درباره اهمیت اجلاس پاریس نگرانی 100 ساله
بابک فرهادی
هرچند گرمایش جهانی، امروزه یکی از مهمترین نگرانیهاي ماست، اما باید دانست این پدیده سابقهای صدساله دارد. نزدیک به صد سال پیش، دانشمند سوئدی به نام «سوانت آرنیوس» به این نتیجه رسید پخششدن دود حاصل از سوختهای فسیلی، باعث بالارفتن دمای زمین میشود، اما عبارت «گرمایش زمین» از حدود 35 سال پیش در ادبیات زیستمحیطی رایج شد. امروزه بیشتر دانشمندان پذیرفتهاند فعالیتهای بشر باعث گرمترشدن زمین شده است. به باور دانشمندان، در حالت عادی بخشی از نور خورشید که به زمین میرسد، جذب شده و باعث گرمشدن زمین میشود اما بخشی دیگر بازتابشده و به فضا میرود و در نتیجه دمای زمین متعادل میشود اما گازهای گلخانهای که بیشترشان در اثر فعالیتهای صنعتی تولید میشود (مانند کربندیاکسید حاصل از سوزاندن سوختهای فسیلی مثل زغالسنگ و نفت یا متان حاصل از بهرهبرداری منابع نفت و گاز و نیز فعالیت دامداریها)، مقدار زیادی از پرتوهای خورشید را در جو زمین نگاه میدارد و دیگر به بیرون از اتمسفر بازنمیگرداند. هرچه غلظت کربندیاکسید و دیگر گازهای گلخانهای در هوا بیشتر شود، دمای هوا هم بیشتر میشود. به گازهایی مانند کربندیاکسید و متان که باعث افزایش کره زمین میشوند، «گازهای گلخانهای» میگویند زیرا مانند گلخانه باعث افزایش دمای زمین میشوند. یکی از مهمترین مشکلات امروز جهان این است که کشورهای صنعتی و ثروتمند، بیش از دیگر کشورها، گازهای گلخانهای تولید میکنند و موجب افزایش دمای زمین میشوند ولی کشورهای در حال توسعه، از پیامدهای ناخواسته افزایش دما آسیب میبینند. کشورهای چین با 24 درصد، آمریکا 12 درصد، اتحادیه اروپا 9 درصد، هند شش درصد، برزیل شش درصد و روسیه پنج درصد، بیشترین سهم را در گرمایش زمین دارند. به دلیل نگرانی از پیامدهای ناخواسته و زیانبار گرمایش جهانی، نزدیک به 10 هزار نماینده از 195 کشور در اجلاس پاریس درباره پیمانی جانشین پیمان کیوتو به بحث و گفتوگو میپردازند. هدف آنان، یافتن راههایی عملی برای کاهش تولید و انتشار گازهای گلخانهای است. این پیمان باید مصرف انرژیهای فسیلی در جهان را به میزانی کاهش دهد که گرمای زمین تا آخر قرن حاضر نسبت به آغاز صنعتیشدن جهان، بیش از دو درجه افزایش پیدا نکند. افزایشی بیش از این مقدار، ذوب یخچالهای طبیعی جهان، بالاآمدن سطح آب دریاها، افزایش توفانها و گردبادها و سایر حوادث اقلیمی را به دنبال خواهد داشت و زمین را در معرض تهدیدهای خطرناکتری قرار خواهد داد. پیمان پاریس در نظر دارد برای اولینبار کشورهای نوصنعتی و نیز کشورهای در حال توسعه را نیز متقاعد کند تولید کربندیاکسید و دیگر گازهای گلخانهای را کاهش دهند. این پیمان از سال 2020 جانشین پیمان کیوتو میشود. پیمان کیوتو از سال 1997 همین هدف را دنبال میکرده است. انتظار میرود رهبران جهان در این اجلاس بتوانند برای دستیابی به اهداف کمی طرحهای کنترل گرمایش جهانی به توافق برسند. اجلاس قبلی سال 2009 در کپنهاگ برگزار شد که نتوانست به برنامه اجرائی مدونی دست یابد. اما نکتهای دیگر نیز در چند سال اخیر، بر دامنه نگرانیها افزوده است. به باور برخی کارشناسان، گرمایش جهانی، پیامدهایی بسیار گستردهتر از تصورهای کنونی ما دارد. به باور این ناظران، بخش قابلتوجهی از افراطیگرایی در خاورمیانه و شمال آفریقا ناشی از تغییرات اقلیمی، خشکسالی بلندمدت و بحران آب در این منطقه است. به همین دلیل گفته میشود کنترل گرمایش جهانی میتواند راهی برای تأمین صلح جهانی هم باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.