|

به سیاست‌مدار ماجراجو نباید اعتماد کرد

اردشیر زارعی‌قنواتی

با تشدید وضعیت «آنارشی» در منطقه خاورمیانه کنونی، ترکیه به‌عنوان یک بازیگر اصلی در فضایی بازی می‌کند که زاییده بحران‌های داخلی و خارجی است. در این موقعیت که عرصه سیاسی به‌شدت قطبی شده است «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهوری ترکیه با استفاده از این وضعیت در عرصه ملی با دوقطبی‌های سکولاریسم -اسلام‌گرایی و ترک- کرد و در عرصه منطقه با دوقطبی شیعه-سنی توانسته سیاست‌های خود را به‌خوبی پیش ببرد. زمانی که اقتدارگرایی سیاسی در بستر این قطبی‌سازی‌های مخرب در تجانس و هم‌پوشانی قرار می‌گیرد، از درون آن یک حریم امن و مصونیت سیاسی-امنیتی برای ساختار فردی-حزبی نیرویی شکل می‌گیرد که سیاست‌های مخرب ماجراجویی- بحران‌سازی را هدف اصلی خود قرار داده است. از طرف دیگر، موقعیت ژئوپلیتیک ترکیه به‌عنوان تنها متحد و عضو قدرتمند پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در خاورمیانه و وضعیت ترانزیتی این کشور در دوگانه مسیر مهاجرت پناه‌جویان به سوی اروپا و همچنین ورود جهادگرایان اروپایی به سوی مناطق بحرانی منطقه، ازجمله سوریه و عراق جهت پیوستن به گروه‌های تروریست بنیادگرا، به این کشور و رهبران حاکم آن فرصت بازی‌های باج‌خواهانه را می‌دهد. با تشدید تنش‌های سیاسی-امنیتی بین ایران و عربستان بعد از اعدام شیخ «نمر باقرالنمر» روحانی برجسته شیعه عربستانی و متعاقب آن اقدامات خائنانه و مخرب گروه‌های موسوم به «خودسر» در حمله به کنسولگری و سفارت این کشور در مشهد و تهران، اهمیت سیاسی و بازیگری آنکارا در تحولات منطقه‌ای بیش‌از‌پیش خود را بر عرصه تحولات منطقه تحمیل می‌کند. در این شرایط دست آقای اردوغان برای نقش‌آفرینی و جهت‌دادن تحولات در چارچوب اهداف داخلی و خارجی خود به‌مراتب بازتر از قبل شده است و رهبران حزب «عدالت و توسعه» توانسته‌اند از انزوایی که بعد از حمله به هواپیمای سوخو-24 روسی توسط آنان انجام گرفت و با زیرکی خاص «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهوری روسیه، کیش و مات شدند، خارج شوند. در چنین بستری دولت ترکیه توانسته است با فراغ‌بال دست به سرکوب مردم «کرد» ترکیه در جنوب شرقی کشور به‌خصوص مناطق «دیاربکر»، «سلوپی»، «شرناک»، «جیزره»، «سور» و «ماردین» بزند و به بهانه مبارزه با تروریسم با زیرپا‌گذاشتن قرارداد صلح با «پ‌ک‌ک» جنایت انسانی و پاکسازی قومی را در زیر پوشش آنارشی منطقه‌ای توجیه کند. درحالی‌که تصاویر مستند تلویزیونی و خبرهای معتبر منابع مستقل همگی دلالت بر سرکوب سیستماتیک و برنامه‌ریزی‌شده مردم غیرنظامی کُرد توسط ارتش ترکیه دارد؛ اما اردوغان توانسته است با بهره‌بردن از موقعیت ژئوپلیتیک ترکیه، تشدید تنش در منطقه و نیاز دنیای غرب به این کشور جهت مهار موج جدید مهاجرت در یک باج خواهی آشکار، مانع از فشار و حتی انتقادهای جهانی شود. تصویر محله‌هایی از دیاربکر و دیگر مناطق درگیر جنگ بین ارتش با غیرنظامیان کُرد، جوانان مسلح حامی پ‌ک‌ک و کمیته‌های خودگردانی‌ محلی، هیچ چیزی از تصاویر خونبار «غزه»، «کوبانی»، «حلب»، «مضایا»، «رمادی» و شهرهای جنگ زده لیبی امروز کم ندارد؛ درحالی‌که در پشت سر اقدامات اردوغان به غیر از سکوت گورستانی، هیچ صدای اعتراضی شنیده نمی‌شود. جالب‌ اینجاست که به‌تازگی دلیل احضار سفیر جمهوری اسلامی ایران به وزارت امور خارجه ترکیه بنا بر بیانیه رسمی این وزارتخانه به دلیل اعتراض به نوشته‌ها و خبرهای منتشرشده در مطبوعات تهران علیه کشور ترکیه عنوان شده است و به‌نظر می‌رسد که اردوغان بعد از سرکوب رسانه‌ها و مطبوعات ترکیه حتی صدای انتقاد در فضای رسانه کشورهای دیگر را نیز نمی‌تواند تحمل کند. این شانتاژ سیاسی و رسانه‌ای دولت آنکارا هرچند که متأثر از سیاست‌های منطقه ای این کشور در حمایت از محور محافظه‌کار عربی منطقه و به‌خصوص عربستان می‌باشد؛ اما در بطن خود به روحیه اقتدارگرایی اردوغان برای خاموش‌کردن هر صدای اعتراضی در مقابل جنایات سازمان‌یافته در مناطق کردی برمی‌گردد. اینکه به‌تازگی رئیس‌جمهوری ترکیه در اظهارات خود ضمن حمله به نمایندگان حزب اپوزیسیون «دموکراتیک خلق‌ها» گفته است که ما در ترکیه مسئله ای به‌عنوان معضل کردها نداریم، بیش از آنکه تلاشی جهت خاتمه‌بخشیدن به سرکوب و جنگ با ساکنان کُرد جنوب شرقی این کشور باشد، بیشتر معطوفِ به‌حاشیه‌راندن خبرهای مربوط به حملات بی‌امان به غیرنظامیان کُرد است که زیر پوشش مبارزه با تروریسم می‌بایست هم‌چنان هزینه ماجراجویی‌های او را پرداخت کنند. حمله به دفتر حزب دموکراتیک خلق‌ها توسط پلیس، پرونده قضائی علیه «صلاح‌الدین دمیرتاش» و «فیگن یوکسکداگ» رهبران دوگانه این حزب و همچنین تقاضای سلب مصونیت پارلمانی نمایندگان این حزب در پارلمان همگی دلالت بر ادامه و تشدید تقابل با مخالفان کردی دارد و این واقعیت چشم‌انداز صلح یا حتی آتش‌بس در مناطق جنوب شرقی را ناممکن می‌کند. از طرف دیگر ورود ترکیه به منازعات جاری منطقه ازجمله اختلافات بین ریاض-تهران و تحرک دوباره این کشور در منازعه سوریه با دیدارهایی که در هفته‌های اخیر بین اردوغان و جنگجویان ترکمن مخالف «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه، در قالب گروه‌های «مجمع ترکمن‌های سوریه» و «ترکمن‌های بایربوجاک» در کاخ ریاست‌جمهوری ترکیه انجام گرفت، به‌خوبی نشان می‌دهد که بعد از چهار ماه انزوا هم اینک او درصدد فعال‌سازی سیاست‌های مخرب خود در منازعه سوریه برآمده است. رئیس‌جمهوری ترکیه برای تحرک‌بخشیدن به سیاست‌های خود در منطقه حتی دست به پروپاگاندای سیاسی و دروغ‌گویی‌های آشکار نیز زده است؛ چنانچه در هفته گذشته اعلام کرد «در حمله نیروهای داعش به پایگاه «زلیکان» در بعشیقه نیروهای نظامی ترک توانستند 18 داعشی را از پای در آورند که همین نشان می‌دهد حضور این نیروها در منطقه و خاک عراق حیاتی بوده است». این درحالی است که بلافاصله فرماندهی ستاد مشترک ارتش عراق این اظهارات را رد کرده و به‌صراحت اعلام کرد که هیچ درگیری نظامی در این منطقه انجام نگرفته است. با رصدکردن تمام آنچه در منطقه می‌گذرد در کنار تحولات نظامی-امنیتی در مناطق جنوب شرقی ترکیه به‌نظر می‌رسد که اردوغان هم‌زمان با سرکوب کردهای ترکیه با استفاده از فضای ملتهب منطقه‌ای، قصد دارد تا از این آب گل‌آلود ماهی خود را صید کند و بار دیگر در نقش یک بازیگر عمده وارد عرصه بازی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.