|

انتقال اسکلت زن 7‌هزارساله تهران به موزه ملی

شرق: اسکلت زن هفت‌‌هزارساله تهران پس از چند روز عملیات سخت و خطرپذیر توسط حفاظتگران و مرمتگران پژوهشکده حفاظت و مرمت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری عصر جمعه به موزه ملی منتقل شد. دی‌ماه سال گذشته بود که سرپرست گروه باستان‌شناسی در برنامه پژوهش باستان‌‌شناسی در جنوب بازار تهران، از کشف اسکلت یک انسان با قدمت ‌هزاره پنجم پیش از میلاد در حفاری‌های فاضلاب خیابان مولوی خبر داد. در ادامه همان کاوش‌ها، روز گذشته نیز خبر رسید بقایای یک اسکلت دیگر در نزدیکی اسکلت پیش‌تریافته کشف شده است. پس از کشف اسکلت اول اعلام شده بود «این کشفِ منحصربه‌فرد سابقه سکونت در محدوده شهری تهران را تا هفت‌ هزار سال به عقب می‌برد». در رابطه با کشف بقایای اسکلت هفت‌هزارساله تهران، محمداسماعیل اسماعیلی‌جلودار، سرپرست گروه باستان‌شناسی طرح پژوهش باستان‌شناسی در جنوب بازار تهران، در گفت‌وگویی با «شرق» اعلام کرد: «اینکه می‌گوییم دوره فرهنگی، الزاما به معنای سابقه شهرنشینی یا تمدنی در تهران نیست، منظور این است که سابقه سکونت در محدوده شهری تهران به ‌هزاره پنجم پیش از میلاد - هفت ‌هزار سال پیش- می‌رسد، برهمین‌اساس باید گفت با این کشف‌ها استقرار در این جغرافیا با این پیشینه اثبات شده است، اما اینکه این استقرار دائم یا فصلی بوده هنوز معلوم نیست». اسماعیلی‌جلودار همچنین درباره ویژگی‌های محوطه در حال کاوش نیز به «شرق» این‌گونه توضیح داد: «فعلا محوطه موردکاوش ترانشه‌ای به مساحت پنج متر در سه متر است و به‌ دلیل سازه‌های شهری و...، محدودیت‌هایی برای توسعه محل موردکاوش داریم». طبق گفته‌های این باستان‌شناس: «پس از شروع طرح لوله‌گذاری شرکت فاضلاب تهران در خیابان مولوی (حدفاصل میدان‌های محمدیه و قیام) و کشف آثار پرشمار و گوناگون زیرسطحی و همچنین نظارت بر روند اجرای عملیات عمرانی و مستند‌سازی شواهد گذشته عملیات گمانه‌زنی باستان‌شناختی در کنار اسکلت هفت‌هزارساله قبلی، بقایای دومین اسکلت انسانی که احتمالا مربوط به همان بازه زمانی است، کشف شد». فتح‌الله نیازی، کارشناس پژوهشکده حفاظت و مرمت، با اعلام خبر انتقال اسکلت زن هفت‌‌هزارساله تهران به موزه ملی به جزئیات چگونگی آزادسازی اسکلت زن هفت‌‌هزارساله تهران و انتقال آن به موزه ملی پرداخت. وی گفت: مشکل اصلی ما در عملیات آزادسازی، قرارداشتن یک لایه شنی متزلزل حدود 30 سانتی‌متر زیر اسکلت بود که با هر اقدامی امکان فروریختن آن وجود داشت. او با اشاره به وجود لایه آبرفتی شبیه ماسه بادی رودخانه‌ای زیر اسکلت افزود: از آنجا که نمی‌توانستیم به روش مرسوم، بلوک‌برداری اسکلت را جدا کنیم، ابتدا یک سری مطالعات اولیه برای سنجش عمق متزلزل لایه انجام دادیم. این کارشناس با اشاره به گودبرداری با زاویه 45 درجه به سمت محیط داخلی زیر اسکلت خاطرنشان کرد که پس از گودبرداری به این نتیجه رسیدیم که باید از لایه زیر، استحکام‌بخشی صورت گیرد. برای انجام این کار از تورهای پلی استایرن استفاده کردیم و پس از قراردادن تور در محل خالی‌شده با درجه 45 درجه و با استفاده از گچ فراوری‌شده دور تا دور زیر اسکلت را مسلح و دو طرف زاویه 45 درجه را از زیر به‌هم متصل کردیم. نیازی با اشاره به اینکه پس از مسلح‌شدن اطراف اسکلت، محیط زیر آن را حفاری و با پروفیل آنجا را مستحکم کردیم، افزود: پس از آن با استفاده از یک جرثقیل دستی، قالب گچی زیر اسکلت و خود آن را با احتیاط فراوان، پنج سانتی‌متر از کف زمین جدا کردیم. این کارشناس حفاظت و مرمت خاطرنشان کرد پس از جداشدن اسکلت از لایه آبرفتی، شروع به خالی‌کردن کامل زیر اسکلت، برداشتن لایه آبرفتی و مسلح‌کردن کامل زیر اسکلت کردیم. او با اشاره به انجام عملیات سه‌روزه در محل دفن بانوی هفت‌‌هزارساله تهران گفت: پس از خشک‌شدن کامل گچ‌ها، اقدام به ساخت یک سکوی چرخ‌دار کردیم و روی آن دو لایه فوم پلی‌اتیلن قرار دادیم تا در اصل نقش برانکارد را ایفا کند. نیازی در ادامه افزود: پس از آماده‌شدن برانکارد، کل باکس اسکلت را به‌آرامی و به میزان یک متر از سطح زمین جدا کرده و پایه آهنی برانکارد را زیر باکس گچی قرار دادیم که پس از جداکردن، الوارها روی سطح برانکارد چرخی قرار گرفت. به گفته او پس از 24 ساعت و خشک‌شدن کامل گچ‌ها، اسکلت عصر جمعه به موزه ملی منتقل شد. این کارشناس درباره چگونگی انتقال اسکلت از خیابان مولوی به موزه ملی گفت: برانکارد چرخ‌دار با باکس گچی اسکلت با تسمه مهار و توسط یک جرثقیل هشت‌تنی روی کامیون قرار گرفت و به موزه ملی منتقل شد. برای جلوگیری از لرزه‌های احتمالی، زیر چرخ‌های برانکارد، ماسه گذاشتیم تا لرزش‌ها در مسیر حرکت را خنثی کند و اسکلت به سلامت به موزه ملی برسد. به گفته او اسکلت بانوی هفت‌هزارساله تهران در طبقه اول موزه ملی قرار داده شد تا پس از آماده‌سازی‌های لازم در محل موردنظر قرار گیرد. قرار است اسکلت بانوی هفت‌هزارساله تهران در هفته پژوهش «اواخر آذر» در معرض دید عموم قرار گیرد. پیش‌تر چند نفر از باستان‌شناسان عضو پژوهشکده باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با انجام حفاری‌هایی راه سفر بانوی هفت‌هزارساله تهران به موزه ملی را هموار کرده بودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.