|

سفر برهم صالح به تهران نقش‌آفرینی بیشتر کردها

سامان سلیمانی

«برهم صالح» متولد ١٩٦٠ سلیمانیه‌ کردستان عراق است که در سال‌های ابتدایی دهه‌ 80 میلادی به‌عنوان مسئول ارتباطات اتحادیه‌ میهنی کردستان در بریتانیا منصوب شد. او در سال ١٩٩٢ به‌عنوان نماینده‌ اتحادیه میهنی و بعدا نماینده‌ حکومت اقلیم در آمریکا انتخاب شد. او در فاصله سال‌های ٢٠٠١ تا ٢٠٠٤ نخست‌وزیر حکومت اقلیم کردستان بود و بعد از سقوط صدام، از نیمه دوم ٢٠٠٤ معاون نخست‌وزیر موقت عراق شد. در سال ٢٠٠٥ وزیر برنامه‌ریزی عراق و بعد از آن به‌عنوان معاون نخست‌وزیر در زمان نخست‌وزیری «نوری‌مالکی» انتخاب و مسئول شورای اقتصادی دولت شد. برهم صالح اکنون که کردستان عراق و دولت عراق، با مسائل و بحران‌هایی روبه‌روست، به‌عنوان نماینده‌ عالی اتحادیه‌ میهنی کردستان در رأس هیأت به ایران آمد تا راجع‌به مسائل مهم با مقامات بلندپایه‌ ایرانی گفت‌وگو کند. آنچه این سفر را از سفر‌های گذشته‌ مقامات اقلیم به تهران، متمایز می‌کند، زمان آن و رویداد‌های در حال اتفاق در عراق و منطقه است. ابتدا از کردستان شروع کنیم؛ اقلیم کردستان عراق درحال‌حاضر با چند مسئله و بحران مواجه است، پارلمان کردستان در نتیجه‌ اختلافات میان پارت دموکرات و جنبش تغییر مدت‌هاست عملا تعطیل است و این مسئله درعمل حکومت و سیستم سیاسی کردستان را با بن‌بست مواجه کرده است؛ از طرفی دیگر، اختلافات شدید میان حکومت کردستان و حکومت مرکزی در بغداد به‌ویژه درباره مسائل مربوط به نفت، بودجه و پیشمرگه، به نقطه‌ اوج خود رسیده است. همچنین کردها بزرگ‌ترین جبهه‌ جنگ با داعش را دارند و پیشمرگه‌های کرد در مدت‌زمان مبارزه با داعش توانسته‌اند بیشترین دستاوردها را کسب و بزرگ‌ترین ضربات را به این گروه تکفیری وارد کنند. اتحادیه‌ میهنی کردستان نیز به‌عنوان یک جریان قدرتمند در کردستان، عراق و منطقه که در جنگ با داعش نیز، نقشی یگانه داشته، مسلما می‌تواند نقش‌ انکارنشدنی‌ای در حل بقیه مشکلات ایفا کند. به عراق بپردازیم، بزرگ‌ترین بحران فعلی حکومت عراق علاوه بر مسائل داخلی و فساد ریشه‌دار اداری و اقتصادی، جنگ با داعش و به‌ویژه آزادسازی موصل است. آنچه در این حوزه هنوز به نتیجه نهایی نرسیده، حضور یا حضور‌نداشتن و چگونگی مشارکت نیروهای پیشمرگه در این عملیات است، اما کلید این مسئله نزد کردها جای دیگری است؛ کردها با توجه به سابقه تاریخی و رجوع به تاریخ آنچه در این زمینه برایشان اهمیت دارد؛ وضعیت عراق بعد از آزادی موصل است و این سؤال که با رفع بحران داعش و قدرتمندترشدن حکومت مرکزی بغداد، وضعیت مناسبات آنها به کدام‌ سو خواهد رفت. همچنین با توجه به اینکه، استان نینوا که موصل مرکز این استان است، درصد بالایی از نسبت جمعیتی آن کُرد هستند، بعد از آزادسازی کامل، حق و حقوق این کردها چگونه تأمین شود، برای اقلیم کردستان جای اهمیت دارد. مسئله مهم دیگر درباره موصل به‌عنوان دومین شهر بزرگ عراق و مرکز اصلی اهل سنت، نداشتن وحدت میان سنی‌های عراق و نبود یک رهبری واحد و مشترک میان آنان است. درحال‌حاضر با توجه به مناسبات قوی و مستحکمی که جمهوری اسلامی ایران هم با شیعیان در صدر قدرت در عراق و هم با کردها و به‌ویژه اتحادیه‌ میهنی دارد، اهمیت این سفر دوچندان شده است. همچنین برهم صالح به‌عنوان دانش‌آموخته‌ مکتب «جلال طالبانی»، به‌خوبی بر این واقعیت واقف است که ایران به‌عنوان کشوری صاحب‌نفوذ و تأثیرگذار در معادلات منطقه و جهان، می‌تواند نقش مهم خود را ایفا کند و از ارتباطات و نفوذ خود در منطقه و به‌ویژه عراق، به نزدیکی بیش‌ازپیش کردها به دیگر لایه‌های سیاسی این کشور کمک کند. به نظر می‌رسد در روزهای آینده، به‌وضوح بتوانیم ثمرات این سفر را در عرصه‌ تحولات کردستان و عراق بیش‌ازپیش شاهد باشیم؛ سفری که البته با سفرهای اخیر برهم صالح به نمایندگی از اتحادیه‌ میهنی کردستان به روسیه و آمریکا با سفر به ایران تکمیل شده است. ثمراتی را که گره از مشکلات عراق و کردستان بگشاید و کردها نقش‌آفرینی بیشتری در تحولات بازی کنند، نباید از یاد برد. اتحادیه‌ میهنی کردستان عراق در سال ١٩٧٥ در شرایطی تأسیس شد که مسئله کُرد در عراق، تحت‌تأثیر قرارداد الجزایر و مسائل داخلی، عملا دچار بن‌بست شده بود و در اوج ناامیدی، تأسیس این سازمان جدید، نیرویی تازه به مردم کُرد بخشید و سرآغاز راهی شد که نقطه‌عطفی در تاریخ منطقه به شمار می‌آید و در بیش از چهار دهه‌ در مقاطع مختلف تاریخی، این نقش‌آفرینی بارها تکرار شده و انتظار می‌رود در آینده‌ای نه‌چندان دور باز شاهد گشودن گره‌هایی باشیم که تا آن روز زمان زیادی باقی نمانده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.