لزوم بازخوانی فقه سنتی در حوزه مسائل زنان
حجتالاسلام محمدتقی فاضلمیبدی. عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
جایگاه واقعی زن را از دو ديدگاه ميتوان بررسی كرد؛ یکی دیدگاه دین و مذهب و دیگری تعریفی که دنیای امروز از این جایگاه دارد. واقعیت این است تعریفی که از جایگاه زن در کشورهای غیراسلامی وجود دارد بهجز در موارد مشترک در باقی موارد در کشورهای اسلامی پذيرفتني نیست. در فقه سنتی نیز تعریفی از زن وجود دارد که در کشورهای اسلامی حتی در کشورهایی مانند عربستان که هنوز زنان شرایط سنتی دارند نیز پذیرفته نميشود؛ بنابراین لازم است جایگاه درست و معقولی از زن در جامعه تعریف شود. اولین گام در این مسیر آن است که نگاههای فقه سنتی را برای دنیای امروز بازخوانی کنیم و دیدگاههایی را که جامعه، عقل و منطق نميپذيرد، بازنگری كنيم. براي مثال؛ در فقه سنتی زن حق قضاوت ندارد؛ اما باید بدانیم این موضوع زمانی مطرح شده است که زنان بهدلیل ارتباطنداشتن مناسب با دنیای بیرون، نداشتن تحصیلات و با وجود محرومیتها در شرایطی قرار داشتند که نمیشد این مشاغل را به آنها سپرد و این موضوع را در زمان حال نمیتوان برای زن امروز که تحصیلكرده است و از مسائل اجتماعی آگاهي دارد، در نظر گرفت. زن امروز از جهت هویت و شخصیت پابهپای مرد است و باید برای او حقوقی غیر از آنچه در فقه سنتی وجود دارد در نظر گرفت. با توجه به تغییرات اجتماعی ضروری است در بسیاری از موارد تجدید نظر کرد و در حقوق مدنی زنان بازنگری انجام داد. در این میان متأسفانه رسانهها نتوانستهاند بهصورت بایسته و شایسته هویت زنان را بازنمایی و جایگاه واقعی آنان را در جامعه تبیین کنند، چراکه بيشتر کار رسانههای ما ژورنالیستی شده است. اگر مقالات روزنامهها را در یک ماه جمع و بررسی کنید، سه مقاله درست و مناسب درباره زنان و خانواده نمیبینید. نگاه به زن و مسائل زنان در رسانههای ما متأسفانه یا صرفا فمينیستی است یا سنتی؛ گزارشها و خبرها نیز بيشتر سطحی است و کار علمی و پژوهشی خاصی در این حوزه دیده نمیشود. رسانههای ما مطالعه عمیق و علمی ندارند و مطالب در آنها بدون آمار درست و بدون اینکه راه پژوهش را پیموده باشد منتشر میشود. درعینحال متأسفانه دغدغه مسائل اجتماعی اولویت مسئولان ما نیست و همه مسائل با دید سیاسی دیده میشود و نه علمی. این موضوع بر عملکرد رسانهها نیز تأثیر گذاشته است. اگر کار رسانه را به سمت کار علمی و پژوهشی سوق دهیم، قطعا وضعیت فرق خواهد کرد. همچنین باید در پایاننامههای دانشگاهی به مسائل زنان بهصورت جدی پرداخته شود و نیز کتابهای تطبیقی با وضعیت زنان دنیا که منطبق بر اطلاعات درست علمی است منتشر و نگاه علما و اندیشمندان در آن در نظر گرفته شود. فرهنگ ما در بسیاری از نقاط بهصورت محلی شکل گرفته است؛ متأسفانه زنان نیز این فرهنگ را پذیرفتهاند، خودشان میخواهند تسلیم و تابع مرد باشند و هر آنچه او میگوید انجام میدهند و هیچگونه استقلال رأی برای خود قائل نیستند؛ باید این فرهنگ را ارتقا دهیم. اینکه به برگزاری چند سمینار و همایش در تهران اکتفا کنیم، راه به جایی نخواهد برد، رسانهها باید برای تغییر فرهنگ منفی مردم تلاش کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.