|

جهان عرب و معضلی به نام رسانه

وقتی ما از رسانه‌ها با همه جوانبش سخن می‌گوییم درواقع از یک منظومه کاملی صحبت می‌کنیم که ابرقدرت‌ها به وسیله آن به ملت‌های دیگر یورش آوردند؛ منظومه‌ای که پیوسته در پیروزی‌های آنها در جنگ‌هایشان نقش داشت و مفاهیم ریشه‌ای در بین آنها را رفته‌رفته دگرگون کرد. منظومه‌ای که حتی توانست رفتار ملت‌ها را تغییر داده و سنت‌ها و آداب و رسومشان را عوض کند. رسانه‌ها از اطلاع‌رسانی و اقناع، به ابداع و ابتکار و تأثیرگذاری و خطاب قراردادن عقل جمعی رسیده‌‌ و تا عاملی برای ساخت تمدن جدید پیش رفته‌‌اند. در رسانه‌های عرب، فقدان یک استراتژی رسانه‌ای کاملا به چشم می‌خورد. همچنین فقدان حقارت‌بار هرگونه ابتکارعمل. به‌جایش آنچه هست، انحصار‌های فردی و شخصی و دادن اختیارات تام به برخی افراد و بالاکشیدن آنها تا حد قدرت بسیار بالا است. بسیاری فساد در رسانه‌ها را زیر سر همین رویکرد می‌دانند. گویی در بین صاحبان رسانه، نوعی وراثت رواج پیدا کرده است و لابی‌های پنهان در بازاریابی رسانه‌ای بیشترین نقش را دارند. کار به جایی رسیده است که گویی رسانه‌های ما فقط با خودشان حرف می‌زنند یا با گروه خاصی از جامعه. برای همین است که ما هشت کانال تلویزیونی داریم که شبانه‌روز برنامه پخش می‌کنند ولی همه اینها را می‌شود در یک کانال جمع کرد. چرا وقتی می‌خواهیم یک برنامه جدید بسازیم آن را از روی یک نسخه غربی کپی‌برداری می‌کنیم و فقط زبانش را تغییر می‌دهیم؟ این نهایت افلاس رسانه‌ای نیست؟ نتیجه همه این سیاست‌ها آن شده است که کشورهای عرب امروزه اسیر «اینستاگرام»، «توییتر»، «تلگرام» و «فیس‌بوک» شده‌‌اند و هرکس به‌دنبال «لایک»کردن این یا آن مطلب در شبکه‌های اجتماعی است. تا جایی که برخی از کشورهای عرب در صدر کاربران «توییتر» قرار گرفته و حتی از آمریکا و چین و... هم سبقت گرفته‌‌اند. این پیشرفتی معجزه‌آسا و خارق‌العاده است. اما در چه؟ آیا این نشانه پیشرفت است یا پسرفت؟ رسانه‌های عربی به‌کلی از بدنه جامعه فاصله گرفته‌‌اند. به‌خصوص با روی‌کارآمدن رسانه‌های جدید یا به قولی «دیجیتالی» این فاصله دوچندان شده است. ازاین‌رو دیگر پیام از پیام‌دهنده به پیام‌گیرنده نمی‌رسد بلکه به صورت مستقیم و آنی روی صفحات مجازی پخش می‌شود. مخاطب رسانه‌ها دیگر از دست رفته‌‌اند و گمان هم نمی‌رود بازگردند. در رسانه‌های سنتی برنامه‌های هدفمند، برنامه‌هایی بودند که هدفی را دنبال می‌کردند. اما امروزه چنین نیست. کسی به‌دنبال تأثیرگذاری یک پیام نیست بلکه همه به‌دنبال تعداد بینندگان و شمارش‌ فالوئرها و آمارهایی توهمی از این قبیل هستند. این تعداد بینندگان است که قرارداد شما را با یک شرکت رسانه‌ای تعیین می‌کند. ازاین‌رو ابزاری که براي توسعه ملی بود؛ امروزه به ابزاری در جهت مسخ ملی تبدیل شده است. جهان عرب کی می‌خواهد از این خواب برخاسته و از طریق رسانه‌ها وارد دنیای ابتکار و خلاقیت شود؟ رسانه یک ابزار مستقیم برای ایجاد تحولات معرفتی است. برخی از پست‌ها و مقام‌ها نیز باید مانند اشخاص بازنشسته شوند تا ما بتوانیم با فساد مبارزه و آزادی اندیشه مسئولانه را تضمین کنیم. منبع: الرايه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.