|

قدر دانی از خانم نقاش

نشان افتخار ژاپن در دستان پری‌یوش گنجی

شرق: خاطره جاده ابریشم یک‌بار دیگر در تهران زنده شد. ساختمان سفیدرنگ سفارت ژاپن شب‌جمعه میزبان تعدادی از چهره‌های فرهنگی ایران بود. محمود دولت‌آبادی، پری صابری، نصرت‌الله مسلمیان، فاطمه امدادیان و... آمده بودند تا در مراسم اهدای نشان افتخار خورشید تابان از سوی ژاپن شرکت کنند. مراسم اهدای نشان افتخار خورشید تابان، انوار زرین همراه با روبان گردنی شب پنجشنبه، 24 دی در سفارت ژاپن برگزار شد. گنجی آبان سال گذشته نیز این نشان را از ژاپن دریافت کرده بود. او شش سال مشاور فرهنگی بنیاد ژاپن در ایران بوده و در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۵ دبیر نمایشگاه آثار هنری معاصر ژاپن و ایران در توکیو و تهران بوده است. هیرویاسو کوبایاشی، سفیر ژاپن در ایران در ابتدای این مراسم با اشاره به فعالیت‌های پری‌یوش گنجی گفت: «اعطای نشان افتخار خورشید تابان، انوار زرین همراه با روبان گردنی از سوی امپراتور ژاپن برای قدردانی از موفقیت خانم گنجی صورت گرفت که در این سال‌ها باعث ترویج هنر ژاپن در ایران و توسعه تبادلات فرهنگی بین دو کشور شده است». سفیر ژاپن همچنین از نقاشی‌های گنجی که تحت‌تأثیر هنر ژاپنی برگرفته از درهای کشویی سنتی با عنوان شوجی و نقاشی آب مرکب با عنوان سومیه که باعث حیرت او شده است، صحبت کرد و افزود: «به‌عنوان نماینده ژاپن، مایلم از صمیم قلب از خانم گنجی که برای مدت طولانی باعث معرفی هنر ژاپن به ایرانیان و ادامه توسعه تبادلات فرهنگی بین دو کشور شده است، قدردانی کنم و صمیمانه امیدوارم حمایت و همکاری‌های مستمر شما برای توسعه هرچه بیشتر روابط دوستانه بین دو کشور ادامه یابد». سفیر ژاپن در ایران با بیان اینکه این نشان از سوی امپراتور امضا شده است، نشان افتخار خورشید تابان، انوار زرین همراه با روبان گردنی را به گنجی اهدا کرد. این نقاش ایرانی که پدرش استاد طراحی و چاپ پارچه بود پس از دریافت نشان خورشید تابان گفت: «20 سال پیش در چنین روزهایی من یکی از مهم‌ترین تجربیات زندگی‌ام را می‌گذراندم. قبل از رفتن به ژاپن از طریق آقای پاشایی با فرهنگ و هنر ژاپن آشنا شده بودم و با بورسیه‌ای که از بنیاد ژاپن گرفتم برای تحقیق درباره تأثیر نقش ساسانی بر پارچه‌های کیمونو و اوبی از طریق جاده ابریشم روانه کیوتو شدم». گنجی که در سال ۱۳۲4 در خانواده‌ای مهاجر در تبریز به دنیا آمده است، افزود: «شش ماه از نیمه 50سالگی‌ام را تنها در شهر زیبای کیوتو گذراندم و در این مدت احساس می‌کردم هر روزم با فردای آن تفاوت دارد، عمق نگاه تاریخی ژاپن برایم تداعی‌گر نگاه به عمق تاریخ ایرانی بود. این فکر برایم روشن‌تر و ملموس شد که فرهنگ هر کشور به سال‌هایی که در آن زندگی می‌کنیم ربطی ندارد؛ بلکه فرهنگ هر کشور تاریخ آن است». او در شرح چگونگی یادگیری نقاشی ژاپنی گفت: «در کنار تحقیق روی این پروژه، یکی از مهم‌ترین اتفاقات این سفر، پیداکردن استاد بی‌نظیر نقاشی سومیه (نقاشی آب مرکب) بود. از روز شروع کلاس استاد تشکچه‌ای کنار خودش گذاشت و من بدون اینکه بگویم نقاش هستم دو زانو نشستم و در میان سایرین که روبه‌روی ما نشسته بودند شروع به یادگیری کردم. نقاشی سومیه اعجاب‌انگیز است. با ساییدن مرکب شروع می‌شود و این صدای ممتد حرکت دست را به درون هدایت می‌کند. مرکب حاضر است، کاغذ سفید منتظر روبه‌رویت نشسته، دل حرکت می‌کند، لحظه بعد نقاشی تمام می‌شود». گنجی درباره ارتباطی که با نقاشی ژاپنی برقرار کرده بود، گفت: «بعد از شش ماه روز خداحافظی رسید. آن روز استاد سومیه استثنائاً از طریق یک مترجم به من گفتند که خانم گنجی من فکر می‌کنم شما در زندگی قبلی ژاپنی بودید؛ چون هر چیزی که به شما گفتم فهمیدید؛ بدون اینکه ژاپنی بلد باشید و من گفتم که استاد من هم به این فکر بودم که شما در گذشته‌تان ایرانی بوده اید؛ چون هرچه شما گفتید من درک کردم. اکنون بعد از 20 سال بیش‌از‌پیش حس عمیق این فرهنگ با من همراه است». در بخش دیگری از این مراسم علیرضا سمیع‌آذر، مدیر اسبق موزه هنرهای معاصر تهران و مدرس تاریخ هنر به‌عنوان سخنران دعوت شد تا درباره گنجی سخن بگوید: «سال‌هاست که پری‌یوش گنجی بخشی از انرژی و تلاش خود را وقف آشنایی هنرمندان ایران و ژاپن با یکدیگر کرده و در این مدت نتایج و دستاوردهای ارزشمندی هم کسب کرده است. از مهم‌ترین این دستاوردها نمایشگاه هنر معاصر ژاپن بود که به اهتمام او در سال 1384 در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. نمایشگاه مشابهی نیز از هنرمندان ایرانی در شهر توکیو به‌نمایش در‌آمد. با همه علاقه‌ای که در هر دو کشور نسبت به آشنایی با فرهنگ یکدیگر وجود دارد، این نمایشگاه‌ها تاکنون تنها پروژه‌های مهم برای تبادل تجربیات هنرمندان معاصر این دو کشور آسیایی بوده است». او که به زبان انگلیسی صحبت می‌کرد، افزود: «چیزی که برای من حتی بیش از این تلاش‌ها درخور تعمق است، ماهیت هنر ایشان است که از تأثیر‌پذیری عمیق او از فرهنگ، زیبایی‌شناسی و رویکردهای هنری حکایت دارد. در تمامی آثار بسیار ساده و درون‌گرای او می‌توان شوری وافر نسبت به انگاره‌های ذن را مشاهده کرد. نقاشی‌های او از هرگونه شکل و تصویر عاری بوده و شاید در نگاه نخست چنان است که چیزی برای دیدن ندارند؛ اما به‌جای آن مخاطب خویش را به یک تجربه مراقبه‌گونه فرامی‌خوانند. روح هنر او زیبایی‌شناسی فقدان است و مفاهیمی مانند تمرکز، سلوک و مکاشفه در نیستی و خلأ و... همگی تأثیر هنر او از پنداشت‌های ذن را آشکار می‌سازد». سمیع‌آذر درباره نشانی که به گنجی اهدا شده است، عنوان کرد: «جایزه بسیار ارزشمند خورشید تابان که از سوی امپراتور ژاپن به او اهدا شده، تجلیل شایسته‌ای است که از این هنرمند و استاد دانشگاه صورت گرفته و امیدوارم ایشان را در ادامه تلاش ارزشمندشان بیشتر دلگرم سازد و همین‌طور افراد دیگری را نیز برای نزدیک‌کردن هنرمندان دو تمدن آسیایی تشویق کند». در پایان هم گلفام خیام و هشیار خیام، فرزندان پری‌یوش گنجی دوئت گیتار و پیانو اجرا کردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.