|

جوابیه شهرداری به یک گزارش

پذیرش زنان کارتن خواب در جامعه پایین است

در واکنش به انتشار گزارش «لادنم، با ١٠٢‌بار سابقه ترک» در روزنامه «شرق»، روابط عمومی سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران جوابیه‌ای ارسال کرده که متن آن به این شرح است: 1- پرداختن به موضوع آسیب‌دیدگان اجتماعی، نیازمند استناد به دانش مددکاری، برخورد صحیح و غیراحساسی با این موضوع و نیز اظهارنظرهای علمی و کارشناسانه است. نکته‌ای که به نظر می‌رسد جای آن در گزارش خبرنگار محترم آن روزنامه خالی بود، اشاره به مصداق‌هایی مانند حضور «لادن» در کمپ شفق (که تا قبل از این، ویژه مردان بوده و به‌تازگی ویژه زنان شده است) و همچنین سابقه 102‌بار ترک مواد مخدر (که از نظر علمی نمی‌تواند میانه‌ای با واقعیت داشته باشد)، این گزارش را بیشتر به سمت احساسی سوق داده است تا آسیب‌شناسانه؛ نکته‌ای که در بحث حساس ساماندهی آسیب‌دیدگان اجتماعی، همواره از آن به‌عنوان یکی از آفت‌های خطرناک فرایند بازگشت معتادان و اقشار آسیب‌دیده اجتماعی به جامعه یاد می‌شود. 2- مطابق مصوبه شماره 70/604 مورخ 25/3/1378 شوراي عالي اداري كشور درخصوص ساماندهي آسيب‌ديدگان اجتماعي، وظيفه ساماندهي آسيب‌ديدگان پس از اقدامات مراقبتي و خروج از مراكز اردوگاهي بر عهده سازمان بهزيستي و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي (وزارت رفاه سابق) و ساير نهادها و دستگاه‌هاست كه هرکدام از اين نهادها بنا به ‌تناسب مأموریت‌های محوله، بايد اقداماتي را درخصوص وضعيت معيشت و زندگي و بهداشت و... اين مددجويان تا اطمينان از بازگشت آنها به چرخه زندگي مناسب، پيگيري و اجرا كنند. بر این اساس علاوه بر موارد مصرح در قانون شهرداری‌ها مطابق آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۲۷۱۷ مورخ 3/5/1384 هیأت‌وزیران و مصوبه شماره 70/604 مورخ 25/3/1378 شوراي عالي اداري كشور، شهرداری‌ها درخصوص موارد ذيل مسئوليت دارند: • تخصيص و تجهيز فضاي فيزيكي مناسب جهت اجراي مراحل ساماندهي به استناد ماده ۶ قانون شهرداري • تأمین امكانات مورد نیاز ساماندهي كودكان خياباني و متكديان با اجراي تصميمات كارگروه اجتماعي استان • شناسايي و جمع‌آوری و تحويل متكديان به مجتمع از سوی دیگر، در ادبیات مددکاری سه نوع پیشگیری را مطرح می‌کنند که پیشگیری سطح یک به معنای آگاه‌سازی برای جلوگیری از ورود به چرخه آسیب، پیشگیری سطح دو برای درمان و جلوگیری از گسترش آسیب و پیشگیری سطح سوم به‌معنای توانمندسازی و بازگشت مددجو به خانواده و جامعه است. راه‌اندازی مددسراها و سامان‌سراها توسط شهرداری تهران بر‌اساس سطح دوم پیشگیری؛ یعنی «درمان و جلوگیری از گسترش آسیب» بوده است. با این پیش‌فرض که مددسرا یا همان گرم‌خانه‌ها تنها وظیفه شناسایی، انجام اقدامات اولیه بهداشتی و تأمین یک وعده غذای گرم و سرپناهی مطمئن را دارند و سامان‌سرا محلی خواهد بود برای ساماندهی کوتاه‌مدت مددجویان با همکاری دستگاه‌های مختلف مسئول در این حوزه. بر این اساس شهرداری بر‌اساس تکالیف از پیش تعیین‌شده تنها می‌بایست زیرساخت این موضوع را فراهم می‌کرد. ناگفته پیداست وقتی وظایف همه کسانی که باید باشند را بخواهی به‌تنهایی انجام بدهی طبیعی است که نمره کامل را نخواهی گرفت. 3- اما سامان‌سرای مورد اشاره در گزارش روزنامه «شرق»، یعنی سامان‌سرای لویزان، قرار نبوده است محلی برای ترک اعتیاد باشد و از این‌رو برخی مددجویان آن را «گداخانه» می‌نامند که متکدیان برای تعیین‌تکلیف به آنجا منتقل می‌شدند. آنان در این دوره در مکانی همراه با گمشدگان یا بیماران اعصاب و روان و البته در بخش‌های جداگانه نگهداری می‌شده‌اند تا حکم قضائی درخصوص آنها صادر شود و پس‌ از آن مراجع بعدی برای ارجاع به این حکم تمکین کنند. در این مدت نیز پروتکل درمانی براساس کمپ‌های ترک اعتیاد به اجرا گذاشته می‌شود. 4- بااین‌حال شهرداری تهران براساس مسئولیت اجتماعی که برای خود تعریف کرده و ضرورت حضور مؤثر در این حوزه طی سال‌های اخیر دو تصمیم شایان توجه گرفت: اول آنکه هر سه سطح پیشگیری را برای مقابله با سوءمصرف مواد مخدر در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ کند که برگزاری کارگاه‌های «یک نَه محترمانه» در محلات تهران و برای خانواده‌ها از آن جمله است. از سوی دیگر پیشگیری سطح سوم در برنامه‌های شهرداری تهران وارد شد و برای بازگشت این مددجویان به خانواده، با مهارت‌آموزی و کارآفرینی پس از دوره ترک فیزیکی و در زمانی طولانی‌تر اقدام شد که راه‌اندازی مجتمع‌های «بهاران» بر همین مبناست. هم‌زمان، ارائه خدمات باکیفیت‌تر در سامان‌سراها و مددسراها هم‌زمان با تکمیل چرخه پیشگیری در دستور کار شهرداری تهران قرار داده شد. به‌گونه‌ای که ساختمان سامان‌سرای لویزان در سال ۹۴ تعمیر اساسی شده و حتی محیط عمومی برای هواخوری مددجویان در این مرکز تعبیه شد. عایق‌کاری و تفکیک بخش‌های گوناگون مرکز لویزان به‌دقت انجام شد و در حوالی همین مرکز مجموعه‌ای وسیع برای مهارت‌آموزی و توانمندسازی زنان پس از ترک اعتیاد در حال احداث است. 5- نباید فراموش کرد پذیرندگی جامعه درخصوص زنان دارای تجربه زندگی در خیابان هنوز در جامعه ما پایین بوده و اصلاح این نگاه از عهده شهرداری تهران به‌تنهایی خارج است. از سوی دیگر حرکت‌های مردمی در حمایت از آسیب‌دیدگان اجتماعی همواره با مقاومت از سوی برخی مواجه بوده که این اقدامات را موجب تشویق «سبک زندگی بی‌خانمانی» می‌دانند، اما به نظر می‌رسد راهی که برای بهبود شرایط موجود و توانمندسازی زنان معتاد در نظر گرفته ‌شده با همکاری همه دستگاه‌های مسئول می‌تواند به نتیجه‌ای قابل‌قبول منجر شود. 6- مجددا تأکید می‌کنیم كه چرخه بهبود و بازگشت به اجتماع مددجويان و آسيب‌ديدگان چيزي نيست كه بتوان با يك نهاد و سازمان به‌طور كامل اجرا كرد، چراکه اگر آسیب‌دیده پس از ترك، مورد حمایت قرار نگیرد، دوباره به چرخه آسيب بازخواهد گشت. لذا عدم‌حضور ساير نهادهای مسئول، حتی باوجود اقدامات شهرداري، موجب بازگشت مددجويان به چرخه آسيب خواهد شد. در امر ساماندهي آسيب‌ديدگان، قانون برای ١٧ نهاد و دستگاه دولتي در كنار شهرداري وظایفی تعریف کرده است كه متأسفانه يا بعضا حضور ندارند و يا خارج از چرخه ساماندهي و به‌طور مستقل عمل می‌کنند و يا اينكه حضور تمام‌عیاری ندارند. لذا سلسله اقدامات شهرداري از منظر مسئوليت انساني و مطالبات مردمي فراتر از مأموریت و مسئوليت قانونی‌اش بوده و چشم‌بستن بر واقعیت درباره اقدامات اين نهاد مدني صرفا موجب پررنگ‌ترشدن عدم حضور ساير نهادها خواهد بود. 7- در پایان از خبرنگار محترم روزنامه «شرق» و سایر رسانه‌ها دعوت می‌کنیم تا با حضور در «سامان‌سرای لویزان» سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، از نزدیک در جریان تلاش‌ها و فعالیت‌های انجام‌شده در این مرکز برای ساماندهی زنان و معتادان کارتن‌خواب و بازگشت آنان به جامعه قرار گیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.