بورس سبزپوش شد شاخص حبابساز
روزبه معینزاده . تحلیلگر بازارهای مالی
دیروز شاهد افزایش شدید شاخص کل به مقدار هزار و 793 واحد بودیم که با رشد 2.5درصدی به 72 هزار و 912 واحد رسید. اکثر سهام بازار سبز بودند. ارزش معاملات در بورس اصلی به 463 میلیارد تومان و فرابورس به 183 میلیارد تومان رسید. این روزها رسانهها و مسئولان با رشد شاخص کل، نگران تشکیل حباب هستند. این نگرانیها زمانی افزایش مییابد که صعود بالای هزار واحد در روز در شاخص کل جلوه میکند. باید دید آیا به اعداد شاخص کل میتوان اعتماد کرد یا نه؟ زمانیکه فرمول شاخص کل در آذر 87 تغییر کرد و به نوعی طراحی شد که بازده نقدی را هم به شاخص قیمت اضافه کردند، شاخص از 9 هزار واحد به 73 هزار واحد رسید. اگر در آن روزها فرمول شاخص تغییری نمیکرد، الان شاخص به 28 هزار واحد رسیده بود؛ یعنی 45 هزار واحد انحراف، همه ناشی از تغییر فرمول شاخص در هفت سال بود. بهعبارتی، اگر امروز قیمت تمامی سهام در بورس صفر شود، شاخص صفر نخواهد شد بلکه به 45 هزار واحد میرسد. اگر درباره فرمول شاخص فکری نشود، تا چند سال دیگر شاهد شاخص کلهای 300 هزار و 500 هزار واحد خواهیم بود و فاصله محاسبه دو فرمول به صدها هزار واحد میرسد. معلوم نیست واکنشها به این ارقام چه خواهد بود. با توجه به اینکه شاخص کل را به نوعی دماسنج اقتصاد کشور میشناسند، خراببودن میزانالحراره اقتصاد میتواند لطمات جبرانناپذیری در برنامهریزیهای اقتصادی داشته باشد. بهطوریکه دیده میشود زمانیکه ریزش شدیدی را در قیمت سهام شاهد هستیم، شاخص در مکان بالاتری از نمودار میایستد و مسئولان از شدت بحران آگاه نمیشوند. همچنین زمان رونق بازار، افزایش شاخص شدیدتر از رشد قیمت خواهد بود؛ بنابراین هر رونقی به حباب تعبیر میشود. تنها استدلالی که طراحان شاخص جدید به آن متوسل میشوند، سودآوری سهامدار با تزریق سودهای نقدی به شاخص، دقیقتر محاسبه میشود که اتفاقا باید گفت سود نقدی، تابعی از انتظارات سرمایهگذار از یکسال سرمایهگذاری بوده و درصد پرداخت سود، خود تابعی از تورم است. درنتیجه حذف سود نقدی از شاخص، و به نوعی حذف تورم سبب شفافیت و دقیقترشدن نسبی سود سرمایهگذار میشود. مهمتر اینکه به نظر میرسد شاخص کل بورس تهران تنها شاخص در جهان است که حدود 19 سال اول به مقدار 9هزار و 200 واحد با یک فرمول محاسبه شده و مابقی آن در هفت سال بعدی به مقدار حدود 63 هزار واحد با فرمول دیگری محاسبه میشود. تا به حال دیده نشده در میان روند زمانی شاخص، فرمول محاسبات تغییر کند. امید است با توجه به کاهش ریسک سیاسی از سوی تدبیر دولت و اهمیت اقتصاد در این برهه از زمان، درباره حذف نواقص نرمافزاری موجود در اقتصاد فکری شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.