زوایای پنهان رقابت انتخاباتی
سجاد سالک
یک ماه دیگر چنین روزی ثبتنام کاندیداهای انتخاباتی به پایان رسیده و داوطلبان در انتظار اعلام نتیجه بررسی صلاحیتها هستند. در چنین شرایطی به نظر میرسد فعالان سیاسی اصلاحطلب باید برآورد دقیقی از اوضاع و احوال انتخاباتی داشته و با اشراف کامل به عرصه قدم بگذارند. به این بهانه میکوشم تصویری از برخی ابعاد خاص رقابت انتخاباتی پیشرو ارائه کنم. بخشی از یافتهها و نکات لزوما نتیجه مسرتبخشی نداشته و در مواردی تأملبرانگیز و هشداردهنده است.
1- ما 207 حوزه انتخابیه داریم و به همین میزان پیچیدگی، تنوع و مسائل بومی را شاهدیم. متأسفانه اصلاحطلبان عموما حساسیتها و ملاحظات قومی و عشیرهای را نمیشناسند و با اینکه در سالهای اخیر فعالان سیاسی به صورت کلی متوجه شدهاند فضای رقابت در استانها متفاوت از تهران و کلانشهرها بوده و از مناسبات خاندانها و طوایف تأثیر میپذیرد، اما ناظران از این حد فراتر نرفته و کمتر تلاشی برای ورود به عمق مسائل و شناخت مناسبات بومی، جایگاه ریشسفیدان و بزرگان تأثیرگذار هر حوزه انتخابیه انجام شده است. در نتیجه نسخههایی که تجویز میشود در مواردی با بافت هر منطقه مطابقت نداشته و نتیجه لازم را به دست نمیدهد. به عنوان نمونه ممکن است فردی را که به عنوان اصلاحطلبی شاخص و توانا میشناسیم در معادلات منطقه جایگاه مناسبی نداشته باشد یا تعلق به قومیتی داشته باشد که اقلیت منطقه محسوب شده و در رقابت انتخاباتی، شانسی برای پیروزی نداشته باشد. 2- بخش عمدهای از نیروهای شاخص اصلاحطلب در استانها در سالهای گذشته به سکونت در تهران روی آورده و ارتباطشان با حوزههای انتخابیه به سفرهای موردی محدود شده و در نتیجه حضور مستمر و بهنگامی در تحولات منطقه ندارند. از طرفی اصولگرایان در برقراری ارتباط مستقیم، صمیمانه و بیواسطه با تودههای مردم موفقتر بودهاند. به عنوان نمونه نادر قاضیپور و حسن کامران؛ دو چهره شاخصی محسوب میشوند که در اردوگاه اصولگرایان حضور داشته و بدون برج عاجنشینیهای روشنفکرانه در دل جامعه حضوری فعال داشته و محبوبیتی مردمی و قابل توجه دارند. 3- این یک توهم است که اصلاحطلبان در مرکز چنین برنامهریزی کنند که افراد موردنظر در شهرستانها وارد گود رقابت شده و پس از مشخصشدن نتیجه تأیید صلاحیتها به نفع یکی انصراف دهند. انصراف انتخاباتی در تهران که رقابتی سیاسی در جریان است، احتمالا امکانپذیر است؛ اما در شهرستانهایی که شش ماه است افراد روستا بهروستا سفر کرده و هزینههایی را هم متقبل شدهاند و از طرفی تیم و گروهی را هم به کار گرفتهاند، شدنی نیست. در چنین شرایطی و در حالی که افراد صاحب نفوذ برای کمک به هر کاندیدا محاسبه سود و هزینه کرده و با هزار امید و آرزو در یک ستاد حضور پیدا میکنند اینقدر راحت نیست که در تهران نشسته و حکم دهیم تأیید صلاحیتشدگان به خاطر اصلاحات به نفع یکی انصراف دهند. این انصراف در مواردی حکم مرگ سیاسی یک کاندیدا در منطقه را دارد و طبیعی است افراد زیر بار نخواهند رفت. 4- چهرههای قدیمی (چه اصلاحطلب و چه اصولگرا) عموما در شهرستانها اجازه رشد و چهرهشدن را به چهرههای جدید نمیدهند و چهرهسازی را خطری برای خود احساس میکنند. حتی افرادی که شانس اندکی برای تأیید صلاحیت دارند به امید همین شانس فعال بوده و از آنجا که نگرانند چهرههای جدید جای آنها را برای همیشه پر کنند کمتر پیش میآید (تا قبل از مرحله تبلیغات) کمک کنند نیروهای تازهنفس در سطح جامعه جایگاهی به دست بیاورند. 5- در نهایت اینکه، این امکان وجود دارد که در تهران یک سهمیه 30درصدی را در فهرست ائتلاف به زنان اختصاص داد؛ اما سهمیهبندی در کل کشور و همه حوزهها فقط یک شوخی است! و مدافعان چنین رویکردی احتمالا شرایط خاص حوزههای دور از مرکز را نمیشناسند. این پیشنهاد تنها در صورتی قابلیت دفاع پیدا میکند که معرفی کاندیدای خانم برای اصلاحطلبان جنبه نمادین داشته باشد. در غیر اینصورت اگر هدف پیروزی در انتخابات باشد باید فارغ از نگاه جنسیتی، مناسبات و آرایش انتخاباتی خاص هر منطقه را مرور کرد؛ البته درنظر داشته باشیم فعالان بومی منطقه هم زیر بار کاندیدای تحمیلی از مرکز نمیروند. به عنوان مثال اردبیل سه نماینده دارد و تکلیف چهرههای شاخص اصلاحطلب آن از هماکنون روشن است و در این میان هیچ خانمی حضور ندارد. آیا قرار است برای رعایت سهمیه 30درصدی یک خانم ناشناخته برخلاف نظر فعالان بومی به هرقیمتی در فهرست قرار بگیرد؟ آیا فکر میکنید اصلاحطلبان اردبیل زیر بار میروند و فکر میکنید بر فرض تحقق، مردم اساسا در اردبیل به فهرست رأی میدهند؟ همین وضعیت در خیلی از حوزهها وجود دارد و کسی که آرایش حوزههای انتخابیه و کاندیداهای شاخص را بشناسد با قاطعیت میتواند بگوید کاملا بعید است سهمیه 30درصدی در خیلی از استانها قابلیت اجرا داشته باشد. در نتیجه مدافعان پرشور این طرح باید از حالا آمادگی مواجهه با این واقعیت تلخ را داشته باشند تا بهناگاه سرخورده نشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.