لزوم حضور سهلایهای اصلاحطلبان در انتخابات
سیدعلیرضا مسبوق . مدرس دانشگاه
کمتر از 70 روز دیگر به انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری مانده است و به نظر میرسد بیشترین تلاش رقابتی اصلاحطلبان بهدلیل ضعف حافظه تاریخی و تمایل مشهودمان به تکرار تجارب گذشته، یادآوری دوره قبل و نقد رفتارها و نتایج سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اصولگراها خواهد بود که در دولت آقای احمدینژاد متبلور شده بود؛ ضمن اینکه سعی خواهند کرد با بزرگنمایی کنشها و نتایج مثبت دو سال اخیر، بیم و امید اجتماعی، ایجاد کنند تا مردم را نسبت به برخورد انفعالی، هشدار دهند و به پارهای از اصلاحات امیدوار کنند. از سوی دیگر، اصولگراها جدای از اینکه نیمنگاهی به رد صلاحیتها خواهند داشت تا امیدوار باشند که رقیب، بخشی از توان رقابتی خود را با حذف نیروهای اصلی خود از دست بدهد؛ تا روز انتخابات تلاش خواهند کرد روی نقاط ضعف حریف و نواقص موجود کار کنند که تا حد امکان تمرکز رقیب را به هم بریزد و از میزان رأی آنها بکاهد. دلیل این رویکرد تهاجمی هم این است که اساساً درحالحاضر جریان اصولگرایی یک فکر و راهکار مطلوب ندارد که هم با اقبال عموم مواجه باشد و هم امتحان خود را پس نداده باشد. البته این راهکار رقابتی، بیشتر مد نظر بخش
نو شکل گرفته و غیرمنعطف اصولگرایی است و بخش سنتی بهویژه چهرههای شاخص آنها حداقل به لحاظ تاکتیکی، خود را به گفتمان اعتدالگرایی و حتی اصلاحطلبی نزدیک خواهند کرد. با این رویکرد جریان غالب اصولگرایی ضمن بزرگنمایی و بسط مشکلات اقتصادی موجود که دولت به دلایل ساختاری یا مدیریتی، هنوز نتوانسته است در آنها به موفقیت قابل دفاع و نمایانی دست یابد، تلاش خواهد کرد روی نگاه منفی دولت و اصلاحطلبان درباره پرداخت یارانههای نقدی کار کنند؛ موضوعی که میتواند اقشار کمتربرخوردار و متوسطبهپایین را بهویژه در شهرهای کوچک و روستاها که بهنوعی مخاطب اصلی و جامعه هدف اصولگراهاست، متأثر کند. علاوه بر این به نظر میرسد اصولگراها به این راحتی موضوع مذاکرات هستهای و مهمتر از آن اجرای برجام را رها نخواهند کرد و تا حد امکان در کیفیت آن شک و تردید ایجاد خواهند کرد.
نکته مهم دیگری که اصولگراها میتوانند با مانور رسانهای خود از پتانسیل آن در مبارزه انتخابی، بهره ببرند، تقابل اشرافگرایی و سادهزیستی است! پدیدهای که در سالهای 84 و 88 بهخوبی پی به قدرتش بردهاند. آنها با توجه به حجم رسانههای رسمی و غیررسمی خود از رسانههای مکتوب و رسانه ملی تا هیأتها، مسجدها و منبرها این توانایی را دارند که برخی از افراد برخوردار درون یا حاشیه دولت را با بدنه دولت و احزاب اصلاحطلب مرتبط بدانند و اینگونه تلقین کنند که ویروس اشرافیگری تمام پیکره اصلاحطلبی و دولت را بیمار کرده است. در همین راستا یکی از افرادی که اصولگراها در فرصت باقیمانده بر ایشان تمرکز ویژهتری خواهند کرد آقای «هاشمیرفسنجانی» است. افراد دیگری هم هستند، اما در این سالها بارها شاهد بودهایم برخی جریانها برای رسیدن به اهداف سیاسیشان بارها پای آقای هاشمیرفسنجانی و خانواده ایشان را به میدانهای تبلیغی- تخریبیشان کشاندهاند. بااینهمه به نظر میرسد حضور آقای رفسنجانی در انتخابات خبرگان برای پیشبرد اهداف اصلاح طلبانه نهتنها لازم بلکه یک ستون قابل اتکاست؛ بنابراین حضور و نامنویسی اطرافیان و فرزندان
آقای هاشمی را چندان نمیتوان به نفع اصلاحطلبان دانست.
از سوی دیگر آرای دخیل در انتخابات کشور را میتوان به پنج دسته یا رنگ تقسیم کرد: قرمز، سبز، خاکستری، سفید و مشکی. دو رنگ سبز و قرمز به نوعی نمایشدهنده طرفداران دو رقیب با زیرشاخههای فکریشان است که همیشه و در هر شرایطی در انتخابات شرکت میکنند و رأی میدهند که احساس میشود سهم اصولگراها از این طیف نسبت به اصلاحطلبها بیشتر است. مشکی هم اساسا مربوط به طیفی از مردم است که به هر دلیلي در انتخابات شرکت نمیکنند و عملا در نتایج انتخابات بیتأثیر هستند. رنگ خاکستری افرادی هستند که در انتخابات شرکت میکنند، اما تمایلات سیاسی جناحی و کاندیدا یا کاندیداهای مورد نظرشان ممکن است تا لحظات آخر مشخص نباشد یا حتی به صورت ممتنع حاضر شوند. رنگ سفید هم طیفی را شامل میشود که معمولا تمایلی به شرکت در انتخابات ندارند و با آنکه با ساختارهای سیاسی زاویه چندانی ندارند منتقد آن هستند، اما منتقد منفعل! ازاینرو حضورشان را در اصلاح و بهبود شرایط مؤثر نمیدانند. تمایلات سیاسی اکثریت این طیف به جریان اصلاحطلبی نزدیکتر است. با این توضیح اگر اصلاحطلبان بتوانند درصد بیشتری از طیف خاکستری را که تجربه نشان داده آمادگی پذیرش
رنگ اصلاحطلبی در مقایسه با اصولگرایی در آنها بیشتر است، به سمت خود بکشانند و از سوی دیگر طیف سفید را به شرکت و مشارکت در انتخابات قانع کنند، میتوانند اکثریت را از آن خود به سوی خود جلب کنند. به همین دلیل است که داغشدن تنور انتخابات در این دوره به نفع اصولگراها نیست و آنها سعی خواهند کرد این اتفاق کنترلشدهتر باشد. باید بپذیریم شرایط انتخابات در کشور ما بهلحاظ اجرا و سازوکارهای جزبی با نُرمهای حرفهای آن فاصله دارد و بیشتر به یک رقابت محلی شباهت دارد که از نظر حسی، جدی و پر انرژی است، اما پشتوانههای منطقی و برنامهریزیشده ندارد! ازهمینرو برای پیروزی در هر دو انتخابات و پیشبرد اهداف اصلاحطلبانه به نظر میرسد در معرفی کاندیداها، اصلاحطلبان باید شبیه رقابتهای فوتبال محلهای، با توپ سه لایه وارد انتخابات شوند. در دوران نوجوانی وقتی میخواستیم توپ پلاستیکیمان تا آخر بازی سالم بماند، توپ قدیمیتر را پاره میکردیم و روی توپ سالم و جدیدتر میکشیدیم. اگر سنگریزههای زمین بازی تیزتر و بیشتر بود و میخواستیم توپ سنگینتر و آسیبپذیریاش کمتر شود، از توپ سهلایه استفاده میکردیم. رنگ لایه سوم
توپ سهلایه مشخص نبود و ممکن بود تا پایان بازی هم مشخص نشود و سالم بماند؛ رنگ لایه سوم زمانی خودش را نشان میداد که لایه اول جدا میشد. اصلاحطلبان هم بهتر است در چینش و معرفی نامزدهایشان سهلایه عمل کنند؛ یعنی در ابتدا با همه نیروهایشان وارد بازی شوند و کاندیداهای اصلی و شناختهشده را در سطح اول بچینند. در ادامه برای سطح دوم و بهویژه سوم هم برای تمام شهرها با هدف عبور از موانع و پیروزی در انتخابات پیشبینیهای لازم را انجام دهند. ضمن اینکه ائتلاف با هر جریان و گروهی از جمله اصولگراهای معتدل که به لحاظ رویکرد و هدف با جریان اصلی اصلاحطلبی زاویه دارند حتی اگر مصلحتطلبانه باشد، در میانمدت نه بهنفع اصلاحات و نه بهنفع رشد سیاسی و حزبی مردم خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در
«تلگرام»
بپیوندید.