|

امیدوارم بانوان را به خاطر داشته باشید

حمید دهقانی: 95 سال زمان لازم بود تا از حق رأی زنان آمریکا بگذرد و سرانجام نخستین‌زن بتواند تاریخ‌ساز و به عنوان کاندیدای ریاست‌جمهوری یکی از دو حزب اصلی آمریکا انتخاب شود. البته این مسیر پرپیچ‌وخم مبارزه تاریخی زنان، به درازای تاریخ 240ساله آمریکاست. ابیگیل آدامز، همسر جان آدامز، دومین رئیس‌جمهور آمریکا، در سال 1776 از همسرش خواست در تدوین قوانین به وضعیت زنان توجه داشته باشد؛ او در نامه به همسرش می‌نویسد: «در قوانین جدید که فکر می‌کنم تصویب آنها لازم باشد، امیدوارم بانوان را به خاطر داشته باشید و درباره زنان از اجداد خود سخاوتمندتر و بزرگوارتر باشید». او پیشنهاد می‌دهد که زنان باید حق مشارکت در سیستم جدید دولتی را داشته باشند و علت این امر را ستمگری بالقوه مردان می‌داند. انتقادها از وضعیت زنان در دوران پساانقلابی افزایش می‌یابد و در یکی از اعلامیه‌های اولیه پس از انقلاب آمریکا، «جودی سارگنت‌موری» این ایده را که دختران باید مد، لوندی‌گری و دلربایی را بیاموزند تا بتوانند شوهری خوب برای یک ازدواج موفق به دست آورند، سخت تقبیح می‌کند. در عوض او بر اجتماعی‌شدن زنان به منظور ارزش‌های مدنی، نه ارزش‌های منحصرا زنانه اصرار می‌ورزد؛ او معتقد است ارزش‌هایی مانند استقلال باید در چارچوب فهم زنان قرار گیرد و ارزش‌های جنسیتی باید به آنها آموخته شود تا متکی به توانمندی‌های خود شوند و زندگی خود را بر این مبنا استوار کنند. در پهنه دومین بیداری بزرگ، زنان نقش ‌بسزایی در جنبش ضدبرده‌داری ایفا کردند. همان‌طورکه قرن نوزدهم به پیش می‌رفت، در پی آن، درخواست‌ها برای اعطای پایگاه مدنی متناسب با توانمندی‌های زنان افزایش می‌یافت. این درخواست‌ها در شکل آموزش برابر میان زنان و مردان، برابری زنان با مردان در برابر قانون و نهایتا حق رأی، به‌عنوان گام‌هایی به سوی تعمیق نهادی‌کردن گفتمان آزادی‌خواهی درون جامعه مدنی پیش رفت. در برنامه یادبود صدساله زنان که در سال 1876 برگزار شد، مدافعان برابری حقوق زنان و مردان در اعلامیه‌ای عنوان کردند که پایگاه تحقیرشده زنان نقطه‌عطفی در نهادهای امروزی ما به حساب می‌آید. به‌زودی، فمینیست‌های منتقد، اصطلاح پدرسالاری را به کار گرفتند. آنان معتقد بودند نباید اجازه دهیم که روابط اقتدارآمیز و وابسته که میان زن و مرد در چارچوب خانواده صورت گرفته، در حوزه مدنی نیز غلبه کند. در این مسیر، نسبت میان پایمال‌شدن حقوق زنان و سیاهان، هم‌گرایی‌هایی پیدا می‌کند. در آمریکا همان‌گونه‌که صاحبان مزارع در ایالت‌های جنوبی آمریکا ادعا می‌کردند که اگر برده‌داری نباشد، اقتصاد آمریکا از بین می‌رود، درباره زنان نیز می‌گفتند اگر میان زن و مرد تفاوت نباشد، بنیان خانواده و جامعه از بین می‌رود. تمام این موارد توجیهی برای حفظ قدرت مردان سفیدپوست علیه سیاهان و زنان بود. بر اساس این استدلال بود که برای دهه‌ها سلطه مردان سفیدپوست بر سیاهان و زنان توجیه می‌شد. در نتیجه، به همراه جوشش مطالبات برابری «آمریکاییان آفریقایی‌تبار» در دهه 1960، موج دوم فمینیسم نیز شکل گرفت. حالا زمان آن فرا رسیده بود که دو گروهی که نابرابری میان آنها و مردان سفیدپوست قانونی شده بود، در کنار هم و در یک جبهه قرار گیرند. سال زنان در ادامه و در آغاز دهه 1980 شکاف جنسیتی در آمریکا و نقش آن در انتخابات اهمیت پیدا می‌کند. علت این امر موضع‌گیری محافظه‌کارانه ریگان در کارزار انتخاباتی خود در 1980 علیه سقط جنین بود. مخالفت با حق سقط جنین، زنان مجرد را بیش‌از‌پیش از جمهوری‌خواهان محافظه‌کار دور می‌کند. اهمیت رأی زنان در آمریکا از همین زمان آغاز می‌شود؛ به‌صورتی‌که از آن زمان به بعد زنان برای دستیابی به حقوق برابر در انتخابات‌های آمریکا حضور بیشتری پیدا می‌کنند. در انتخابات‌های اخیر آمریکا، میزان مشارکت زنان 54 درصد بوده؛ یعنی نزدیک به 8.5 میلیون بیشتر از مردان در انتخابات شرکت کرده‌اند. این مشارکت مقدمات حضور بیشتر زنان نه‌تنها به‌عنوان انتخاب‌کنندگان بلکه به‌عنوان انتخاب‌شوندگان را فراهم می‌کند. در انتخابات سال 1992 شمار زیادی از زنان توانستند وارد سنا شوند و به همین خاطر آن سال را «سال زنان» نامیدند. بیل کلینتون در هر دو انتخابات به‌ویژه انتخابات ریاست‌جمهوری 1996 با توجه به تغییر الگوی خانواده و شکاف جنسیتی موجود در آمریکا و با تأکید بر اهمیت زنان در جامعه، توانست بر اساس رأی و حمایت زنان به پیروزی دست یابد. او در رقابت‌های انتخاباتی خود به جای تکیه بر نمادهای مردانگی و سلطه‌گرانه بوش، بیشتر بر حس مراقبت و همدردی با مردم تأکید داشت و در یکی از شعارهای مهم انتخاباتی خود عنوان کرد: «من درد شما را احساس می‌کنم»، شعاری که حمایت شمار زیادی از مردم صلح‌طلب به‌ویژه زنان را با خود همراه کرد. نقش زنان در انتخابات آمریکا همچنان پررنگ است به‌طوری‌که در انتخابات ریاست‌جمهوری 2008 آمریکا اوباما با رأی زنان حامی کلینتون، پیروزی خود را نهایی کرد. بده‌بستان میان 2 نیروی تحول‌خواه جنگ قدرت در انتخابات ریاست‌جمهوری 2008 جنگ میان نژاد و جنسیت بود. دو نیروی تحول‌خواه دهه 1960 یعنی مدافعان نبود تبعیض ‌نژادی و نبود تبعیض‌ جنسیتی حالا در تقابل با یکدیگر قرار گرفتند. اوباما به‌عنوان نماینده رفع تبعیض نژادی و کلینتون به‌عنوان نماینده رفع تبعیض جنسیتی بازنمایی شدند. در این جنگ درون‌گروهی میان دموکرات‌ها، عامل نژاد بر جنسیت غلبه کرد و سپس دو نیروی تحول‌خواه در مبارزه با مک‌کین (مرد سفیدپوستی که نماد تبعیض ‌نژادی و جنسیتی بود) هم‌پیمان شدند و با پیروزی نخستین رئیس‌جمهور سیاه‌پوست، یکی از نتایج تاریخی انتخابات آمریکا را رقم زدند. اکنون، پس از هشت سال به نظر می‌رسد زمان آن فرا رسیده که مدافعان رفع تبعیض نژادی به حمایت از نماینده رفع تبعیض جنسیتی در برابر ترامپِ ضدزن و نژادپرست روی آورند. به همین دلیل، مهم‌ترین مسئله انتخاباتی در این دور از رقابت‌های آمریکا در کنار مسئله اقتصاد، حول مسئله تبعیض جنسیتی خواهد بود. هر اندازه مسئله تبعیض جنسیتی در این انتخابات برجسته‌تر شود، شانس کلینتون برای پیروزی بیشتر خواهد شد. پیروزی در این دور از رقابت‌های انتخاباتی آمریکا در گروی این است که چه کسی می‌تواند رأی زنان را به دست آورد. به نظر می‌رسد با توجه به حماقت‌های ترامپ و موضع‌گیری‌های ضدانسانی او، کلینتون به‌عنوان نماینده حزب دموکرات هر سه پایگاه اصلی دموکرات‌ها یعنی، سیاهان، لاتین‌تبارها و زنان را با خود همراه دارد. آیا پس از 240 سال، هیلاری کلینتون می‌تواند در صورت انتخاب‌شدن به‌عنوان نخستین رئیس‌جمهور زن، رؤیای ابیگیل آدامز را درباره برقراری تساوی حقوق میان زنان و مردان محقق کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.