|

نشانه‌های انعطاف ایران در سوریه

منابعی که با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در حاشیه اجلاس اسلو در نروژ دیدار کرده‌اند، می‌گویند ظریف در نشست‌هایی در اسلو نشان داده است بیش از گذشته در حوزه سوریه اختیار و قدرت دارد و اینکه ایران احتمالا آماده است برای پیشبرد یک راه‌حل سیاسی در سوریه از خود انعطاف بیشتری نشان دهد. تغییر ظاهری سیاست‌گذاری ایران در قبال سوریه از آنجایی به وجود آمده است که دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، با انتقادهاي شدید داخلی به‌دلیل رویکردش در سوریه مواجه است. ۵۰ مقام وزارت خارجه آمریکا به‌تازگی نامه‌ای امضا کرده‌اند و در آن از واشنگتن خواسته‌اند حملات هوایی علیه رژیم اسد (رئیس‌جمهور سوریه) انجام دهد و او را برای دادن امتیازهاي واقعی در مذاکرات بر سر انتقال سیاسی با مخالفان در ژنو زير فشار قرار دهد. فشار داخلی در تهران و واشنگتن برای تغییر رویکرد در جهت تسهیل راه‌حل سیاسی در سوریه زمانی انجام شده است که ظریف و جان کری همتای آمریکایی‌اش در حاشیه اجلاس اسلو در ۱۵ ژوئن درباره اجرای توافق هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5 و مسئله سوریه با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند. یک منبع غیردولتی آمریکایی گفت: آنچه ظریف در اسلو نشان داد این بود که وی درباره سوریه، بیشتر از گذشته اختیارات دارد. به نظر می‌آمد او می‌خواهد نشان دهد ایران آماده است انعطاف بیشتری در قبال اسد نشان دهد. محمدجواد ظریف در یک کنفرانس خبری مشترک با همتای نروژی‌اش در اسلو تأکید کرد بحران سوریه فقط می‌تواند از طریق سیاسی حل شود و هیچ راه‌حلی برای وضعیت کنونی این کشور از راه‌های نظامی به دست نخواهد آمد. ظریف در پاسخ به سؤال‌هاي المانیتور درباره پیشنهادهايش برای پیشبرد راه‌حل سیاسی در سوریه در ۱۶ ژوئن در یک ایمیل گفت: من بارها گفته‌ام اگر ما فقط روی افراد متمرکز شویم، راه‌حلی به دست نمی‌آید، چراکه این یک روش با حاصل جمع صفر است که به‌طور قطع به بن‌بست خواهد رسید. او ادامه داد: پاسخ این است که روی پراکندگی اساسی قدرت و شکل آینده مدیریت کشور تمرکز شود، به‌گونه‌ای که بتوان نقش افراد یا قومیت‌ها را به حداقل رساند و حتی حذف کرد. اینکه مشاهده می‌شود ظریف در حال به‌دست‌آوردن نقش پررنگ‌تر در سیاست‌گذاری تهران در قبال سوریه با تجدید تمرکز بر یک راه‌حل سیاسی است، به‌سرعت پس از آن حاصل شد که شورای ‌عالی امنیت ملی ایران، علی شمخانی دبیر این شورا را به‌عنوان هماهنگ‌کننده ارشد در امور سیاسی، نظامی و امنیتی با سوریه و روسیه معرفی کرد؛ سمتی که گفته می‌شود تاکنون وجود نداشته است. اعلام سمت جدید شمخانی پس از آن انجام شد که وزیران دفاع روسیه، ایران و سوریه در نهم ژوئن، نشستي در تهران برگزار کردند. پیش از این نشست بود که حسین دهقان، وزیر دفاع ایران، بر حمایت کشورش از یک آتش‌بس در سوریه كه در نتیجه آن تروریست‌ها در این کشور تقویت نشوند، تأکید کرد. وی همچنین پس از دیدار با همتای روس خود تأكيد كرد گفت‌وگوهای داخلی سوریه باید جایگزین جنگ و خونریزی شود. به نوشته المانیتور، انتصاب شمخانی و قراردادن موضوع سوریه در روند میان‌سازمانی ایران می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که تهران به اين نتيجه رسيده كه یک راه‌حل سیاسی در سوریه بیشتر منافعش را تأمین خواهد کرد تا توسعه جنگ. این تغییر رویکرد در حالی مشاهده می‌شود که دولت اوباما نیز با یک انتقاد داخلی بی‌سابقه از سوی مقامات وزارت امور خارجه آمریکا برای سخت‌ترکردن موضع این کشور در قبال اسد مواجه شده است. جنگ سوریه که نزدیک به پنج سال ادامه پیدا کرده تاکنون منجر به کشته‌شدن حدود ۴۰۰‌ هزار نفر شده است. رابرت فورد، سفیر پیشین آمریکا در سوریه، با اشاره به نامه ۵۰ مقام وزارت امور خارجه به دولت اوباما گفت: تاکنون چنین اتفاق نظری ندیده بودم و این به من می‌گوید سیاست کنونی شکست خورده و این شکست ادامه خواهد یافت؛ بنابراین یک رویکرد جدید لازم است که شامل افزایش فشار بر دولت اسد باشد. او افزود: یک اتفاق نظر گسترده وجود دارد که تمرکز کنونی دولت بر داعش در سوریه منجر به حصول راه‌حلی بادوام برای چالش داعش در سوریه نمی‌شود، چراکه عرب‌های سنی در سوریه را به اندازه کافی برای مقابله با اسد در شرایطی که آنها اسد را مشکلی بزرگ‌تر می‌بینند، متقاعد نمی‌کند. المانیتور در ادامه آورده است: فورد در پاسخ به سؤالی درباره تغییر احتمالی سیاست ایران در سوریه نیز گفت ارزیابی من این نیست که آنها به‌سرعت ۱۸۰ درجه تغییر خواهند کرد. می‌توان گفت شاید ایرانی‌ها نسبت به سختی‌ها در سوریه هوشیارتر شده‌اند و دوباره به آن فکر می‌کنند. ایرانی‌ها بهترین مذاکره‌کنندگان دنیا هستند و آنها یک صبر استراتژیک دارند که آمریکایی‌ها فقط می‌توانند خوابش را ببینند؛ بنابراین من به‌دنبال یک تغییر ناگهانی اساسی نخواهم گشت. منبع: ایسنا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.