مرور نمایشگاه «باهاوس، درباره طراحی»
تصویری متفاوت از نهاد اسطورهای
مترجم، مهشید معتمد: نمایشگاه بزرگ «باهاوس، درباره طراحی» (26 سپتامبر 2015 الی 28 فوریه 2016) در موزه طراحی باهاوس (The Bauhaus)، برای اولینبار، مروری جامع بر آثار طراحی این مدرسه آلمانی صورت داده است. این نمایشگاه شامل آثار متعددی در حیطه طراحی، معماری، هنر، فیلم و عکاسی است که پیش از این، بهندرت نمایش داده شده و برخی نیز قبلا دیده نشدهاند. در این گذر، مواجهه طراحیهای باهاوس، مجادلات و تمایلات طراحی کنونی با آثار طراحان، هنرمندان و معماران معاصر تبیین شده است. همچنین نمایشگاه رابطه شگفت امروز را میان یک نهاد فرهنگی اسطورهای (باهاوس) معلوم میکند. در این نمایشگاه آثار هنرمندان و طراحان گذشته باهاوس مانند ماریان برانت، مارسل بروئِر، لیونل فِینینگِر، والتر گروپیوس، واسیلی کاندینسکی و بسیاری دیگر عرضه شدهاند. شرکتکنندگان معاصر در این مجموعه افرادی از قبیل اولاف نیکولای، آدریان سائر، اِنزو ماری، لرد نورمن فاستر، اوپِن دِسک، کنستانتین گرسیک، آلبرتو مِدا و جرزی سیمور هستند. مأموریت «مدرسه باهاوس»، که والتر گروپیوس در سال 1919 در شهر «وایمار» در آلمان بنا نهاد، تربیت گونه متفاوتی از طراحان بوده است. دانشآموزان باهاوس در پی دستیابی به پایه هنری و صنعتگری توأمان، در کنار علوم روانشناسی، دریافت تناسبات، ارگونومی و فناوری بودند - مجموع خصوصیاتی که به تعریف شغل طراحی در این روزها میپردازد. بااینحال، درونمایه طراحی در باهاوس، به طراحان، احکام جامع خلاقانهای ارائه میکند: آنان صرفا اشیای روزمره را تولید نکرده، بلکه در دگردیسی جامعه نیز نقشی فعال ایفا میکردند. با این رویکرد، باهاوس فهمی همهجانبه از طراحی ترسیم میکند، که امروز خود را با نیروی جدیدی بازیافته است. ما اکنون با کلیدواژگان «طراحی اجتماعی»، «طراحی باز» یا «تفکر طراحی»، مباحثات جدیدی درباره طراحان میبینیم، که چگونه کارهایشان را در بستری وسیعتر قرار داده و به شکلیابی جامعه کمک کردهاند. از دیدگاه امروزی، این نمایشگاه به مدرسه باهاوس به دیده «لابراتوار مدرنیسم» چندبُعدی و پیچیده و پیوسته به تمایلات طراحی مینگرد. نمایشگاه به چهار گروه موضوعی تقسیم شده است، که بخش اول با نگاهی به بستر تاریخی و اجتماعی باهاوس آغاز میشود. بخش دوم به نمادهای کمترشناختهشده طراحی اشیاء در باهاوس پرداخته، و تاریخ و ریشههای تلفیق هنرها، صنایع دستی، فناوری و صنعت با یکدیگر را میآزماید. حوزه بعدی نمایشگاه به موضوع فضا میپردازد و افرادی را نشان میدهد که در قاعدهمندسازی فهم طراحی در باهاوس مشارکت داشتند- از جمله معمارانی با نظرهایشان درباره مسکن حداقل و هنرمندانی که تئوریهای رنگشناسی و مدلسازی فضا را گسترش دادند. بنابراین، باهاوس شاید خود را اولین «تجربه کامل» هنری در دوران مدرن دانسته و تجربه انتشار طراحی در تمام ابعاد زندگی را دارد. آخرین بخش به ارتباط هنرها در باهاوس، از گونهشناسی و نمایشگاهها تا فیلمهای هنریِ تجربی و عکاسی -که معمولا بهطور مرتب برنامهریزی شدهاند- تعلق داشته و به شکلگیری کلیشههای باهاوس تا امروز میپردازد. دیدگاه امروزه به باهاوس، از ترکیب ارائههای پیشین در دورههای قبل با کارهای طراحان کنونی در نمایشگاه پدید آمده است. این مواجهه شامل مبلمان تولید دیجیتالی از مینالهمیدا و فرانت، «مبلمان هرتز4» از ون بو لو- منتزو، یا مانیفست از افرادی چون هِلا جونجریِس و اوپن دسک، مصاحبه با اشخاص خلاقی چون نورمن فاستر، اِنزو ماری، ساوئربراک هوتون و باس ومنزوِر، و کارگردان هنرمند، جیسون وو، تجلیل باهاوس از مایک مِیِر، استودیو میرو، دوکتِر، و سایر هنرمندان است. همکاریهای این دوره مدرسه با دیگر سازمانها، طیف گسترده نفوذ باهاوس را نمایان میکند- از طراحی خودرو در مرسدسبنز تا مجموعه مبلمان پایپ (2009) از کنستانتین گرسیک برای موجی و تونت، که از مارسل بروئر الهام گرفته شده است. در میان آثار حاضر در نمایشگاه، چهار پروژه که مخصوص این ارائه حاضر شدهاند، اهمیت ویژهای دارند. این پروژهها را هنرمند اهل لایپزیگ، آدریان سائر، هنرمند مفهومگرا، اولاف نیکولای و همچنین جوزف گریما و فیلیپ اوزولت، که این دو معمار و نویسندهاند، پدید آوردهاند.همنشینی آثار قدیمی و معاصر، نتیجهای جدید بههمراه دارد: تصویری متفاوت از طراحی در باهاوس. این روند، از کلیشه رایج که میگوید طراحیهای باهاوس، کمینهگرا، سرد و هندسی است، دوری جسته و از تمایل طراحان باهاوس به ارتباطات اجتماعی، تجربیات و روند مشارکتی سخن میگوید. باهاوس با ایده بازِ طراحی، نقش قاطعی در نمودهای طراحی کنونی دارد. این نمایشگاه نشان میدهد تشابه شگفتی میان مباحثات طراحی امروزی و آنچه در باهاوس نقش اصلی را برعهده داشته، وجود دارد- مانند بحث درباره امکان وجود روش تولید محصول جدید و انواع مصالح، یا نقش طراح در جامعه و فواید همکاریهای میانرشتهای. این رویکرد همچنین عنوان نمایشگاه را نیز منعکس میکند که بازدیدکنندگان و خوانندگان را به اشتراک دیدگاههایشان در این موضوع دعوت میکند. ضمیمه نمایشگاه «باهاوس، درباره طراحی» یک کاتالوگ 400صفحهای است که حاوی بخشهای گسترده تصویری در کنار مقالاتی از نویسندگانی مشهور، چون آرتور روگ و پاتریک روسلر، همراه با واژهنامه مفاهیم کلیدی و شرایط مربوط به کلاسهای باهاوس است. چشمانداز معاصر به باهاوس، بیشتر از طریق همکاریهای متعدد و کوتاهمدت با طراحان، هنرمندان و معماران مشهور از سراسر جهان- از جمله لرد نورمن فاستر، توبیاس ریبرگ، آریک لوی و هلا جونجریِس؛ آنان که ایدهها، پروژهها و نظریاتشان نمایانگر رابطه امروزی با باهاوس است- گسترش یافته و استادانه ساخته میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.