دعوت ایران به کنفرانس سوریه تصحیح یک تاکتیک اشتباه
ترجمه: مهدی نوریان
آمریکا مخالفت طولانی خود را با حضور ایران در مذاکرات صلح برای پایاندادن به جنگ داخلی سوریه تغییر داد تا راه را برای رسیدن به راهحلی دیپلماتیک به منظور پایاندادن این تعارض چهارساله هموار کند. مقامهای آمریکایی در واشنگتن اصرار داشتند که دعوت از ایران اقدام چندجانبه درستی بود و بیان کردند که بر مخالفت عربستان با حضور ایران در مذاکرات روز جمعه وین فایق آمدند. حدود دو سال پیش بود که پیشنهاد مشابهی به ایران برای حضور در پیش از مذاکرات ژنو شد که در اقدامی عجولانه توسط «بان کی مون»، دبیرکل سازمان ملل متحد، و بعد از مخالفت شدیداللحن آمریکا، بریتانیا و گروههای مخالف سوری لغو شد. اما ادامه تعارض خونین و بنبست دیپلماتیک، با بحران رو به وخامت پناهجویان نیز همراه شد و از طرفی دخالت نظامی روسیه نیز باری را بر دوش جامعه بینالملل قرار داد تا رهیافت سیاسی جدیدی برای پایاندادن به جنگ پیدا کنند.حضور ایران، که در کنار روسیه از متحدان اصلی دولت سوریه بوده، عامل مهمی در آوردن بازیگران خارجی رقیب به روی صحنه تعارض سوریه بوده است تا در تلاشی مشترک بر سر پایاندادن جنگ توافق کنند. ایالات متحده بر این مسئله اصرار میورزد که هدف اصلی مذاکرات صلح هنوز حذف بشار اسد است. آمریکا معتقد است بشار اسد مسئول کشتهشدن عده زیادی از غیرنظامیان بوده است. «جان کربی»، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا روز سهشنبه در واشنگتن به خبرنگاران گفت: «هدف نهایی طرفهای گفتوگو رسیدن به چارچوبی برای انتقال سیاسی موفق در سوریه است که نتیجه آن دولتی باشد که توسط اسد رهبری نشده و نماینده و پاسخگوی مردم سوریه باشد». اما مقامهای واشنگتن به این موضوع اشاره نکردهاند که آیا ایران نیز با این مسئله موافق است یا خیر. آنها حتی درباره این موضوع که آیا ایران دعوت به مذاکرات اتریش را میپذیرد یا خیر، صحبتی نکردند. «جان کربی» اضافه کرد: «ما انتظار داریم که از ایران برای شرکت در این مذاکرات دعوت به عمل بیاید. اینکه آنها بیایند یا نیایند، بستگی به رهبران ایران دارد». لازم به ذکر است حضور ایران، که در هیچکدام از مذاکرات ناموفق صلح در سوریه اتفاق نیفتاد، موفقیت چشمگیری است و نشانه روشنی از این مسئله است که مذاکرات در برنامه هستهای ایران در گرهگشایی از برخی مشکلترین مسائل خاورمیانه مؤثر بوده است. «کربی» در پاسخ به سؤالی پیرامون حضور ایران در مذاکرات صلح سوریه گفت: «اطمینان از حضور طرفهای کلیدی در این مباحثات مهم است. وزیر امور خارجه به دنبال ترغیب مباحثات و گفتوگوهایی از این جنس برای یافتن راهحلهایی برای موقعیت سخت سیاسی در سوریه است». قبلا آمریکا فقط به این مسئله اشاره کرده بود که ایران میتواند در آینده نقشی در مذاکرات ایفا کند اما «آسوشیتدپرس» که در ابتدا این گشایش را روز سهشنبه گزارش کرده بود، اعلام کرد عربستانسعودی که در کنار ترکیه، روسیه و آمریکا مذاکراتی را پیرامون صلح سوریه برگزار کردند، بعد از مباحثاتی طولانی که دربردارنده دستور مسقیمی از طرف «ملک سلمان» به «جان کری»، بود خواسته شده بود ایران به مذاکرات هفته پیش دعوت نشود. مقامهای آمریکایی از اظهارنظر درباره دیگر شرکتکنندگان در مذاکراتی که قرار است روز جمعه برگزار شود، صحبتی نکردند؛ اما این را گفتند که انتظار دارند در مجموع حدود ۱۲ نفر شرکتکننده حضور داشته باشند. گفته میشود برخی گروههای مخالف سوری گفتهاند در صورت حضور ایران، در مذاکرات شرکت نخواهند کرد. اما گویا آمریکا از آنها خواسته است تا متحد شوند. «کربی» گفت مخالفان میانهرو باید نقشی داشته باشند و آنها باید در رهیافت خود به اتحادی برسند تا جامعه بینالملل با آنها کار کنند. آمریکا حضور عربستانسعودی در مذاکرات را نیز که رقابت منطقهای سختی با ایران دارد، تأیید نکرد اما این را گفت که تصمیم دعوت از ایران بهصورت گروهی اتخاذ شدهاست. آمریکا همچنین بر موضع خود برای حضور روسیه به منظور پایاندادن به تعارض سوریه پافشاری کرد. مسکو بر این باور است که با حملات هوایی خود مواضع داعش را هدف قرار میدهد، حال آنکه واشنگتن اعتقاد دارد حملات روسیه بیشتر در راستای حفظ دولت سوریه است. اگرچه باید به این نکته اشاره کرد که دعوت از ایران نشاندهنده پیروزی دیپلماتیک برای روسیه است که پیشتر لغو دعوت ایران توسط سازمان ملل را اشتباه خوانده بود. «سرگئی لاوروف»، وزیر امور خارجه روسیه گفت تصمیم «بان کی مون» برای پسگرفتن دعوت دقیقه پایانیاش در ژانویه ۲۰۱۴، اثری منفی بر اعتبار سازمان ملل متحد بهعنوان داوری مستقل در این تعارض داشت. برآورد میشود این جنگ داخلی تلخ حداقل ۲۵۰ هزار کشته برجای گذاشته باشد و منجر به مهاجرت اجباری بیش از ۱۱ میلیون نفر از خانهشان شده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.