شناخت غیررسانهای از افغانستان
علیاصغر سیدآبادی
آگاهی ما درباره اروپا بیشتر از برخی کشورهای همسایهمان مانند افغانستان است. گاهی ما افغانستان را نیز که مردمانش با ما همزبانند، به روایت رسانههای بیگانه میشناسیم. شناخت رسانهای، شناختی واقعی نیست، شناختی گزینششده است؛ گزینشهایی که معیارش درگیری و خشونت است. منظورم این نیست که در افغانستان خشونت و درگیری نیست اما غیر از این خشونتها و درگیریها هم چیزهای بسیاری هست. بهتازگی دو کتاب درباره افغانستان خواندهام که شناختی تازه از افغانستان و ساکنانش میدهد؛ یکی کتاب «افسوس برای نرگسهای افغانستان»، نوشته ژیلا بنییعقوب و دیگری «سفر دیدار»، نوشته محمدرضا توکلی صابری. اولی گزارشهای یک روزنامهنگار ایرانی است از ششبار سفرش به افغانستان در دهه ۸۰، با نگاهی اجتماعی و ریزبینانه به زندگی مردم در کشوری که طعم تلخ خشونت و جنگ را چشیدهاند. او تلاش کرده است در کنار گفتوگو با مردان، برقعهای زنان را کنار زده و از فاصلهای نزدیکتر پای صحبت آنان بنشیند و روایتهایی شخصیتر از آنان بشنود و این روایتها را با آنچه دیده است، همراه کند و در دسترس ما بگذارد. کتاب بنییعقوب با نثری جزئینگر، تصویری از افغانستان ارائه کرده است که در رسانهها کمتر یافت میشود. این گزارش همزمان شیرین و تلخ است؛ شیرین و خواندنی، تلخ و تأثیرگذار. این کتاب را انتشارات کویر، سال گذشته منتشر کرده است. برخی از گزارشهای این کتاب پیشتر در مطبوعات منتشر شده است. اگر کتاب بنییعقوب را گزارشهایی با موضوعات پراکنده تشکیل میدهد که نحوه روایتشان به آنها انسجام میدهد، اما کتاب دوم گزارش زائری ایرانی است که از آمریکا به تاجیکستان آمده تا برای دیدار با ناصرخسرو قبادیانی به بدخشان برود. همه کتاب حول دیدار با ناصرخسرو شکل گرفته و کتاب، گزارشی است از چگونگی رسیدن به بدخشان. نویسنده برای رسیدن به بدخشان مرارتهای بسیاری را متحمل میشود، اما شوروشوق رسیدن به مزار ناصرخسرو و مهربانیهای مردم، همه این مرارتها را تحملپذیر میکند. این کتاب را نشر اختران منتشر کرده است. ویژگی هر دو کتاب این است که شناختی واقعی از زندگی مردم میدهند؛ شناختی از دل روایتهای دستِاول نویسندگان و مردمی که با نویسندگان روبهرو شدهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.