|

فقدان مدنیت آرمان فرصت‌طلبان

امید طاهری، نویسنده و منتقد: رفتارهای مدنی در جوامع پیشرفته دارای نظام و سازوکاری هستند که کمتر پیش می‌آید دست‌مايه منفعت‌طلبی‌های فردی، گروهی یا حزبی قرار گیرند. نهادینه‌شدن مدنیت چنین سازوکار کم‌نفوذی را ایجاد می‌کند. اما وقتی نهادهای مدنی در جامعه ایجاد نشود یا تضعیف شود، مردم در احقاق حقوق خود دچار چندگانگی، عدم تمرکز، درک‌نکردن آنچه درواقع منفعتشان در آن است و نتیجه‌ندادن در مطالبه‌گری خواهند شد. مدتی است بحث واگذاری چند مرکز فرهنگی ازجمله موزه هنرهای معاصر، فرهنگ‌سرای نیاوران و... در فضای مجازی و رسانه‌های ملی، واکنش‌های متعددی را ایجاد کرده. عده بی‌شماری پرچم اعتراض برداشته‌اند که چرا دولت قصد واگذاری این مراکز را دارد! کمپین تشکیل داده‌اند، قرار تجمع گذاشته‌اند، در صفحات شخصی و گروه‌های مختلف به اشکال گوناگون اعتراض کرده‌اند. اما هرچه جست‌وجو کردم، جایی ندیدم کسی بگوید اصلا دلیل این همه اعتراض چیست؟ چرا باید مخالف این واگذاری باشیم؟ اصلا مگر واگذاری این مراکز به بخش خصوصی بد است؟ مگر خصوصی‌سازی یکی از مهم‌ترین اهداف دولت‌های اخیر نبوده؟ مگر خود ما معتقد نیستیم بخش خصوصی عملکرد بهتری نسبت به بخش دولتی دارد؟ مگر خود ما معتقد نیستیم تصدی‌گری دولت در هنر و فرهنگ باید کم شود و بخش خصوصی در چنین اموری باید حضور پررنگ‌تری داشته باشد؟ پس دلیل این‌همه اعتراض چیست؟ چرا عده‌ای تحت‌تأثیر جو قرار می‌گیرند و به شایعه این امر این‌گونه واکنش منفی نشان می‌دهند؟ جالب اینجاست که بسیاری از هنرمندان هم در گروه معترضان قرار دارند؟ چرا هیچ‌کس در فضای مجازی نمی‌پرسد ما برای چه باید به این امر اعتراض کنیم؟ اینجاست که باید نتیجه گرفت رفتارهای مدنی ما، هنوز ساختار و سازمان درستی پیدا نکرده. ما به فرمان دیگران و برای حفظ منافع آنها اعتراض می‌کنیم. ما پشت آنهایی قرار می‌گیریم که قدرت خبری دارند، قدرت پخش شایعه دارند. پشت آنهایی قرار می‌گیریم که مردم را برای حفظ منافع خودشان بسیج می‌کنند و می‌شورانند. چرا خودمان نمی‌توانیم تفکر کنیم؟ چرا نمی‌توانیم تحلیل کنیم و براساس تحلیل خودمان تصمیم بگیریم؟ یا اینکه چرا هیچ نهاد مدنی قابل اعتمادی را سراغ نداریم که تابع تحلیل او باشیم؟ در چنین شرایطی ما فقط دنباله‌رو هستیم؛ دنباله‌رو خبرها، شایعات، و ما دنباله‌روها مهره‌های باارزشی هستیم برای کسانی که منافع خودشان را به واسطه تجمعات بی‌قیدوشرط ما حفظ می‌کنند. من نمی‌دانم این موج اعتراض به واگذاری موزه هنرهای معاصر و... از کجا شروع شده و اصلا نمی‌دانم حقیقت دارد یا خیر. اما حتما چیزکی وجود دارد و شکی ندارم این اعتراض‌ها از جایی آب می‌خورد که عده‌ای دارند از آنجا نان می‌خورند و عجیب است که صغیر و کبیر در واکنش به این واگذاری فریاد اعتراضشان بلند شده.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.