنر مسخره‌کردن می‌دانند! متأسفانه این نوع نگاه به کاریکاتور، بدون درنظرگرفتن جذابیت واقعی آن، استعدادهای بسیاری را تارانده است». صافی از برخی هنرمندان کاریکاتوریست هم انتقاد می‌کند که: «دوستان هنرمندم نیز، همچنان که هنر، آنها را در خود غرق می‌کند، مانیفست ضدکاریکاتوری اعلام می‌کنند و عطای آن را به لقایش می‌بخشند. کاریکاتور، اغلب محفل‌پرکن چهره‌نگاران می‌شود و اسباب خنده دوستان در کارگاه‌های طراحی آزاد. از آن طرف، در بازار اگر پولی برای آن پرداخت کنند، همگی کاریکاتوریست‌های قهاری خواهند شد و بی‌خیال مانیفست خود و بدون هیچ دانشی، هنرنمایی می‌کنند و ملتی را از کار بی‌رمق خویش مستفیض می‌کنند. اگر هم جشنواره‌ای در آن سوهای دنیا یا همین‌جا با جوایزی درخور باشد، یک‌شبه همه هنرشان را کاریکاتور چهره‌ای می‌کنند تا افتخار راهیابی به جشنواره و احیانا کسب جایزه نصیبشان شود». این کاریکاتوریست چهره درباره فرازوفرودهای کاریکاتور و کاریکاتوریست‌ها و سپس درباره وحید شریفی می‌نویسد: «این‌گونه است که این هنر با همه طرفدارانش، مهجور مانده و هیچ‌کس آن را جدی نمی‌گیرد؛ نه مخاطب، نه سفارش‌دهنده، نه آرتیست، نه کاریکاتوریست. در این وانفسا، استعدادهای فراوانی داریم که جرقه‌های کارشان چشم‌نواز است؛ ولی بی‌رمق. شاهکار می‌آفرینند؛ ولی به‌سرعت محو می‌شوند. گاهی نقدی بُرنده، حالشان را می‌گیرد و گاه جایزه‌ای بی‌موقع، از خود بی‌خودشان می‌کند. حضورشان در این محدود فضای کاری خیلی سریع رنگ می‌بازد و خاطره می‌شود. امیدمان به آنها نیست. امیدمان به معدود کسانی است که با انگیزه، تلاش فراوان و با پوستی کلفت، دائم تجربه می‌کنند و یاد می‌گیرند و به‌روز می‌شوند و هرگز ناامید نمی‌شوند. وحید شریفی یکی از همین بهترین‌هاست و بی‌اغراق، پیشرفت او در کاریکاتور چهره بی‌همتاست. به کارش ایمان دارد و با عشق کار می‌کند. هنرش را جدی گرفته و مخاطبش را با کارهای خوبش کیفور می‌کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.