روشهای کاهش تأثیر شبکههای اجتماعی بر روزنامهنگاری
امروزه خبرها بهسرعت باد تازه میشوند. هنوز خبر فاجعه نیس فرانسه در صدر است که کودتا در ترکیه روی سرخط خبرگزاریها و شبکههای اجتماعی قرار میگیرد. بخشی از گزارشها و خبرها بر پایه آنچه شهروند خبرنگاران تولید میکنند، منتشر میشود. برخی دیگر نیز نتیجه چیزی است که روی شبکههای اجتماعی قرار میگیرد. از آنجاکه هر دو این فضاها با استانداردهای روزنامهنگاری و انتشار خبر فاصله دارند، هرچه اخبار بیشتر و با سرعت بالاتری در اختیار مردم قرار میگیرند، نگرانی بابت صحتوسقم آنها نیز بیشتر میشود. با وجودی که به نظر میرسد در دوره شبکههای اجتماعی اثرگذاری روزنامهنگاران و رسانههای رسمی کموکمتر شده است، اما با توجه به گستردگی و تأثیرگذاری این شبکهها، حضور روزنامهنگاران بهمراتب مهمتر شده است. اینکه سوژه اشتباهی بارهاوبارها ریتوییت شود، آنقدر خطرناک است که نهفقط اهمیت روزنامهنگاری را کمتر نمیکند که نقش پررنگتری به آن میدهد. هنگامی که با خبری مواجه میشویم نخست از خود میپرسیم آیا این پدیده درواقع رخ داده است؟ آیا منبع خبر موثق بوده؟ و درنهایت اینکه آیا ما قسم خوردهایم از آن استفاده کنیم و به آن اهمیت دهیم؟ درواقع اینجاست که روزنامهنگاری حرفهای از روزنامهنگاری شهروندی منفک میشود. اینکه در مطلب منتشرشده یک خبرگزاری رسمی یا روزنامه اطمینان وجود دارد و به آنچه در شبکههای اجتماعی منتشر میشود، نمیتوان بهسادگی اطمینان کرد. در بسیاری موارد در شبکههای اجتماعی دیده شده از عکسی در جای دیگری استفاده شده یا خبر بهکل کذب بوده است. باید این نکته را در نظر داشته باشیم هنگام انتشار سریع اخبار، دقت و صحت تحتتأثیر قرار میگیرد. اما چگونه میتوان بر این معضل غلبه کرد؟ درواقع این نوشته میکوشد روشهایی را برای راستیآزمایی آنچه در شبکههای اجتماعی منتشر میشود، به دست دهد. فهرستی از منابع قابل اعتماد داشته باشید روزنامهنگاران آزاد، خبرنگاران، منابع رسمی، خبرگزاریها و شهروندخبرنگاران لازم است فهرستی از اکانتهای منابعی را همراه خود داشته باشند تا بتوانند صحتوسقم خبرهای فوری را با آنها چک کنند. بههرحال، اینکه خبری از چند منبع بررسی شود، مطمئنتر است. در بسیاری از شبکههای اجتماعی استفاده از هشتگها میتواند دسترسی ما به ابعاد گوناگون یک خبر در رسانههای مختلف را سادهتر کند. شک کنید درباره هرآنچه در شبکههای اجتماعی میبینید صرفنظر از اینکه چه کسی آن را منتشر کرده یا منبع خبر کیست، شک کنید. هنگامی که خبری در شبکهای مانند توییتر منتشر میشود، وسوسه باورکردن و بازنشر آن بسیار شدید است. بااینحال، در چنین شرایطی مهم این است آرام باشیم و منابع دیگر را بررسی کنیم. با بررسی و مقایسه اخبار گوناگون است که میتوانیم تا حدی درباره صحت خبر منتشرشده مطمئن شویم. برای تشخیص قلابی یا کذببودن خبر میتوان به برخی سایتها رجوع کرد. در منابع انگلیسی سایتهای چکدسک و اسنوپز میتوانند مفید باشند. درباره مکانها و تشخیص درستی آنها میتوان از گوگل مپ استفاده کرد. ویکیمپیا نیز ابزاری قابل اتکا به حساب میآید. برای تشخیص تاریخ و زمان نیز راههای متعددی وجود دارد. یکی دیگر از روشهایی که میتوان صحت یک خبر را سنجید، استفاده از امکانهایی است که وضع هوا را در جغرافیای موردنظر نشان میدهند. درباره تشخیص هویت یک فرد نیز همه امکانهای موجود در شبکههای اجتماعی را چک کنید. فیسبوک، لینکدین و... میتوانند منابع خوبی برای چککردن پروفایل افراد باشند. دقیق باشید در وقایعی مانند بلایای طبیعی و حوادث تروریستی بهتر است درباره تعداد آسیبدیدگان، مجروحان و کشتهشدگان دقیق باشیم و درباره گزارشکردن این تعداد کمی وسواس نشان دهیم. بارها دوبارهخوانی کنید هنگامی که واقعهای رخ میدهد و ما بهعنوان شهروندخبرنگار از آن مطلع میشویم، این وسوسه با ماست که فورا آن را روی شبکههای اجتماعی بفرستیم. اما واقعیت این است در این لحظات احتمال خطای ما بسیار بالاست. بهتر است متن موردنظر بارهاوبارها خوانده و بعد روی شبکههای اجتماعی فرستاده شود. گاهی اوقات خطاهایی که بابت انتشار سریع اخبار رخ میدهد بهسختی قابل تصحیح هستند. ضبط کنید بهتر است همراه آنچه درباره واقعه در دست دارید، فایلی از صدای ضبطشده همراه خود داشته باشید. شما درباره آنچه منتشر میکنید، مسئول هستید و بهتر است صدای منابع خبریتان را داشته باشید. منبع: ماهنامه کوییل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.