سوپرسوسیالیستها در بازار کار
مثلا مشکلات بازاریابی و فروش این بنگاهها میتواند به خود بنگاه، به ذینفعان پیرامونی یا نهادهای محیط کلان مربوط باشد. باید دید در این لایهها چه مشکلاتی وجود دارد. مثلا در لایه کلان، مشکلی که داریم این است که هنوز با شیوههای نوین بازاریابیهای بینالمللی آشنا نیستیم. در مورد مشکل فروش مثلا کشاورزی که محصول هندوانه روی دستش مانده است، هزینه سردی روابط دیپلماتیک با کشورهای منطقه را میپردازد که باعث کاهش صادرات این محصول شده است. در موضوع ضعف نوآوری و تکنولوژی، باید گفت ما حداقل 40،30 سال عقب هستیم و کار چندانی نتوانستهایم انجام دهیم. مثلا ما یک تکنولوژی را چندین بار برای کارخانجات مختلف خریداری میکنیم درحالیکه کشورهای دیگر یکبار تکنولوژی را میخرند و آن را توسعه و ارتقا میدهند. ضعف نوآوری و تکنولوژی با بازاریابی و فروش نیز رابطه تنگاتنگ دارد. هر کالایی، عمر محصول و دوران بلوغی دارد و زمانی جای خود را به محصول جدیدی میدهد اما عمر محصول بسیاری از تولیدات توسط بنگاههای کوچک و متوسط ما به پایان رسیده است. سؤال این است آیا وقتی یک بنگاه، کالا و خدماتی تولید میکند که عمر محصول آن گذشته، باز هم از آن حمایت کنیم؟ به این دلیل است که میگوییم زندهباد ورشکستگی. کسانی که ناکارآمد هستند و نمیتوانند بهروز حرکت کنند، باید کنار بروند. بهعبارتی فقط با پول نمیتوان اشتغال ایجاد کرد، بلکه باید این مسائل و مشکلات را نیز در نظر داشت. مسئله دیگر هزینه بالای مزدی و غیرمزدی نیروی انسانی در این بنگاههاست. کسی هم جرئت نمیکند راهحلی برای این مسئله بدهد. برخورد با این مسئله پرستیژی است و میترسند حرفی بزنند و بعد برخی از گروههای کارگری آنها را به ضدیت با کارگران یا طرفداری از ثروتمندان متهم کنند. واقعیت امر این است که در بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط ما آنقدر ارزش افزوده ایجاد نمیشود که از پس این هزینهها برآیند. ما اینها را برای افراد توضیح میدهیم و میپذیرند اما بعد که مثلا زمان تعیین دستمزد میشود، یک سوپرسوسیالیست میشوند که حدوحصری ندارند و نمیتوان با آنها کار کرد. مسئله دیگر این است که هنوز بنگاهها و شرکتهای ما به این برداشت نرسیدهاند که مالکیت از مدیریت جداست. شرکتها در نسل اول خانوادگی هستند، سطح دوم دوستان و آشنایان هم وارد میشوند. در سطح سوم شرکایی در سطح ملی وارد شرکت میشوند و در سطح چهارم در سطح بینالمللی همپیوندی بین این شرکتها و شرکتها و برندهای خارجی ایجاد میشود. در کشور ما بسیاری از شرکتها هنوز در نسل اول باقی ماندهاند. یکی دیگر از مشکلاتی که در لایههای مختلف رویکرد اکوسیستمی وجود دارد، کمبود ابزارهای مالی تعریفشده در کشور است که همه فشارها را به بانکها منتقل میکنند. برای کسبوکارهای خرد باید تأمین مالی خرد، برای بنگاههای کوچک و متوسط بانکها و برای بنگاههای بزرگ، بازارهای سرمایه داخل و خارجی وارد عمل شوند. علاوه بر این، باید سطح دسترسی به منابع مالی آسان و ارزان باشد. مسئله دیگر، انحراف منابع از کسبوکارهاست، یعنی همه منابع پرداختی در آن کسبوکار هزینه نمیشود. بحث بعدی هزینههای مبادله است. بهعبارتی هزینههای زیادی از بیرون به بنگاه دیکته میشود که به سطح تولید بنگاه مربوط نیست و مدیر هم کنترلی بر آن ندارد. افراد، ارگانها، سازمانها، مجریان و ناظران به هر بهانهای در بنگاهها مداخله میکنند و مطالبه دارند. این نهادهای مداخلهکننده در اقتصاد ایران بسیار بالاست. در اقتصاد 400 میلیارددلاری ایران نزدیک دوهزار نوع مجوز برای حوزه کسبوکار داریم و در اقتصاد چهار هزارمیلیارددلاری آلمان فقط 500 مجوز وجود دارد. بههمیندلیل است که میگویند از زمانی که اراده راهاندازی کسبوکار میکنید، باید کفش آهنی بپوشید. بحث مالیات و بیمه نیز مسئله دیگری است که باید در این کسبوکارها مورد توجه قرار گیرد. عمده حضور سازمانهای مالیاتی بنگاههای کوچک و متوسط تولیدی است. بخش عمده توجه بیمه و تأمین اجتماعی نیز روی اینها متمرکز میشود که قاعدهمند نیز نیست و دستهای دولت به صورت یکطرفه کار را انجام میدهد و آن انجمنها و نهادهای حاضر در لایه دوم کاری از پیش نمیبرند. رویکرد اکوسیستمی برای فهم و درک مشکلات بنگاهها و ارائه راهحل برای آنها اقتضا میکند جمعی متشکل از صاحبنظران، صاحب بنگاهها و سایر ذینفعان حکومتی در جلسات متعدد بنشینند، صحبت کنند و راهحل ارائه دهند تا به حل مسائل کمک شود. برای بنگاههای کوچک و متوسط «SME» نمیتوان نسخه واحد پیچید، باید مشکلات در همه لایهها شناسایی شود. توصیه ما مواجهه کلینیکی با اینها، مانند برخورد پزشک با بیماران، بود و بعد از اینکه شناسایی شدند و مشکلات در سه لایه بررسی شد و راهکارها را هم دادند، باید نحوه وابستگی و سازوکار اثرگذاری مشکلات و راهحلها را نیز بررسی کنند پس از آن باید زمینهسازی برای ورود به مرحله اجرا و اقدام انجام شود اما آخرالامر بنگاههای اقتصادی باید از طریق اتاق اصناف یا اتاق بازرگانی به صورت شبکه بههم وصل باشند. بدون شکلگیری این زنجیرههای ارزش و ارتباطات عمودی و افقی بین کسبوکارهای خانگی، بنگاههای کوچک و متوسط و بنگاههای بزرگ در فعالیتهای گوناگون، راه به جایی نخواهیم برد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.