اهمیت تأثیر محصولات مهندسی ژنتیک در اقتصاد جهان
ارزش تجاری محصولات تراریخته
لیلا سرمدی. کارشناسارشد پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی
ظهور فناوریهای نوین و دستاوردهای آن، روی مبادلات و تجارت جهانی تأثیر بسزایی گذاشته است. سهم فناوریهای نوین نظیر بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک با محصولاتی که به دنیا عرضه کرده است، چنان زیاد است که پیشبینی میشود بازار تجارت جهانی در آینده در سلطه محصولات حاصل فناوری مهندسی ژنتیک در عرصههای مختلف قرار گیرد. مهمترین دستاورد فناوری مهندسی ژنتیک، محصولات تراریخته در بخش کشاورزی است. این محصولات با سودآوری فراوانی که از محل تولیدشان حاصل شده است، رقیب جدی محصولات مشابه سنتی خود محسوب میشوند. طبق جدیدترین گزارش منتشرشده از سوی سرویس بینالمللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی، در بیستمینسال تجاریسازی موفق محصولات تراریخته در دنیا، سطح زیر کشت این محصولات در 28 کشور بیش از صدبرابر رشد داشته است. بیش از 18 میلیون کشاورز در 28 کشور توسعهیافته و درحالتوسعه در سراسر دنیا، به استقبال تولید محصولات کشاورزی مهندسیژنتیکشده رفته و با رضایت کامل از کارایی و کسب منافع اقتصادی بالای این محصولات، هر سال زمینهای خود را به زیر کشت محصولات تراریخته میبرند. همه کشورهایی که به کشت و تولید محصولات تراریخته روی آوردهاند، به اهمیت تولید این محصولات در کشور خود و تأثیری که این محصولات روی وضعیت اقتصادی و خودکفایی غذایی کشورشان گذاشته است، کاملا واقف هستند و بر ادامه کشت و تولید این محصولات در زمینهای خود مداومت میکنند. گزارش شده است که محصولات مهندسی ژنتیک در 20 سال گذشته، 150 میلیارد دلار آمریکا برای کشاورزان سودآوری داشته است. سال 2015 با رکورد 18 میلیون کشاورز در مقایسه با 17.3 میلیون کشاورز در سالهای قبل، رشد قابلملاحظه بیش از 90 درصد و بیش از 16.5 میلیون کشاورز مخالف ریسکپذیری را در کشورهای درحالتوسعه نشان میدهد. 7.5 میلیون کشاورز خردهپا در کشور چین و 7.3 میلیون کشاورز خردهپای دیگر در کشور هندوستان با کشت محصول پنبه مهندسیژنتیکشده در زمینهای خود، از مزایای بیشمار تولید پنبه تراریخته مقاوم به آفات در کشور خود بهرهمند شدهاند و به خودکفایی در تولید پنبه رسیدهاند. طبق آخرین گزارش سرویس بینالمللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی، از سال 1996 تا سال 2015، تولید محصولات تراریخته در 20 سال گذشته به امنیت غذایی، تولید پایدار، تغییرات اقلیم و حفظ محیطزیست کمک قابلتوجهی کرده است که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد: افزایش تولیدات زراعی به ارزش 150 میلیارد دلار آمریکا، تأمین محیطزیست بهتر با صرفهجویی 583.5 میلیون کیلوگرم ماده مؤثر حشرهکشهای شیمیایی، کاهش تولید 27 میلیارد کیلوگرم گازکربنیک (که معادل حذف 12 میلیون اتومبیل از جادهها به مدت یک سال است)، حفظ تنوع زیستی از طریق صرفهجویی در کشت 152 میلیون هکتار زمین، کمک به کاهش فقر از طریق کمک به بیش از 16.5 میلیون کشاورز خردهپا و خانوادههای آنها که بیش از 65 میلیون نفر هستند. طبق گزارش تجاری قابلدسترس سرویس بینالمللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی در سال 2013، ارزش محصولات تراریخته در بازارهای جهانی از 93میلیون دلار در اولین سال تجاریسازی این محصولات در سال 1996 میلادی، به 14میلیاردو840 میلیون دلار در انتهای سال 2012 میلادی رسید و ارزشی معادل 102میلیارد و 241 ميليون دلار سودآوری و منافع اقتصادی از محل تولید محصولات تراریخته به دست آمد. طبق آخرین اطلاعات اقتصادی قابلدسترس در سالهای 1996 تا 2012، کشاورزان تراریختهکار در کشور چین سودی معادل 15.3 میلیارد دلار و در کشور هندوستان 14.6 میلیارد دلار از محل کشت و تولید محصولات تراریخته کسب کردهاند. در سالهای 1996 تا 2012، کشورهای صنعتی با 59 میلیارد دلار در مقایسه با کشورهای درحالتوسعه با 57.9 میلیارد دلار، از منافع اقتصادی تولید محصولات تراریخته بهرهمند شدهاند. در سال 2012، سود اقتصادی از محل تولید محصولات تراریخته در بخش کشاورزی در کشورهای تولیدکننده محصولات تراریخته معادل 19.75 میلیارد دلار گزارش شده است. طبق گزارشهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد و سرویس بینالمللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی، بازار جهانی محصولات مهندسی ژنتیک کشاورزی در سال 2011، به 13.7 میلیارد دلار رسید و پیشبینی میشود که ارزش تجاری این محصولات در سال 2017 با نرخ رشد 11.4 درصد، به رقمی نزدیک به 24.8 میلیارد دلار برسد. ارزش جهانی بازار محصولات مهندسی ژنتیک در سال 2013 با نرخ رشد 7.2 درصد به میزان 305.7 میلیارد دلار گزارش شده است. سهم عمده درآمد بازار محصولات مهندسی ژنتیک مربوط به کشورهای آمریکا، کانادا، انگلستان، آلمان، هلند، بلژیک، فرانسه، ژاپن و چین بوده است. طبق یک برآورد آماری، تولید محصولات مهندسی ژنتیک در آمریکا 88 درصد، در اروپا 27 درصد و در ژاپن 11 درصد تخمین زده شده است. کشور ژاپن در سال 2004، حدود 20 میلیارد دلار در بخش مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی سرمایهگذاری کرد و حدود 18 میلیارد دلار از این طریق درآمدزایی داشت. آمریکا نیز با بیشترین میزان سرمایهگذاری در دنیا، صد میلیارد دلار در بخش مهندسی ژنتیک سرمایهگذاری کرده است که سه میلیارد دلار آن فقط مربوط به پروژه ژنوم انسان است که در سالهای 1990 تا 2000 به این امر اختصاص یافت. میزان درآمدزایی آمریکا از بخش بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک در سال 2004، حدود 50 میلیارد دلار گزارش شد که نشاندهنده سرمایهگذاری عمده آمریکا در تولید علم است تا تولید محصول. در دنیا سرمایهگذاری در حوزه فناوریهای پیشرفته در کشاورزی مانند مهندسی ژنتیک، سود کلانی را در کشورهایی که با فناوری روز دنیا پیش میروند، به ارمغان آورده است. در سال 2014 گزارش جدید جهانی متاآنالیز، مزایای متعدد قابلتوجهی را از کشت و تولید محصولات تراریخته در 20 سال گذشته تأیید و اعلام کرد. یک تحلیل جهانی با تأکید بر یافتههای 147 مطالعه انجامشده در 20 سال گذشته نیز تأیید کرد که فناوری مهندسی ژنتیک و استفاده از محصولات تراریخته به طور متوسط باعث کاهش 37درصدی مصرف آفتکشها، افزایش 22درصدی عملکرد محصول و افزایش 68 درصدی سود کشاورزان شده است. حجم تجارت جهانی محصولات مهندسی ژنتیک، نقش مهمی در رشد و توسعه بخش کشاورزی، بهبود ارزش و سلامت غذایی و حفظ محیطزیست داشته است. همچنین منجر به رشد اقتصادی، افزایش درآمد و سودآوری، استقلال و خودکفایی کشورها شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.