موانع توسعه و اقتصاد بازار کار
ولی فهیمی . کارشناس ارشد برنامهریزی
انفجار اطلاعات، آگاهی عمومی و ظهور انبوه رسانههای شنیداری، دیداری و حسی در محیطهای اطراف جوامع به گوش و به هوش شده و فضاهای حقیقی، مجازی، رسمی، غیررسمی و شبکههای اجتماعی جهان را چنان دچار تحول و آشفتگی در انتخاب با تنوع در عرضه كرده است که دیگر پایداری برای تقاضا متصور نیست و دائما حوزه تأثیر تقاضا و رویکرد مشتری دستخوش نوآوری، خلاقیت، تبلیغات و جاذبههای آنی و مسحورکننده مبتنی بر کشف تمایلات، علایق و انگیزههای آشکار و نهفته جوامع مصرفگراست. این پدیده تغییر در طراحی، تولید، بستهبندی، قیمتگذاری، توزیع و تحدید بازار را متلاطم و با رقابت سنگین مواجه كرده است که بضاعت، توان و شجاعت بسیار بالایی را برای حضور ماندگار و موفق میطلبد تا با انعطاف و ابتکار کامل هر لحظه آموختههای گذشته را فراموش کرده و راه و رسم جدید را بیاموزیم که مورد استقبال قرار گیرد. ماندن بر دانش گذشته یعنی بیسوادی و دورماندن از قافله توسعه شتابدار و فناشدن در وادی هولناک و بیرحمانه رقابت با مشوقها و امتیازات بسیار متنوع که با جذب مخاطب و مشتری همراه است و با بهکارگیری انواع فنون تحریک تقاضا یا ایجاد تقاضای جدید برای مصارف تولیدات در شرف طراحی یا در اندیشه بازارسازان و بازارداران است. با وجود اين دیگر روشهای آموزشی گذشته و متداول پاسخگوی نیازهای بازارهای بههمپیوسته، پیچیده و سیال امروز و آینده نيست و ایجاب میكند که در نظام آموزشی کشور در تمامی سطوح بازنگری و تجدیدنظر جدی شود تا خیل جوانان داوطلب تحصیل به مصالح مناسب توسعه اقتصادی تبدیل و مجهز به فنون تولید و زاینده ثروت شوند. با این هدف سه محور آموزش، حل تمرین و فراغت برای استخدام که در گذشته مقبول بود، به محورهای پنجگانه آموزش، طرح مسئله، حل مسئله، تربیت و مهارتآموزی در حوزه عمل اضافه شد. درعینحال قرارگرفتن در کنار مدیران و کارشناسان ورزیده و برترِ تولید در داخل یا خارج از کشور، توأم با برنامه مستمر ارزیابی عملکرد باید مد نظر قرار گیرد. ضرورت دارد بر سنجش استعدادها و لیاقتها و تطبیق آن با شرایط احراز شغل در تمامی بخشهای اقتصادی کشور اعم از دولتی، خصوصی و تعاونی در راستای کارآفرینی و پویایی مداوم تمرکز شود؛ چراکه توجه صرف به استخدام منجر به توقف یا برگشت به عقب خواهد شد. پس با حذف کامل انحصارات ویرانگر دولتی و شبهدولتی در تمامی حوزههای اقتصادی این مهم محقق میشود و با اصلاح قوانین محدودکننده و پرهیز از اعمال هرگونه تبصره و استثنا در مواد قانونی که خود منشأ فساد، تبعیض و نارضایتی جامعه در جریان امور است، زمینه برای برونرفت از وضع موجود و بحران اشتغال فراهم میشود. به نظر میرسد درحالحاضر کشور بیش از آنکه به قانون جدید نیاز داشته باشد، به قانون و مقرراتزدایی نیاز دارد تا موانع موجود در پیچوخم قوانین و مقررات تفسیرپذیر جاری و ساختارهای ناکارآمد اداری به فرصتطلبان اجازه ندهد از درروهای اضطراری و پنهانشده عبور و حقوق دیگران را تضییع و جامعه را دچار تزلزل، بیعدالتی و سهمخواهی از بابت معرفی روزنههای فرار به مفسدان كنند و در محیطی امن و شفاف عملکرد همگان در معرض دید و داوری عموم که بهحق درست است قرار گیرد و هوشمندی محور تعالی آینده مورد انتظار جامعه واقع شده و فرصتها به تهدید مبدل نشود، چراکه امروزه ظرافت، دقت، درهمتنیدگی و سرعت تحول در علم و فناوری به حدی است که فرصت حضور همگان را در حوزه عمل محدود كرده و به چالش کشیده است و توانمندی بسیار بالایی لازم است تا از این رهگذر پرازدحام، سهم خود را به دست آورند. علم و فناوری همچون صاعقه بهطور غافلگیرکنندهای جهان و بازارها را دائما در دادوستد و تعامل با تغییر و مسئله نو مواجه میكند و هرگونه درنگ و تأمل در این گذرگاه توسعه و رخدادهای بهشدت دگرگونکننده، جوامع غیرهمسو را با هزینههای سنگین و بيتعادلي مواجه و به دورشدن از حوزه تأثیر محکوم و با کندی حرکت و ناکارآمدی عملکرد روبهرو میكند. دانش هم تاریخ مصرف دارد و اصرار بر ماندن در گذشته هرگز جهان بههمفشرده، پیچیده و فوقالعاده حساس را در پیشبرد اهداف توسعه که همان مجهزشدن به فناوری مبتنی بر دانش روز و محرک توسعه اقتصادی است بر نمیتابد و کاروان تولید و صادرات را در مسیر توسعه متوقف و به بیراهه میکشاند. آنچه مهم و مطمح نظر است، برنامهها، نرمافزارها، علوم و فنون و روشهای اصلاح تولید و شناخت فرصتها در ابعاد سرعت، قیمت، مقدار، تقاضا، کیفیت و عرضه مناسب با نیازهای جوامع هدف است که قطعا مستلزم ظرفیت و بسترسازی، آموزش، گزینش درست، انتصاب هوشمند، ارتقاي بهرهوری، صرفهجویی و ارزیابی عملکرد مطابق برنامه زمانبندیشده در جهت بهبود مستمر تولید برای استقبال پیوسته بازار است. اداره آینده بسیار دشوار است چون تقاضا و فرصتها پیشاپیش توسط بازارهای هوشمند با فرایندی عالمانه رصد و شکار میشوند و بنابراين سربلندی در راه توسعه با گامنهادن آگاهانه در مسیرهای مطالعهشده میسر بوده و هیچ هدف دستوریاي به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.