|

رهبر ارکستر، میهمانانش را تنبیه کرد

معصومه اصغری: برای اولین‌بار میهمان ارکستر سمفونیک تهران بودیم و قاعدتا از روش اجرا و جزئیات دیگر آن اطلاعی نداشتیم. پس از حضور نوازندگان ارکستر و مستقرشدنشان، فردی در بلندگو ضمن معرفی شناسنامه دو قطعه‌ای که قرار بود اجرا شود، از حاضران خواست تا از زدن کف و سوت مابین اجرا یا ابراز احساسات خودداری کنند. درادامه، علی رهبری، رهبر ارکستر سمفونیک تهران، وارد شد و حاضران به پای او ایستادند و کف زدند و اجرا آغاز شد. قطعه اول که شامل سه بخش بود، «شهرزاد» نام داشت و قطعه دوم هم که شامل چند بخش می‌شد، «علمدار» نام داشت. اما آنچه باعث نوشتن این چند سطر شد، اتفاقاتی بود که از این قسمت به بعد رخ داد. رهبر ارکستر در چند قسمت میانی قطعه شهرزاد به سمت حاضران برمی‌گشت و نگاهی می‌انداخت. در بخش‌هایی از اجرا به تعدادی از اعضای ارکستر اشاره‌هایی داشت اما توضیح یا معرفی در کار نبود و حاضران هم طبق اعلامی که شده بود، ساکت بودند. پس از پایان قطعه شهرزاد، علی رهبری، رهبر ارکستر سمفونیک تهران، مجدد به سمت حاضران برگشت و درحالی‌که دست یکی از اعضای گروه که در بخش‌هایی تک‌نوازی زیبایی هم داشت را بالا برد و گفت: «اجرای این پسر بی‌نظیر بود». بعد هم جمله‌ای از یک موسیقی‌دان را نقل کرد و گفت: «اگر این اجرا را در فرانسه داشتیم 20 دقیقه به پای ما می‌ایستادند و کف می‌زدند اما اینجا 20 ثانیه هم نایستادند». درادامه، باز هم خطاب به حاضران گفت: «اینها شاگردان من و فرزندان شما هستند که هفته‌ها برای این کار تمرین کرده‌اند و حتما با تشویق و احترام شما خوشحال می‌شوند». رهبری درادامه با اشاره دست از حاضران خواست تا بایستند و اعضای ارکستر را تشویق کنند. البته دراین‌میان و قبل از بیان این مدل از اعتراض، تعدادی از اعضای ارکستر با زدن ضربه‌هایی به جای قراردادن دفتر نت و کوبیدن پاشنه کفش بر زمین، حاضران را به تشویق‌کردن ترغیب می‌کردند که البته این تشویق وجود داشت. اما مسئله اینجا بود که حاضران نمی‌دانستند دقیقا در چه زمانی این تشویق و احترام باید صورت پذیرد. علی رهبری برای بخش دوم این برنامه دست پسر نوجوانی را گرفت و با خود همراه کرد و اجرا آغاز شد. در این بخش هم حاضران ایستادند و تشویق کردند اما گویا باز هم کافی نبود. پس از اجرای دوم علی رهبری باز هم پسر جوان را در کنار خود آورد و این‌بار او را معرفی کرد و گفت: «این پسر 16ساله که در این سن‌وسال آهنگ‌سازی این اثر را انجام داده، پوریا خادم، فرزند قهرمان پرافتخار کشورمان رسول خادم و مایه افتخار همه ماست.» حاضران با این معرفی، یک‌بار دیگر ایستاده و او را تشویق کردند. واقعیت این است که در اولین تجربه حضورم در ارکستر سمفونیک، با این برخورد احساس بی‌فرهنگ‌بودن و برخورندگی داشتم. کاملا مشخص بود نیشخند و کوبیدن پاهای اعضای ارکستر روی زمین، نشانه تأیید تنبیه مخاطب توسط استادشان بود؛ مخاطبانی که قصدشان بی‌اعتنایی نبود اما فقط نمی‌دانستند چطور و چه زمانی باید به احترامشان بایستند و تشویقشان کنند. اقدام رهبر ارکستر در دفاع از توانایی و هنر بیش از صد شاگرد جوان و مشتاق خود آن هم در این روزهای کاری ارکستر سمفونیک تهران، قابل‌قبول و ستودنی است، اعضای ارکستر هم حق دارند با پایشان به زمین بکوبند تا به مخاطب عام و غیرحرفه‌ای خود بفهمانند «آهای الان باید کف بزنی، الان باید بایستی». اما آیا با این کار، احترام مخاطب را هم نگه می‌دارند!؟ و آیا اصلا حق دارند با این رفتارها، مخاطب را به تشویق، مجبور و اصلا با بلندشدن و نشستن مکرر، تنبیه‌شان کنند؟ آیا ما به‌عنوان مخاطب- حتی عام - حق انتخاب نداشتیم که اگر کاری را دوست داشتیم تشویق کنیم و به آن احترام بگذاریم؟ و مگر ابتدای جلسه اعلام نشده بود از کف‌زدن و ابراز احساسات در میانه کار خودداری شود؟ چرا رهبر ارکستر به این نتیجه رسید ما درکی از تک‌نوازی میانه کار نداشتیم و نفهمیدیم چه کار ارزشمندی بود؟ با وجود این، احساس برخورندگی، می‌دانم علی رهبری در دفاع از شاگردانش، این حق را به خود داده تا مخاطب خود را چندین بار به نشست و برخاست و تشویق مکرر تنبیه کند و با این نگاه سعی می‌کنیم دلخوری‌مان را کنار بگذاریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.