|

اخوان‌المسلمین به‌دنبال پرکردن شکاف‌ها

گروه اخوان‌المسلمین طرحی را برای توسعه همه تشکیلات خود ارائه داده است که هدفش استفاده از تمام توانمندی‌های درونی این گروه برای مقابله با چالش‌های موجود است. این در حالی است که دیدگاه‌های متناقضی نسبت به این طرح وجود دارد. برخی آن را کاری صرفا تشکیلاتی و برخی دیگر آن را تلاشی برای نگهداشتن جوانان خشمگین توصیف می‌کنند. به گفته «رامی الحوفی» سخنگوی حزب «آزادی و عدالت» که وابسته به گروه اخوان‌المسلمین است موفقیت این طرح در گرو سه چیز خواهد بود؛ یکی فضای داخلی، دیگری شرایط بیرونی و سوم پیداکردن راهکارهایی که به اخوان اجازه دهد با چالش‌های پیرامونش مقابله کند. به گفته او، محورقراردادن اصل شورا یکی از پایه‌ای‌ترین این تغییرات جدید است؛ زیرا به گفته او «امت به‌طورکلی و ازجمله اخوان از استبداد رنج می‌برد و نمی‌تواند به صورت درست از اصل شورا استفاده کند». در کنار مسئله شورا، نهادینه‌شدن امور به ‌عنوان یک راهکار دیگر در نظر گرفته شده است تا انگیزه‌های فردی را که در همه‌جای جامعه وجود دارد کنترل کند. همین انگیزه‌های فردی است که نمی‌گذارد افراد به ‌صورت منظم دست به یک کار جمعی بزنند. جمع‌آوری پیشنهادها در بیانیه اخوان‌المسلمین آمده است که کمیته‌ای به دستور دکتر «محمود عزت» مرشد اخوان تشکیل شده تا به‌منظور توسعه فعالیت این گروه پیشنهادهای مختلف را گردآوری کند. در این بیانیه گفته شده تاکنون کمیته پیشنهاد‌هایی را دریافت کرده است که همه بر ضرورت یک عملیات فوری برای شناسایی نقاط بحرانی گروه تأکید کرده‌اند. در این بیانیه همچنین گفته شده است باید این عمل را توسعه داد و پیشنهادهای بیشتری را از اعضای اخوان در داخل و خارج گرفت، حتی باید پیشنهادهای مراکز تخصصی و صاحب‌نظران از خارج از این گروه را نیز جمع‌آوری کرد. گروه اخوان‌المسلمین از سال 1930 تاکنون بر قوانین داخلی خود 14 اصلاحات انجام داده است. حال این طرح جدید در واقع پانزدهمین اصلاحات داخلی این گروه خواهد بود که بعد از شکاف‌های موجود بین رهبران قدیمی و جوانان به‌خصوص بر سر ساختار گروه و نحوه مقابله با کودتای نظامیان ارائه می‌شود. این بحران تا آنجا پیش رفت که نماینده مرشد در خارج از مصر که یکی از اعضای کادر قدیمی بود، «محمد منتصر» یکی از اعضای رهبری جدید را که سخنگوی رسمی اخوان بود برکنار کرد. همین امر موجب شد تا کمیته اداری این گروه در تاریخ مارس 2014 تشکیل جلسه داده و اعلام کند منتصر که در خارج زندگی می‌کند، همچنان سخنگوی رسمی این گروه است و درعین‌حال توضیح دهد که همچنان مدیریت گروه از داخل و نه خارج انجام می‌شود. حال طرح اصلاحات درونی اخوان‌المسلمین در حالی اعلام می‌شود که اخوانی‌های اردن با ایجاد اصلاحاتی در تشکیلات خود اعلام کردند، دیگر از گروه اخوان‌المسلمین در مصر تبعیت نمی‌کنند. به دنبال این اتفاق «یوسف قرضاوی» رئیس اتحادیه علمای مسلمان خواستار برگزاری انتخاباتی همه‌جانبه در نهادهای این جماعت در داخل و خارج در اسرع وقت ممکن شد و از رهبران این گروه نیز خواست اتهام‌زنی‌های رسانه‌ای به یکدیگر را کنار بگذارند. طرحی دیرهنگام «اسامه الهتیمی» تحلیلگر سیاسی به الجزیره می‌گوید که اعلام طرح اخوان بسیار دیرهنگام است. این اقدام بازتاب طبیعی تحولاتی است که جماعت اخوان با آنها دست به گریبان است. همچنین طرح یادشده تلاشی برای پرکردن شکافی است که اخیرا به دنبال اختلاف دیدگاه‌ها در قبال تصمیم‌گیری‌های مختلف بین کادر رهبری گروه به وجود آمده بود. به گفته او، در گذشته نیز اصلاحاتی در این تشکل حتی در شرایطی که به نسبت الان اهمیت کمتری داشت به وجود آمده بود. اصلاح قوانین تشکیلاتی براساس راهکارهای موجود بیانگر آن است که همه طرف‌ها می‌خواهند گروه از این مرحله بسیار دشوار تاریخی عبور کند. اما این اصلاحات در رابطه با اعضا ممکن است، دو اثر داشته باشد. یا اینکه همه را راضی نگه دارد و به استحکام گروه کمک کند یا اینکه برخی از رهبران اخوان از این گروه جدا شوند. این تحلیلگر سیاسی درباره امکان گسترش اصلاحات و تغییر شیوه‌های اساسی گروه می‌گوید اصلاحات قابل انتظار کاری به شیوه عمل اخوان ندارد بلکه بیشتر مرتبط با امور تشکیلاتی و راهکارهای مناسب برای شرایط خاص ازجمله انتخابات داخلی است. ازسوی‌دیگر، «یسری العزباوی» کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک «الاهرام» می‌گوید، اعلام طرح اصلاحات داخلی اخوان هیچ هدفی جز مهار خشم نیروهای پایین‌دست این گروه به‌خصوص جوانان ندارد؛ زیرا آنها وعده‌های بسیاری از رهبران اخوان شنیده‌اند که کمتر تحقق پیدا کرده است. العزباوی تحرک اخیر را با اتفاقاتی که در اردن افتاد مرتبط می‌داند و می‌گوید، اطاعت‌نکردن اخوانی‌های اردن از شبکه مادر ایجاب می‌کند تا گروه دست به کاری بزند و به گفته او «بحران موجودیت» خود را حل کند. این کارشناس سیاسی تحقق اهداف چنین طرحی را دور از انتظار می‌داند و می‌گوید به احتمال زیاد در آینده ما شاهد شکاف‌های بیشتر در بین این گروه خواهیم بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.