|

منازعات فرادستان و ضعف در اجرا

محسن ایزدخواه- معاون پیشین سازمان تأمین اجتماعی

روزنامه وزین «شرق» در بیست‌ودوم اردیبهشت 95 گفت‌وگوی بلندی با آقای دکتر احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، انجام داده بود. نحوه تنظیم سؤالات مطرح‌شده در این مصاحبه حکایت از آن دارد که مصاحبه‌کننده مي‌خواهد ضمن طرح سؤالاتی متناسب با دانش اقتصادی دکتر میدری در سطح مشکلات کلان کشور، این روند را در چارچوب مسئولیت‌های ایشان در وزارتخانه متبوع به ارزیابی بکشاند که ایشان زیرکانه از مسئولیت خود در حوزه اجرا می‌گریزد و با استناد به یافته‌های پژوهشی اقتصاددان برجسته داگلاس نورث که مطرح می‌کند چگونه فرادستان یک کشور می‌توانند منافع مشترک تعریف کنند و به آشتی برسند و تا زمانی که نتوان فرمولی برای محدودسازی منازعات داخلی یافت جامعه در وضعیت شکننده به سر می‌برد...

عملا اجرا را نادیده گرفته و بسیاری از ناکارآمدی‌ها، بی‌صلاحیتی‌ها و عدم شایسته‌سالاری حتی در سطوح میانی و اجرا را در چارچوب یافته‌های نورث به گردن فرادستان می‌اندازد و گویی فقط یک سوی سکه از یافته‌ها و نظریه‌های نورث را نشانه گرفته‌‌اند درحالی‌که نورث در کتاب «نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی» در بیان اهمیت مسئله اجرا تا آنجا پیش می‌رود که می‌گوید کل مسئله توسعه‌نیافتگی را می‌توان در کادر مسئله اجرا توضیح داد. هرکس باید از خودش شروع کند. آموزه‌های دینی نیز همین تذکر را در قالب قرآن و احادیث معتبر به ما می‌گوید. براین‌اساس، در حوزه قلمرو معاونت رفاه اجتماعی از میان وظایف مختلف این معاونت به عنوان تنها یک نمونه به وضعیت صندوق‌های بیمه‌ای که اتفاقا در این مصاحبه به آن اشاره شده است، می‌پردازم. 1ـ یکی از انتقادات بزرگ و اساسی‌ای که به دولت قبل وارد بود، تغییرات پی‌درپی در هیأت‌مدیره و مدیران‌عامل صندوق‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری وابسته به آنها بوده است که قدرت برنامه‌ریزی را از آنها سلب می‌کرد و حال ملاحظه بفرمایید در طول مسئولیت آقای دکتر میدری، چه تغییرات پی‌درپی‌ای در هیأت‌مدیره‌ها، مدیریت عامل و شرکت‌های سرمایه‌گذاری وابسته به این صندوق‌ها اتفاق افتاده است. چرا این بی‌ثباتی در صندوق‌ها تزریق شده است. چرا باید قدرت انتصاب هیأت‌مدیره «شستا» از هیأت‌مدیره سازمان تأمین اجتماعی سلب شود که در طول سه سال گذشته، بیش از چهار بار مدیرعامل و هیأت‌مدیره شستا دچار تغییر و تحول شود به‌طوری‌که این بی‌ثباتی تا آنجا گسترش پیدا کرده که هیچ‌یک از صورت‌جلسات تغییر و تحولات هیأت‌مدیره شستا در ثبت شرکت‌ها، فرایندهای قانونی خود را طی نکرده و هنوز باید اولین مدیرعامل دوره جدید چک‌ها را امضا کند. در‌حالی که بیش از چندین ماه است به‌کلی از آنجا منفک شده است. سؤال اجرائی دیگری که مطرح است، نحوه اداره صندوق بازنشستگی «فولاد» است چرا تاکنون اساسنامه این صندوق باوجود وظایف قانونی در چارچوب قانون ساختار تدوین نشده اما به استناد همین قانون، انتصابات غیرقانونی در ارکان آن صورت گرفته و این بی‌توجهی منجر به آن شده که مشکلات این صندوق عمیق‌تر شده و درهمین‌راستا این سؤال مطرح است که چرا صندوق بیمه کشاورزان، روستاییان و عشایر چندین‌بار هیأت‌مدیره‌اش دچار تغییر و تحول شد و اکثر اعضای فعلی هیأت‌مدیره این صندوق حداقل دوشغله هستند و نظارتی بر عملکرد آنها وجود ندارد و فقط به آن بسنده شد این مسئولیت به افرادی واگذار شود که پس‌انداز‌های روستاییان و عشایر را در اختیار صندوق فولاد قرار دهند. این در حالی است که دولت‌های گذشته برای تقویت بنیان‌های مالی صندوق مذکور رقمی بالغ بر 400میلیارد تومان اضافه بر سهم دولت به این صندوق اختصاص دادند. 2ـ امروز حتی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اذعان دارد طرح تحول سلامت، شانه‌های این وزارتخانه را خرد کرده است. سؤال اساسی این است مگر نظارت و هماهنگی فعالیت‌های دبیرخانه شورای‌عالی بیمه سلامت برعهده معاونت حوزه مسئولیت دکتر میدری نیست؟ چرا به‌راحتی این شورا بدون کار کارشناسی و برآورد حداقل فشارهای مالی بر صندوق‌های بیمه‌ای و بدون توجه به قوانین بالادستی ازجمله برنامه پنجم توسعه و فراهم‌شدن بسترهای لازم، به افزایش چند ده برابری تعرفه‌های پزشکی صحه گذاشت و فشار مالی ناشی از تک‌سببی‌دیدن طرح تحول تا جایی ادامه پیدا کرده است که برای اولین‌بار در طول تاریخ 50ساله سازمان تأمین اجتماعی، این سازمان وادار به دریافت وام برای تعهدات درمانی خود شده است. آنچه در دو نمونه فوق مطرح شد، بیش از آنکه مربوط به سطح کلان مشکلات و ائتلاف‌نکردن صاحبان قدرت باشد، ناشی از برخورد غیرمسئولانه صاحب‌منصبان سطوح پایین‌تر و بی‌توجهی به اهمیت اجرا و برخی ملاحظات و سکوت غیرمسئولانه حاکم است. جناب آقاي دكتر ميدري در تدوین و تصویب قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی نقش بسیاری ارزنده‌ای داشته‌‌اند و گنجاندن موادی از قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی مانند برقراری حاکمیت شرکتی، شفاف‌سازی و نظارت بر عملکرد صندوق‌های بیمه‌ای، کاهش دخالت دولت‌ها در سوق‌دادن منابع صندوق‌های بیمه‌ای خارج از اصول و محاسبه بیمه‌ها و سرمایه‌گذاری بدون کمک و گفت‌وگوهای طولانی با نمایندگان مجلس و دولت امکان‌پذیر نبود. به گواه مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ایشان از معدود نمایندگانی بودند که همواره دغدغه‌های پیشی‌گرفتن مصارف بر منابع صندوق‌ها را داشتند و امروز که از قوه مقننه به قوه اجرائیه کوچ کرده‌‌اند، به‌خوبی می‌دانند چقدر اجرا در تسریع مخاطره‌آمیزکردن وضعیت صندوق‌ها مهم است. انتظار این قلم این است که ایشان با توجه به پاکدستی و دانشی که دارند، در حوزه مسئولیت اجرائی خود بر اجرای قانون و مبارزه با فساد اداری به‌ویژه یکی از اشکال آن یعنی فضا و منافع، جدی عمل کنند و با تهیه گزارشات کارشناسی قوی و متقن، فرادستان خود را اقناع و از انفعال پرهیز کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.