سال نو من نوروز ایرانی است نه کریسمس
9 سال پیش وقتی سودای رسیدن به بهترین سکوهای مسابقات دوومیدانی جهان را در سرش میپروراند فکرش را هم نمیکرد که روزی سر از ایران در بیاورد و بهعنوان یکی از معدود زنان پرافتخار ورزش ایران لقب بگیرد. اما تنها یک اتفاق ساده مسیر زندگیاش را تغییر داد. دل در گرو یکی از مردهای ایرانی داد و شیفته او شد. «پیمان رجبی»، دونده بوشهری اسبق تیمملی دوومیدانی. «تتسینا ایلیوشچنکا» مسلمان شد، به ایران آمد و با پیمان ازدواج کرد. از آن موقع به بعد دیگر یک دختر بلاروسی نبود. او یک بانوی ایرانی شد که تابعیت گرفت، با نام «لیلا رجبی». لیلایی که حالا نایبقهرمان پرتاب وزنه بانوان آسیاست و در هر میدانی که پا گذاشته، دوومیدانی ایران را سربلند کرده است. گفتوگوی «شرق» را با او درخصوص حالوهوای نوروز و رسم و رسومهای ایرانی در این عید باستانی میخوانید.
اولین سالی که عید نوروز را در ایران دیدی، کی بود؟ من تابستان سال 86 به ایران آمدم و با پیمان رجبی ازدواج کردم. از آن زمان زندگیکردن من در ایران شروع شد. نوروز سال 87 هم اولین عید ایرانیها بود که من میدیدم. چه احساسی داشتی از اینکه سال جدید به شیوه ایرانیها برایت نو شد؟ واقعا برایم جالب بود. چون با رسم و رسومهایی آشنا میشدم که خیلی زیبا و معنادار بودند. نوروز باستانی ایران را شناختم که قدمتی چندهزارساله دارد و بهمراتب از سال نو میلادی قدیمیتر است. به نظرت عید نوروز ایرانیها با سال نو میلادی اروپایی چه تفاوتی دارد؟ به نظرم مهمترین فرقی که سال نوی ایرانیها با خارجیها دارد، این است که هر سال لحظه تحویل سال یک ساعت مشخصی است. یک سال عید نصفهشب است، یک سال صبح، یک سال ظهر. همین که مردم منتظر میمانند و دقیقه و ثانیه را میشمارند تا سال تحویل شود، خیلی جالب است. نکته جالب بعدی این است که تقویم هر سال در ایران براساس سال قمری 10 روز به عقب میرود، اما در سال نو میلادی لحظه تحویل سال در یک زمان مشخص است. نظرت راجعبه سفره هفتسین چیست؟ خیلی رسم قشنگی است. اینکه هر کدام از این سینها معنی خاصی دارد و در ایران باستان سمبل یکسری چیزها برای مردم آن دوره بوده، همه معنادار است و باعث شادابی و طراوات است. واقعا خیلی قشنگ است تمام مردم این سفره را به شکلهای مختلف تزیین میکنند و دور آن مینشینند تا سال تحویل شود. حتی بعضیها این سفره را تا روز سیزدهم، روز آخر عید هم جمع نمیکنند. خودت هم این سفره را میاندازی؟ بله، من از سال 86 که به ایران آمدم، فقط یک بار عید نوروز را در ایران نبودم. بههرحال من هم در اینجا زندگی میکنم و با رسم و رسومهای اینجا خو گرفتهام. سال برای تو با عید نورز جدید میشود یا سال نو میلادی؟ با عید نوروز. چون من در ایران زندگی میکنم و همه چیزم در اینجاست. در ایران رسم است عیدها مردم برخلاف اروپاییها بیشتر به همدیگر پول عیدی میدهند تا هدیههایی مثل لباس یا وسایل دیگر. نظرت راجعبه این موضوع چیست؟
من فکر میکنم اگر ما به همدیگر هدیه بدهیم، خیلی بهیادماندنیتر است. به خاطر اینکه مثلا اگر من برای شما یک لباس هدیه بخرم، برای همیشه آن لباس باقی میماند و یک یادگاری است اما پول خرج میشود و خاطرهای از آن بر جا نمیماند! مردم شما هم در سال جدید به دید و بازدید هم میروند؟ بله میروند اما نه به اندازه ایرانیها. در ایران خانواده یک موضوع بسیار مهم است. وقتی عید میشود همه به دیدن بزرگ فامیل یا خانواده میروند. به نظر من این حرکت یعنی احترام که خیلی خوب است. عیدها چه کارهایی میکنی، سفر میروی؟ من همیشه عیدها در تهران هستم و باید تمرین کنم. چون مسابقات دوومیدانی با عوضشدن فصل (فصل گرما) شروع میشود، طبیعی است که ما هم باید تمریناتمان را بیشتر کنیم. من همیشه عیدها مشغول انجام تمرینات بدنسازی هستم و فرصتی برای سفررفتن ندارم. معمولا دید و بازدیدی با دوستان و اطرافیان نزدیک داریم. از روز سیزدهبهدر چقدر میدانی؟ سیزدهبهدر، در فرهنگ خیلی از کشورها آمده و از آن بهعنوان روز بدشانسی اسم میبرند. به همین خاطر مردم از خانههایشان بیرون میروند و این روز در ایران بهعنوان روز طبیعت هم نامگذاری شده است. من هم مثل همه مردم در این روز به بیرون میروم و سبزه گره میزنم و آرزو میکنم. من کلا همه رسمها را که میشود در آنها آرزو کنی، دوست دارم چون فکر میکنم آرزوکردن یعنی امید به زندگی. البته در بین کُردهای ایران هم رسم است که روز سیزدهم عید پشت سرشان سنگ پرت میکنند و آرزو میکنند. شنیدی که جوانها سبزهها را گره میزنند تا بختشان باز شود و ازدواج کنند؟ من تا به حال این را نشنیدهام اما برای همه جوانها آرزو میکنم سیزدهبهدر سال 95، هر چندتا سبزه گره زدند، به همان اندازه به آرزوهایشان برسند. از تمریناتت بگو، چیزی به بازیهای المپیک 2016 ریو نمانده. من یک برنامه به فدراسیون دوومیدانی داده بودم که از دو هفته مانده به عید تمریناتم را در بلاروس انجام دهم که متأسفانه هیچ جوابی ندادند. فکر هم نمیکنم از این به بعد شرایطش به وجود آید که بخواهیم به این سفر برویم. باید مثل همیشه در تهران زیر نظر همسرم تمریناتم را انجام دهم. پس یعنی شرایط خوبی نداری؟ نه متأسفانه، برنامهای در فدراسیون ما وجود ندارد. فدراسیون ما هم باید مثل بقیه فدراسیونها باشد. یک فدراسیون این همه کارمند و مسئول دارد، باید هر کدام از این افراد دنبال کارهای ما باشند اما ما خودمان باید دنبال اردو، مسابقه، پزشک، مکمل و... باشیم. الان سه ماه است که از فدراسیون حقوق طلبکاریم. حقوقها را با تأخیر میدهند. مربی هم که ندارم و با برنامههای خودم و همکاری شوهرم که مربی بدنسازی است، تمرینات را انجام میدهم. با این شرایط میتوانی در مورد المپیک پیشبینی کنی؟ نه، من اصلا حرفی در مورد المپیک نمیزنم. وقتی برنامهای و امکاناتی نیست، نمیتوانم هیچ پیشبینیای کنم. تو در المپیک 2012 لندن نتوانستی از مرحله مقدماتی صعود کنی. چهار سال از آن زمان گذشته و رکورد و تجربیاتت بهتر شده. فکر میکنی اگر امکانات باشد، میتوانی در المپیک ریو از مرحله مقدماتی صعود کنی؟ بله، چرا نمیشود، اما الان با این شرایط نمیشود. چند وقت پیش به خاطر همین بیبرنامگیها گفتی دیگر نمیخواهی با این شرایط ادامه دهی اما به اصرار مسئولان برگشتی. پشیمان نیستی از اینکه برگشتی اما شرایط هیچ فرقی نکرد؟ من آن زمان واقعا اصلا نمیخواستم ادامه دهم و از لحاظ روحی آمادگیاش را نداشتم. اما الان که برگشتهام، دیگر باید ادامه بدهم. چون چیزی به المپیک نمانده. چارهای نیست و باید با همین شرایط ادامه بدهم. اگر بنا بر رفتن بود، باید همانموقع کلا کنار میرفتم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.