|

عبدالکریم ساروخان در گفت‌وگو با «شرق» مطرح کرد:

مذاکرات ژنو یادواره معاهده سور است

افشین غلامی

«عبدالکریم ساروخان»، معتقد است مشخص نیست آینده سوریه به کجا می‌رود، اما آنها خود را برای وقوع هرگونه احتمالی در آینده آماده کرده‌اند و خود را جزئی از سوریه می‌دانند، اما نه سوریه‌ای که درحال‌حاضر در جنگ قدرت‌ها می‌سوزد. با حضور در دفترش گفت‌وگویی با «عبدالکریم ساروخان»، رئیس مجلس مدیریت کانتون جزیره، درباره موضوع فدرالیسم و مواضع اقلیم کُردستان سوریه موسوم به «فدرالیسم شمال و غرب سوریه» انجام داده که در ادامه می‌خوانید:

شما سیستمی به نام «فدرالیسم شمال و غرب سوریه» را اعلام کرده‌اید. این سیستم را براساس چه اصول و مبانی‌ای تعریف کرده‌اید. منطقه خودگردان کُردستان سوریه نزدیک به دو سال و شش ماه است که تشکیل شده. مناطق و سه کانتون که به وسیله مدیریت کُردها، عرب‌ها و سریانی‌ها به‌عنوان هم‌پیمان و ائتلافی در چارچوب مناطق خودمدیریتی شمال سوریه تشکیل شده، امروز به مرحله فدرالیسم رسیده است. در این هم‌پیمانی و ائتلاف اجتماعات شمال سوریه نشست‌هایی برگزار شد تا برای آینده شمال سوریه از لحاظ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برنامه‌ریزی‌هایی انجام شود. در‌ گذار از آن دو سال، فدرالیسم از سوی مجلس سوریه دموکرات اعلام شد و پیش‌نویس قانون اساسی مشروع مورد توافق همه ملیت‌های ساکن در کُردستان سوریه و مناطق عرب‌نشین تقدیم به مجلس شد تا سیستم براساس قوانینی که مشروعیت حضور همه اقوام در اداره مناطق در آن لحاظ شده باشد، صورت گیرد و در نهایت این قانون به تصویب رسید. این سیستم، سیستمی است که در سوریه به وجود آمده و یکپارچگی سوریه را دربر می‌گیرد. اجرائی‌شدن این سیستم وصل به آرامش و امنیت سوریه است و تا زمانی که آرامش در سوریه حاصل نشود و روند عادی به زندگی مردم بازنگردد، سوریه دموکراتیک همچنان با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد بود. درحال‌حاضر ما سیستم فدرالیسم خود را بر پایه برادری و مودت بین ملیت‌ها و بر پایه پیشرفته‌ترین و انسانی‌ترین متدهای دموکراسی به وجود آورده‌ایم و در حال اجرائی‌کردن آن هستیم. چرا شما نام شمال و غرب را بر آن گذاشته‌اید. ببینید، آنچه مسلم است، شمال سوریه منطقه‌ای کُردنشین بوده و تاریخ شاهد این ادعاست. الان هم با توجه به اکثریت جمعیت کُردی، نیروهای کُرد در حال حکمرانی هستند و اکثرا احزاب کُردی مدیریت شمال سوریه را در دست دارند. زبان کُردی در مدارس اجرا می‌شود، تابلوی ادارات و مغازه‌ها علاوه بر عربی به زبان کُردی و سریانی نوشته می‌شود. بسیاری از نیروهای نظامی و نیروهای امنیتی کُرد هستند، تمام قدرت‌های منطقه و جهانی اینجا را با نام سرزمین کُردها می‌شناسند. پس همه فاکتورهای یک دولت کُردی در فدرالیسم شمال و غرب سوریه وجود دارد. اما متأسفانه در عملیات تعریب و در کمربند عربی میزان زیادی از شهرها و روستاها از نظر جمعیت خالی شده و به جای آن ساکنان عرب به کُردستان کوچانده شدند، به نحوی که نزدیک به 20 درصد کُردستان سوریه را اعراب، سریانی، ترکمن، ارمنی، چچن، آشوری و کلدانی‌ها تشکیل می‌دهند. به‌همین‌دلیل و با اوصافی که ذکر شد برای اینکه در این کشتی بحران‌زده و اشغال بخشی از سوریه توسط نیروهای داعش بتوانیم همبستگی و اتحاد خود را با ملیت‌های دیگر حفظ کنیم و آنها هم همسو با ما در برابر دشمن بجنگند و در قالب ملت‌های خودگردان دموکراتیک با حفظ ساختار فرهنگی خود، هم‌پیمانمان باشند، با نام فدرالیسم شمال و غرب سوریه آن را نام‌گذاری کردیم و وقتی لفظ (rojava kurdistan) را به کار می‌بریم، همه دنیا متوجه می‌شود که این اسم برای کجا به کار برده می‌شود و کُردها چه کسانی هستند و دقیقا کجا به آنها تعلق دارد. از لحاظ سیاسی و دیپلماسی هم در سطح دنیا وقتی صحبتی می‌شود، می‌گویند کُردها در فلان نشست حضور یافته یا نیافته‌اند و این یعنی شمال سوریه منطقه‌ای کُردی است اما با حفظ فلسفه آشتی ملت‌ها در شمال سوریه. شما به آشتی ملت‌ها و ملت دموکراتیک در سوریه اشاره کردید؛ ملت‌های دیگر تا چه اندازه در اداره امروز فدرالیسم شمال سوریه حضور دارند؟ ملیت‌های ساکن در شمال سوریه عبارت‌اند از کُردها، عرب‌ها، سریانی‌ها، ارمنی‌ها، چچن‌ها، آشوری‌ها و کلدانی‌ها. به تعداد وجود این ملیت‌ها ما سازماندهی سیاسی داریم و سازماندهی جوامع مدنی دموکراتیک را به وجود آورده‌ایم. در این سیستم و سازماندهی سیاسی تنها شخصیت‌های میهن‌پرست جای نمی‌گیرند بلکه کسانی در این سازماندهی جای می‌گیرند که شهروندان وظیفه‌دانی هستند و می‌خواهند دموکراسی به صورت واقعی در اینجا پیاده شود. وقتی اقوام و ملیت‌ها در خودمدیریتی کانتون‌ها جای گرفتند، بخش نیروهای مسلح آنها نیز در این ساختار جای داده شده و قسمتی از ارتش و نیروهای پلیس و امنیت را تشکیل داده‌اند. دقیقا می‌توانیم بگوییم در ساختار سیاسی شمال سوریه همه اقوام و افراد و اشخاصی که در آن زندگی می‌کنند، موجودیت دارند و تنها فدرالیته‌ای برای کُردها نیست و سیستمی برای همه ساختارها و بافت‌های اجتماعی و دینی سوریه است. نظر شما درباره مذاکرات ژنو چیست. چرا کُردها تا امروز شرکت داده نشده‌اند؟ در تاریخ کُردها موضوعات و مباحث فراوانی ایجاد شده که سیاست‌مداران کُرد نتوانسته‌اند در آن صاحب نفوذ باشند. در زمان عثمانی هنگامی که پیمان لوزان و سور شکل گرفت، چند نفر را بردند و گفتند به‌جای ملت کُرد این معاهده را بپذیرید. الان هم می‌خواهند مانند زمان کمال آتاتورک این مسئله را بپذیریم تا زمانی که اوضاع آرام شد، دوباره کُردها به حقوق خود نرسند. امروز هم می‌گویندمسئله کُرد بعد از حل مباحث دیگر حل می‌شود. کُردها دیگر این سیاست را که نقشه‌ای قدیمی است به‌خوبی شناخته‌اند و می‌دانند دوره این ر‌فتارها تمام شده است. لازم است همگان بدانند این‌گونه مذاکرات و ملاقات‌ها بدون درنظرگرفتن عنصر قوی و نیرومند کُرد امکان‌پذیر نیست و شرکت‌ندادن کُردها به‌عنوان امری واقع و امری سیاسی، مذاکرات را به نتیجه‌ای نخواهد رساند و از همین باب است که تاکنون این مذاکرات به نتیجه‌ای نرسیده است. هیچ کشوری هنوز به صورت رسمی فدرالیسم شما را به رسمیت نشناخته است و دولت مرکزی هم آن را رد کرده. با این وصف وضعیت را چگونه تشریح می‌کنید. باید بدانید قدرت‌ها به دلیل منافع سیاسی و اقتصادی خود همواره سعی می‌کنند در مقابل چنین وضعیت‌هایی رفتارهای متفاوتی نشان دهند. امروز هم منافع برخی گروه‌های منطقه‌ای و جهانی با چنین وضعیتی سازگاری ندارد، اما ما به این موضوع توجهی نمی‌کنیم و تنها به اراده ملت دموکراتیک خود اکتفا کرده‌ایم. این را بدانید قدرت‌ها به کسی یا منطقه‌ای احترامی نمی‌گذارند تا آنکه آن ملت خود را به اثبات برساند. ملت ما هم خود را امروز، هم در عمل و هم در تئوری به جهانیان نشان داده و امروز می‌بینیم که قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی به توانایی و اراده مردم ما ایمان دارند. بنابراین ما با ایمان و با اعتماد به باور ملت دموکراتیک خودمان به پیش می‌رویم و همه دنیا می‌دانند که کُردها ملت آشتی‌طلبی هستند. درحال‌حاضر چه زبان‌هایی در فدرالیسم شمال و غرب سوریه رسمی است و زبان دیپلماسی این منطقه کدام است. در مرحله‌ای که در آن هستیم، سه زبان کُردی، عربی و سریانی به‌عنوان زبان‌های رسمی معرفی شده‌اند. به این دلیل که سیستم ما سیستمی خودمدیریتی است، کُردها به زبان خود می‌خوانند و می‌نویسند و در دبستان‌ها و مراکز به زبان کُردی حرف می‌زنند و این شامل عرب‌ها و سریانی‌ها هم می‌شود. شیوه تعلیم و تربیت در اینجا فراگیری و استفاده از سه زبان است. مانند بسیاری از کشورهایی که چندزبانه هستند. درباره زبان دیپلماسی هم معمولا هیأت‌های ما با این سه زبان در مذاکرات شرکت می‌کنند و در آنجا با هرکدام از این زبان‌ها صحبت شود، ترجمه صورت خواهد گرفت. به دلیل اینکه زبان سریانی به خاطر جمعیت آن کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، بیشتر زبان کُردی و عربی به کار می‌رود. برای ما زبان کُردی اساس است، اما در مذاکرات از زبان عربی هم استفاده می‌شود. پروژه شما برای آینده فدرالیسم کُردستان سوریه (شمال و غرب سوریه) چیست. متأسفانه برخی فدرالیسم را جدا از سوریه می‌دانند و ما قویا این موضوع را رد می‌کنیم. ما از سوریه جدا نشده‌ایم بلکه حکومت و سیستم خود را براساس شرایط و خواست مردممان به وجود آورده‌ایم. مشخص نیست آینده سوریه به کجا می‌رود، اما ما خود را برای هرگونه احتمالی در آینده حاضر کرده‌ایم. ما اینک به صورت کانتون‌های خودمدیریتی تحت عنوان فدرالیسم شمال و غرب سوریه مناطق خود را اداره می‌کنیم و قصد داریم با اتکا به پتانسیل داخلی به سوی پیشرفت و توسعه حرکت کنیم. اگر محاصره اقتصادی به پایان برسد، سعی خواهیم کرد با رشد اقتصادی دروازه‌های توسعه همه‌جانبه را برای کُردستان سوریه به ارمغان بیاوریم، اما پروژه‌ای که قصد داشته باشیم از سوریه جدا شویم درحال‌حاضر وجود ندارد. درحال‌حاضر مشکلات اقتصادی فراوانی در کُردستان سوریه مشاهده می‌شود و شهرها و روستاها از بسیاری امکانات رفاهی بی‌بهره‌اند، برنامه شما در این‌باره چیست. ما در برابر داعش در حال جنگیم و با گروه‌های تروریستی دیگری نیز مبارزه می‌کنیم و در حلب و اطراف آن و محله شیخ مقصود با نیروهای ائتلاف که ترکیبی از نیروهای بنیادگرای خشن است درگیر نبردیم. بنابراین وضعیت ما، وضعیت جنگی است؛ به این وضعیت جنگی، محاصره اقتصادی هم اضافه شده است. از سویی با داعش همسایه هستیم، از سوی دیگر ترکیه مرزهای ما را تهدید می‌کند. درحال‌حاضر ما براساس امکانات ذاتی و محلی خود در حال ادامه زندگی هستیم، اما خصوصیت مهمی که کُردستان سوریه دارد، توانایی بالای کشاورزی و دامپروری است. گندم همه سوریه را ما تأمین می‌کنیم. از تل کوچر تا کانتون عفرین و تا دریای سفید، مردم ما مشغول کار کشاورزی و باغداری هستند و بهترین زیتون دنیا را ما در عفرین به عمل می‌آوریم. به‌همین‌خاطر فدرالیسم کُردستان سوریه خوشبختانه از پتانسیل بالایی در این زمینه برخوردار است و اگر محاصره به پایان برسد، مطمئنا کُردستان سوریه به سمت توسعه با شتاب حرکت خواهد کرد. کُردستان سوریه دارای چاه‌ها و پالایشگاه نفت است، نقش نفت در سیاست کُردستان سوریه چگونه است. نفت در کُردستان سوریه موجود است، اما مرز و جایی که بتوانیم نفت را به فروش برسانیم وجود ندارد، اما اگر در آینده رابطه سیاسی ما با بیرون برقرار شود، این حق ذاتی ماست که به‌عنوان بخشی از سوریه از سهم خود استفاده کرده و از این فاکتور بهره ببریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.