|

علم اطلاعات و توسعه اقتصاد ملی

مباحث اقتصادی و ارتباط آن با توسعه ملی یکی از چالش های اصلی همه کشورهاست؛ در عصری که اطلاعات یکی از اصلی‌ترین سرمایه‌های اقتصادی است، توجه به تأثیر آن در اقتصاد و توسعه ملی، کلید حل برخی از مسائل اقتصادی کشور خواهد بود. از این رو نشست «علم اطلاعات و توسعه اقتصاد ملی» در کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد فرصتی بود تا کارشناسان به بیان دیدگاه‌های خود پیرامون مسئله علم اطلاعات، نظریه‌ها و توسعه بپردازند. عبدالرسول دیوسالار، عضو پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه بحث خود را ناظر بر سیاست‌های توسعه در ایران آغاز کرد و گفت: تلاش می‌کنم روشن شود که مؤلفه‌های مختلف توسعه در ایران، که اقتصاد هم یکی از آنهاست، چگونه تحت تأثیر مسائل مرتبط با علم اطلاعات خواهند بود. آیا اساسا ممکن است یک طرح یا یک برنامه و سیاست توسعه‌ای داشت، بدون اینکه اطلاعات را در آن سیاست در نظر گرفت؟ او در ادامه نقش تعیین سطح اطلاعات در توسعه را توضیح داده و افزود: با استفاده از برداشت‌هایی که از اطلاعات داریم با سه رویکرد با آن مواجه هستیم: 1- نگاه فنی به اطلاعات که نظریه‌پردازانی مانند شانون به آن پرداختند. 2- اصالت معنایی‌دادن به اطلاعات که در نظریات ماچلوپ و مانسفیلد دیده می‌شود. 3- اطلاعات عنصر سازنده دنیا که در نظریات علوم شناختی و کوانتومی مطرح می‌شود. مهندسان فناوری اطلاعات نقش برجسته‌ای در برنامه‌ریزی اقتصادی دارند و نقش سیاست‌گذاری اقتصاد را پیدا می‌کنند. در این روش، به دلیل قدرتمندشدن اطلاعات، اطلاعات بخش کلیدی سیاست‌های توسعه‌ای است اما محدود به فناوری اطلاعات نمی‌شود. دکتر دیوسالار در بخش دیگری از سخنانش به بیان مفهوم نیاز اطلاعاتی و ظرفیت اجتماعی پردازش اطلاعات پرداختند که تأمین این دو موجب توسعه اطلاعاتی می‌شود. به اعتقاد او امروزه باید از مفاهیمی چون عقب‌ماندگی اطلاعاتی و توسعه اطلاعاتی به‌عنوان مفاهیم توضیح‌دهنده نقش اطلاعات در توسعه استفاده کرد. محمد حسن‌زاده، استاد دانشگاه تربیت مدرس نیز بیان کرد: آنچه ما را در اینجا جمع کرده است عامل اطلاعات است. از همین یک جلسه می‌شود تا حدودی فهمید که اگر در دنیا اطلاعات نداشته باشیم هیچ کاری نمی‌توانیم انجام دهیم و اگر روزی اطلاعات از ذهن ما پاک شود، قادر به انجام هیچ کاری نخواهیم بود. اطلاعات فی‌نفسه عامل اساسی است برای انجام کارهای مختلف و بین اطلاعات مضبوط و اطلاعات در عالم واقع تفاوت وجود دارد. وقتی صحبت از توسعه اقتصادی می‌کنیم، آیا مقصودمان این است که قرار است اقتصادمان بزرگ‌تر و پیچیده‌تر شود؟ یا اینکه قرار است اقتصاد ما عادلانه‌تر و مردمی‌تر شود؟ یا قرار است تأثیرگذاری گروه‌های مختلف اقتصادی بیشتر شود؟ به گفته او عوامل شکل‌گیری در اقتصاد پایدار مشتمل است بر قواعد عرضه و تقاضا و قواعد حاکم بر بازار و مناسبات اقتصادی مبتنی است بر نوعی گرایش به برنامه و سعادت عمومی. قبل از اینکه اقتصاد برای ما مهم باشد، آگاهی اقتصادی بیشتر و بصیرت اقتصادی است که افراد جامعه به آن دست پیدا می‌کنند و بر اساس آن بینش، آگاهی، اطلاعات، دانش و خرد می‌توانند تشخیص دهند که بهتر کار کنند یا ایرادات را برطرف کنند. او افزود: اگر توسعه اقتصادی هدف باشد، عامل اطلاعات در توسعه اقتصادی یک عامل تعیین‌کننده است و اگر نقش اطلاعات را نادیده بگیریم، اقتصاد هم وجود نخواهد داشت. برنامه‌های اقتصادی از سیاست‌گذاری تا اجرا، از اجرا تا ارزیابی و از ارزیابی تا اثربخشی همگی بر اطلاعات استوار است. سیاست اقتصادی را براساس اطلاعاتی که از چالش‌ها و عوامل مختلف سیاسی و ارزشی به دست می‌آوریم و آنها را تبدیل به فرمول می‌کنیم، در قالب سیاست‌ها قرار می‌دهیم. در جاهایی که اطلاعات با مانع کم جریان پیدا کند، به اقتصاد آنها بهتر می‌توان امیدوار بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.