کتابخانههای روستایی به مثابه فرصتی برای کار
برای گسترش خدمات فرهنگی روستاها و عشایر نیاز به انجام فعالیتها و شیوههای پیچیدهای است؛ اتفاقی که به علت پراکندگی جمعیت روستایی و تفاوت سطح سواد همواره با مشکلاتی روبهرو بوده است. ازاینرو برای دریافت محصولات فرهنگی و اطلاعاتی از طریق نهادهای اطلاعرسانی، روستاها نیازمند کتابخانههای روستایی بهعنوان نهادی آموزشی، فرهنگی و اجتماعی هستند و مسئولانشان نقشهایی فراتر از یک کتابدار باید داشته باشند؛ بهگونهای که حتی فرصتهای کارآموزی برای استفادهکنندگان از کتابخانه پیش بیاورند. بههرحال این کتابخانهها نقش بارزی در بهبود شرایط زندگی روستاییان ایفا میکنند. اطلاعات، بخش حیاتی و جداییناپذیر برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع قلمداد میشود. نبود اطلاعات در جوامع روستایی تا حدی در ضعف توانایی بخش روستایی دخیل بوده است. اطلاعات بهعنوان یک منبع تصمیمگیری در امور اقتصادی، روزمره و اجتماعی برای یک فرد روستایی اهمیت دارد. اطلاعات رایگان برای علاقهمندان هنگامی که سایتهای رسمی اطلاعرسانی و کتابداری را بررسی میکنیم و زمانی که به دنبال اطلاعات بیشتر درباره کتابخانههای روستایی و عشایری به صورت مستند هستیم یک نکته بیش از هرچیزی به چشم میخورد و آن بهروزرسانی اطلاعات است؛ اینکه بتوان بیشتر درباره کتابخانهها و وضعیتشان دانست و اینکه به آموزش مسئولانشان پرداخت. اتفاقی که اکنون در حال رخ دادن است و کتابها و جزوهها و کارگاههایی برای روستاییان و علاقهمندان گسترش کتابخوانی در حال تهیه است. در حال حاضر روی سایتهای وزارت ارشاد اسلامی کتابهايي برای راهنمایی در این زمینه قرار گرفته است که میتواند راهنمای آسانی برای علاقهمندان به فعالیت در این حوزهها باشد. نهاد اجتماعی بههرحال این نکته مهمی است که دسترسی سریع به اطلاعات در زمینههای کشاورزی و فناوریهای جدید توسعه در امور مربوط به پزشکی و بهداشت و سایر امور فرهنگی و اجتماعی میتواند ضامن پایداری و بقای جوامع روستایی باشد. پیشرفت جوامع روستایی در قرن حاضر به این نکته اساسی بستگی دارد که آنها برای تأمین رفاه و سعادت خود چگونه با اطلاعات بومی و علمی و ... برخورد میکنند و چگونه به ذخیره، سازماندهی و اشاعه اطلاعات میپردازند. کتابخانههای روستایی، قطع نظر از شکل و میزان امکانات آنها، یک نهاد اجتماعی و بخش جداییناپذیر سازمان اجتماعی روستا محسوب میشوند. در این راستا نقش و کارکرد اصلی این نهادها، تهیه، ذخیره، سازماندهی و اشاعه اطلاعات بومی، منطقهای، ملی و بینالمللی براساس خواست و نیازهای واقعی روستاییان است. آماری که بهروز نشده است در سایت کتابداری آمده است تا سال 1379، حدود هزارو 800 کتابخانه روستایی در کل کشور وجود داشته است. تعداد کتابخانههای روستایی بعد از انقلاب با فرازونشیبهای بسیاری مواجه بوده است. در صورتی که سیر تشکیل و گسترش کتابخانههای روستایی را از سال 1339 تا 1379 مورد مطالعه قرار دهیم؛ میبینیم که برای مثال در سالهای 58 و 59، 70 و 76 این روند سیر صعودی داشته و در بعضی از سالهای دیگر کند بوده است. البته در همین سایت پیشنهاد کتابخانه سیار داده شده است، بهویژه در مناطقی که عشایر زندگی میکنند. بههرحال به نظر میرسد اهمیت دادن به ساختارهای زیربنایی از گامهایی است که در این زمینه کمکم در حال برداشتهشدن است، باید منتظر ماند و دید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.