|

«علی بیگدلی»، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با «شرق» مطرح کرد:

ریاست‌جمهوری «ترامپ» به ضرر عربستان و اسرائیل است

«چگونگی رابطه با خاورمیانه» از بحث‌های اصلی فضای انتخاباتی آمریکاست؛ اینکه این کشور مهم که تأثیرگذاری انکارناشدنی‌اش در مناسبات نظام بین‌الملل برای همه مبرهن است، در دولت‌های احتمالی «هیلاری کلینتون» یا «دونالد ترامپ» چه نوع تعاملی با کشورهایی مانند عربستان و اسرائیل خواهد داشت و اینکه موضع ایالات متحده از ۲۰۱۶ به بعد نسبت به مسئله سوریه چه خواهد بود. «ایالات متحده آمریکا در طول تاریخ نگاه و رابطه خاص با عربستان سعودی داشت. اما مناسبات نظام بین‌الملل در این چند سال به‌گونه‌ای پیش رفت که خاورمیانه با وجود همه اهمیتش، از اولویت‌های آمریکا خارج شده است و دقیقا به همین دلیل «باراک اوباما» به‌طور صریح این‌طور اظهارنظر کرد که از این به بعد به همکاری با چین تمایل دارد و منافع کشورش را در شرق آسیا خواند». «علی بیگدلی» کارشناس روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با «شرق» تأکید دارد استراتژی آمریکا چه با دولت احتمالی ترامپ و چه با رئیس‌جمهور‌شدن کلینتون، در قبال خاورمیانه تغییرات گسترده‌ای نخواهد داشت:

‌بحث ما درباره رابطه ایالات متحده آمریکا و خاورمیانه پس از اوباماست. برای شروع گفت‌وگو لازم می‌دانم این موضوع را طرح کنم که در زمان دولت باراک اوباما، رابطه آمریکا با خاورمیانه دستخوش تغییرات زیادی شد. به‌طوری‌که رئیس‌جمهوری این کشور رسما اعلام کرد که خاورمیانه دیگر جذابیت قبل را برای آمریکا ندارد و به همین دلیل سعی کرد و اتفاقا توانست که رویکرد کشور در قبال این منطقه مهم را تغییر دهد. به‌طوری‌که می‌توان گفت آقای اوباما و کشور آمریکا از خاورمیانه فاصله گرفتند. دقیقا به همین دلیل در مسئله برجام کاری به این نداشتند که عربستان سعودی یا دولت اسرائیل چه موضعی دارند و به همین دلیل توافق بعد از سال‌ها عملی شد. البته نتیجه چنین رویکردی این شد که دولت سعودی از آمریکا دور و به لابی یهودی نزدیک شد و شاهد این هستیم که در عربستان مؤسسات بازرگانی یهودی سرمایه‌گذاری و فعالیتی جدی دارند و حتی فضای بین حماس و اسرائیل هم در حال ترمیم است. ‌ایالات متحده در نوامبر سال جاری میلادی انتخابات ریاست‌جمهوری را برگزار خواهد کرد. «رابطه با عربستان» در دولت‌های احتمالی هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ چه شکلی را به خود خواهد دید؟ ایالات متحده آمریکا در گذر تاریخ، نگاه و رابطه‌اي خاص با عربستان سعودی داشته‌ است؛ اما مناسبات نظام بین‌الملل در این چند سال به‌گونه‌ای پیش رفت که خاورمیانه با وجود همه اهمیتش، از اولویت‌های آمریکا خارج است و دقیقا به همین دلیل اوباما به‌طور صریح گفت از این به بعد به همکاری با چین تمایل دارد و به منافع کشورش در شرق آسیا اشاره كرد. با‌این‌حال واقعیت این است که خانم کلینتون نزدیکی خاصی با کشورهای عربی دارد و حتی بخش مهمی از هزینه‌های تبلیغاتی‌اش را کشورهای عرب منطقه تأمین مي‌كنند. به همین دلیل قاطعانه باید گفت دولت کلینتون رابطه ایده‌آلی با اعراب و به‌طور مشخص عربستان خواهد داشت. هیلاری همچنین با لابی یهودی رابطه تنگاتنگی دارد و به‌طور حتم اسرائیل در دولت احتمالی ایشان رابطه بهتری با آمریکا نسبت به سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۶ خواهد داشت. همچنین او با لابی یهودی داخل کشورش هم تعامل بالایی را تجربه می‌کند، به‌هرحال نباید فراموش شود که آنها در دوره اول آقای اوباما ۷۶ درصد از رأی‌های او را به صندوق انداخته بودند. ‌با وجود این، رابطه اوباما با لابی یهودی سرد است و کلینتون هم به‌عنوان هم‌حزبی او در انتخابات حضور پیدا کرده است. هیلاری کلینتون با وجود اینکه هم‌حزبی اوباماست، نگاهش متفاوت است و رویکردی عربی- اسرائیلی دارد؛ بنابراین نمی‌‌توان انتظار داشت که رابطه ایالات متحده با خاورمیانه در دولت احتمالی این خانم مانند هشت سال اخیر باشد. ‌دونالد ترامپ چطور؟ ظاهرا این چهره جنجالی رغبت چندانی به پرداختن به این منطقه ندارد. دونالد ترامپ ترجیحش این است که به‌جای اظهار نظر درباره عربستان یا اسرائیل، توجه خود را به مسائل درونی کشورش معطوف کند؛ نه‌تنها آقای ترامپ، بلکه سیاست حزب جمهوری‌خواه این است که به مسائل درونی آمریکا معطوف شوند تا از این طریق رأی‌های نوجوانان و همچنین ۷۰ سال به بالاهایی که معتقدند اوباما وجهه آمریکا را خدشه‌دار کرد به دست بیاورند. پس باید این‌طور نتیجه‌گیری کرد که ترجیح عربستان برنده‌شدن هیلاری کلینتون در انتخابات ۲۰۱۶ است و به همین دلیل ملک سلمان به دولت کشورش دستور داده از کلینتون حمایت مالی و غیرمالی كند. این توضیحات، ما را به این نتیجه معلوم می‌رساند که رابطه آمریکای هیلاری با عربستان بهتر از رابطه آمریکای اوباما با این کشور خواهد بود. ‌بحران سوریه تداومی پنج‌ساله دارد؛ اوباما چه سهمی در این فضای فرسایشی داشت؟ قطعا اوباما راضی نبود که در جنگِ تمام‌عیار سوریه سهم و نقشی داشته باشد، به‌هرحال او که اتفاقا برنده جایزه صلح نوبل هم شده است، همیشه مي‌كوشيد خود و دولت و البته کشورش را جنگ‌گریز نشان دهد. البته رئیس‌جمهوری فعلی ایالات متحده بر این باور است که سوریه درگیر جنگی نیابتی است و به همین دلیل تلاش مي‌كرد مشکل با مشارکت همه کشورهای درگیر حل شود؛ البته با این توضیح که کلید حل سوریه در دست روسیه و به‌طور مشخص «ولادیمیر پوتین» است. این توضیح لازم است که سوریه برای آمریکا اهمیت چندانی ندارد و تصور نمي‌شود هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ در صورت کاخ‌ سفیدنشینی خودشان را درگیر بحران سوریه كنند. ‌اسرائیل و تحرکات این کشور را نمی‌توان از آمریکا جدا کرد. اما اوباما موضعی کاملا متفاوت از خودش نشان داد و تنها رئیس دولت آمریکا بود که در زمان مسئولیتش به تل‌آویو سفری نداشت. آیا هیلاری دموکرات رفتار هم‌حزبی‌اش را تکرار خواهد کرد یا تعامل با یهودی‌ها را اصل خواهد دانست؟ اوباما به دلیل شهرک‌سازی دولت «بنیامین نتانیاهو»، موضعی منفی به اسرائیل از خودش نشان داد و هرچقدر که شهرک‌سازی‌ها گسترش پیدا می‌کرد، موضع تندتری می‌گرفت. بااین‌حال همه می‌دانند که خانم کلینتون چقدر نسبت به اسرائیل تعلق‌خاطر دارد. به همین دلیل حتی اگر دنبال صلح بین اسرائیل و فلسطین هم باشد، قطعا جانب اسرائیل را خواهد گرفت. درباره ترامپ به‌جرئت می‌توان گفت که دلباخته و شیفته اسرائیل نیست و به همین دلیل در میتینگ‌های انتخاباتی‌اش حتی یک کلمه درباره این موضوع صحبت نکرده است. بنابراین گمان نمی‌رود که در دولت احتمالی‌اش رابطه مخدوش شده اسرائیل و آمریکا ترمیم شود. ‌البته بی‌توجهی ترامپ یک مسئله است و نزدیکی جمهوری‌خواهان به اسرائیل هم یک مسئله. ترامپ را همه چهره‌ای احمق می‌دانند، این در شرایطی است که او مشاوران خوبی دارد و به همین دلیل تمرکزش را روی مشکلات داخلی گذاشته است و اگر از اسرائیل یا عربستان هم حرفی به میان نمی‌آورد حتما برنامه‌ای برای این روند دارد. نکته‌ای هم که نمی‌توان از کنارش به‌سادگی گذشت، این است که به دلیل رفتارهای بنیامین نتانیاهو و گروه‌های چپ اسرائیلی حتی جمهوری‌خواهان هم قرار را بر فاصله‌گرفتن از اسرائیل گذاشته‌اند. ‌یعنی ایالات متحده خرجش را از اسرائیل جدا کرده است؟ نه به این شدتی که مدنظر شماست اما اتفاق افتاده است رفتارهای این چندسال اسرائیل با گفتمان و نوع نگاه آمریکایی‌ها تناقض دارد. ‌می‌توان این‌طور گفت که فضای آمریکا پس از ترک کاخ سفید از سوی باراک اوباما تغییراتی جدی به خود خواهد دید؟ ببینید! باراک اوباما در شرایطی هشت‌سال ساکن کاخ سفید بود که رفتارش، اظهاراتش و تصمیم‌هایش اذهان عمومی را به این نتیجه غیرقابل‌انکار رساند که در مقام ریاست‌جمهوری ایالات متحده با همه هم‌سلفان پیشین خود فرق دارد. او اصلا جنگ‌ستیز نبود و تنها جنگ مستقیم دوران مسئولیتش مسئله لیبی بود که اتفاقا چندی پیش از کرده خود در شمال آفریقا اظهار پشیمانی کرد. شرح این شرایط نشانگر این است که هیچ دوره‌ای را نمی‌توان با هشت‌سالی که اوباما تصمیم‌گیر اول آمریکا بود، قیاس کرد. ‌برای سؤال پایانی، ترامپ شانس بیشتری برای رفتن به کاخ سفید دارد یا کلینتون؟ حتما هیلاری کلینتون.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.