چرا توافقنامه هستهای تا اینجا به ایران قدرت بخشیده است
ترجمه: شهرام زرندار
در ماه جولای، هنگامیکه توافق هستهای با ایران اعلام شد، پرزیدنت اوباما و مقامات دولت آمریکا در میان مفاد توافقنامه، فهرستی درباره شرایط برقراری رابطهای کمتر خصمانه با تهران ارائه کردند؛ صدالبته برای دورانِ جدید همکاری بین ایران و غرب؛ اما تا اینجا این هدف به دست نیامده است. در این هفته ایالات متحده، فرانسه و قدرتهای دیگر اروپایی، ایران را به خاطر آزمایش موشک بالستیک اخیرش، به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دادهاند. آنها مدعیاند این آزمایش موشکی در تضاد با قطعنامه شورای امنیت است و این موشک میتواند کلاهک هستهای حمل کند. در هفتههای اخیر، ایران حضور خود را در سوریه افزایش و توان خود را سامان داده است و در شُرف بازپسگیری سرزمینهایی است که در تصرف شورشیان وابسته به ایالات متحده و غرب، که علیه بشار اسد میجنگند، است. نشانههایی از موضع سرسختانه ایران در برابر ایالات متحده و غرب در نامه چهارشنبه هفته گذشته آیتالله خامنهای، خطاب به رئیسجمهوری ایران، حسن روحانی تجلی یافته است. رهبر جمهوری اسلامی همزمان، هم توافق هستهای را تأیید کرده و هم درباره اعتمادناپذیربودن ایالات متحده هشدار داده است. آیتالله خامنهای در این نامه به آقای روحانی سفارش میکند که نیت ایالات متحده در رسیدن به توافق با ایران، بهثمررساندن اهداف خصمانهاش درباره جمهوری اسلامی است. «میشل ایزنشتات»، متخصص امور ایران و مدیر مطالعات نظامی و امنیتی در انستیتو سیاستهای خاور نزدیک، در واشنگتن میگوید: «ایران بهروشنی احساس میکند با امضای توافق هستهای، باری از دوشش برداشته شده است. ایرانیها مشخصا حس اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کردهاند و شاید احساس میکنند دستشان برای حرکت آزادتر همچنانکه تحریمها لغو میشوند، بازتر شده است». یکی از عواملی که میتواند به محدودیت نفوذِ در حال گسترش منطقهای ایران خاتمه دهد، دخالت تازه و تقویتکننده روسیه است. ایزنشتات میگوید ایرانیها نقش مهمی در متقاعدکردن روسیه برای ورود به میدان دفاع از بشار اسد ایفا کردهاند و معتقد است روزی فرا خواهد رسید که منافع این دو از هم جدا خواهد شد و واگرایی نشان خواهد داد. او میگوید: «درحالحاضر آنها با هم خوب کار میکنند». دیپلماتهای غربیای که با روسها درباره مسائل سوریه در تماس هستند میگویند روسها اصرار دارند آنها رهبری نیروها را در جنگ سوریه علیه تروریستها برعهده دارند؛ اما حتی درصورتیکه چنین چیزی صحت داشته باشد، برخی از نیروها مطمئن نیستند که این وضع تا کی ادامه خواهد داشت. ایزنشتات میگوید: «درحالحاضر ایرانیها نفس راحتی میکشند؛ زیرا روسها دخالت کردهاند و من هیچ تضادی بین آنها نمیبینم، اما این وضع به همین صورت ادامه نخواهد یافت».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.