زمانی برای هجرت از تختههای سیاه
محمد سلطانیفر
در هفته جاری دو مناسبت همزمان داشتیم؛ روز جهانی آزادی رسانهها و روز معلم. امروز آزادی رسانه معنای پیشین خود را از دست داده است. ما در روزگاری بهسر میبریم که هرکسی در هرجای دنیا توانایی انتشار اطلاعات را از طریق فضای مجازی و شبکههای اجتماعی در سطح وسیع و گسترده دارد مخصوصا از زمان ایجاد و گسترش وب، انتشار اطلاعات شدت هم گرفته است؛ اما باوجود این وسعت انتشار اطلاعات از طریق فضاهای مجازی چقدر آزادی محقق شده است و چقدر آگاهی که قرار است در نتیجه آزادی افراد در دسترسی و انتشار پیام افزایش پیدا کند، افزون شده؟ این پاشنه آشیل فضای مجازی است و با وجود نوید آزادیاي که میدهد ما را با حجم انبوهی از داده روبهرو میکند که لزوما قرار نیست منجر به آگاهی شود. درست است که در فضای مجازی تولید محتوا توسط همگان صورت میگیرد اما این تولید محتوا توسط همگان، یک خطر را بالا میبرد و آن اینکه اخبار نادرست در فضای مجازی تبدیل به اخبار درست و پذیرفتنی شود. این ضعف تنها به كمك نخبگان جامعه که من معلمها را جزئی از این نخبگان میدانم، قابلرفع است. ازهمینرو وظیفه معلمی نسبت به گذشته نهتنها کمتر نشده بلکه خطیرتر هم شده است. امروز تلاش معلمان باید نسبت به گذشته دوچندان شود تا بتوانند بر آنچه در فضای مجازی میگذرد، فائق آیند. ما امروز در فضای مجازی با خلأ ناشی از نبود معلمانمان و نبود نخبگانمان مواجه هستیم. امروز مشکل ما آنچنان که گاهی گفته میشود تولید محتوا نیست بلکه برعکس؛ تولید محتوای اضافه و سربار اطلاعات ما را دچار آلودگی اطلاعاتی کرده است. ما امروز نیاز داریم از آزادی ایجادشده در نتیجه گسترش فضای مجازی برای حضور نخبگان و معلمان جامعه استفاده کنیم تا به تولید محتوای عمیقتر بپردازند. گفتههایی که بهغلط در فضای مجازی منتشر میشوند باید توسط نخبگان جامعه اصلاح شوند. امروز دیگر زمان پایتختهایستادن تمام شده است و اگر معلمان جامعه عرصه تولید محتوای ارزشمند و آموزش از طریق فضای مجازی را خالی بگذارند، جا برای پذیرش افکار غلط باز خواهد شد. درست است که زمان پایتختهایستادن بهسر رسیده اما هیچوقت دنیا از آموزش اندیشیدن بینیاز نمیشود. امروز دقیقا همان روزی است که میتوانید انواع و اقسام اندیشهها را تنها با یک اشاره از طریق صفحه نمایش گوشی هوشمندتان دریافت کنید؛ اما اندیشیدن و روش تفکر استدلالی و انتقادی را تنها معلمان هستند که میتوانند بیاموزند و اینگونه به توسعه آگاهی کمک کنند.
*مدیر تحقیقات رسانهای مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.