مسئولان تیم اهدای عضو از افزایش پیوند در کشور میگویند
آمار رضایت به اهدای عضو در یاسوج به 95 درصد رسید
شهرزاد همتی: عطری علوی، در روزهایی که جلوی در خانهشان را برای عروسی پسرش آذین بسته بودند، در روزهایی که طَبَقهای عروسی را برای تحفهدادن به عروس حاضر میکردند، از خوشحالی آرام و قرار نداشته. عطری با چارقد گلدار و دستهای حناگرفته جلیقه پسر تازه دامادش را حاضر میکرده و در خانه نقلی روستاییشان به یمن قدم عروس تازه، کلکشان نوای محلی میخوانده. خانواده کوچک و خوشحال عطری کارتهای عروسی را بین دوستان و فامیل پخش و سالن عروسی را هم رزرو کرده بودند و همه برای گرفتن جشن آماده بودند. در همین روزهای خوب و بیخیال زندگی، عطری که انگار خوشحالیاش بیحدوحساب بوده، یک لحظه چشمش سیاهی میرود و زمین میافتد. به همین راحتی مادر خانهای که یک هفته تا عروسی پسرشان مهلت داشتهاند از شدت ذوق برای این جشن، سکته مغزی میکند و روی زمین میافتد... . اینها را سیدروحالله، برادر عطری برای ما تعریف میکند. شماره تلفنش را که میگیرم تنها سه روز از خاکسپاری خواهرش میگذرد و میشود از پشت تلفن صدای مویههای فرزندان عطری را شنید. برادر اما قوی و منطقی است. او به «شرق» میگوید: «عطری که از دستمان رفت، ما راضی شدیم زندگی را به آدمهای دیگری برگردانیم. ما دلمان میخواست فکر کنیم خواهرمان زنده است. این برای ما افتخار است که قلب خواهرمان در سینه کس دیگری بزند...». روحالله در ادامه ماجرا برایمان تعریف میکند و میگوید: «دلی مهتاب نام روستای ماست. روستایی که متأسفانه راه آسفالت ندارد و از روستا تا محل حضور پزشک 100 کیلومتر راهی صعبالعبور است. روستا یک راه دارد که نصفهکاره است و بقیه راه صعبالعبور است و باید از کوه عبور کرد. این راه بالغ بر 100 کیلومتر است تا ما به دکتر رسیدیم. خواهرم در این مسیر تاب نیاورد و خونریزی مغزیاش به دلیل سکته گسترده شد. ما 16 ساعت در راه بودیم... ما کارتهای عروسی پسرش را هم پخش کرده بودیم و حالا لباس سیاه تن داماد کردیم». 18 پیوند در سال 94 در کهگیلویهوبویراحمد بنا به گفته ساسان عباسی، هماهنگکننده اهدای عضو و مسئول بیماران خاص دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، این هجدهمین مورد اهدای عضو بیماران مرگ مغزی استان کهگیلویهوبویراحمد در سال ۹۴ است. این اتفاق نشان میدهد که واحد فراهمآوری در استان کهگیلویهوبویراحمد توانسته است موفقیت بزرگی را در پیوند اعضا داشته باشد. عباسی با اشاره به دلیل استقبال و قبول مردم در زمینه اهدای اعضای فرد مرگ مغزیشده به «شرق» میگوید: «وجود اخلاق انسانی یکی از مهمترین مسائلی است که مردم عشایر یاسوج را به سمت اهدای عضو سوق میدهد. برای مردم کهگیلویهوبویراحمد ثابت شده است که امکان برگشت فرد مرگ مغزی وجود ندارد و میشود با اهدای اعضای وی، یاد او را زنده نگه داشت». عباسی با ارائه آمار اهدای عضو در این استان میافزاید: «ما از سال 90 در این استان و در واحد فراهمآوری اعضا مشغول به کار شدهایم. سالانه 25 تا 30 مورد بیمار مرگ مغزی با قابلیت اهدای عضو در استان وجود دارد و از این تعداد سال 90، 76درصد، سال 91، 80درصد، سال 92، 85درصد، سال 93، 5/92 درصد و از سال 94 تاکنون 95درصد خانوادههای این عزیزان اعلام رضایت برای پیوند کردهاند و از این تعداد 87درصد اهدای عضو شدهاند». مطابق آمار، میزان رضایتمندی خانوادههای اهداکننده عضو در سال 1383 فقط پنج درصد بوده است اما این رقم با مشارکت مردم و فرهنگسازیهای صورتگرفته، در سال 94 به 70درصد رسیده است. دکتر کتایون نجفیزاده، رئیس اداره پیوند و بیماریهای خاص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در گفتوگو با «شرق» با بیان اینکه پروسه اهدای عضو پروسهای پیچیده است، میگوید: «اتفاقات جالبی در کشور در حال وقوع است که لازم است از آنها یاد کنیم. برای اینکه اهدای عضو در کشوری پیشرفت کند، ما احتیاج به چند چیز داریم، اول اینکه دولت و وزارت بهداشت برنامه منسجم و خوبی برای اهدای عضو و پیوند اعضا در کشور داشته باشد. خوشبختانه در وزارت بهداشت و در اداره پیوند و بیماریهای خاص، برنامه و طرح مدل ایرانی شبکه فراهمآوری و پیوند اعضا، طراحی شد و در تیرماه 93 وزیر محترم بهداشت آن را تأیید و دستور اجرای هرچهسریعتر آن را صادر کردند و ما بلافاصله شروع به کار کردیم. اولین حرکت ما این بود که از دانشگاهها بخواهیم واحد فراهمآوری اعضا داشته باشند. یعنی تا آن زمان بسیاری از دانشگاههای ما واحد فراهمآوری اعضا نداشتند. فقط 16 واحد فراهمآوری در کشور موجود بود و اشکال بزرگ دیگری هم وجود داشت و این بود که خیلی از این واحدها غیرفعال بودند یا فعالیتشان قابلقبول نبود». نجفیزاده در ادامه میافزاید: «برای همین ما با دانشگاهها وارد تعامل شدیم و خواستیم که طبق مصوبه هیأت وزیران در سال 81 و پیرو زحماتی که دکتر کاظمینی در آن زمان کشیده بودند، واحد فراهمآوری در دانشگاهها ایجاد کنند و نتیجه این شد که واحد فراهمآوری در اکثریت دانشگاههای کشور ایجاد شد. بعد از این مرحله شروع به آموزشدادن به مسئولان این واحدها کردیم و اصول تکنیکی جهانی اهدای عضو را در یک دوره کشوری و همین طور یک ماه بعد در یک دوره بینالمللی آموزش دادیم. چراکه پیش از این روال به این صورت بود که هرکسی که روابط اجتماعی بهتری داشت با خانواده صحبت میکرد و رضایت اهدا را میگرفت و همهچیز به روابط عمومی افراد وابسته بود. ما این را یکدست کردیم و در کل کشور برنامهای داشتیم که گروهها بتوانند با دانش کافی یک دست عمل کنند». رئیس اداره پیوند و بیماریهای خاص وزارت بهداشت در ادامه با اشاره به اینکه بعد از آموزش، نوبت به بازرسی از مراکز رسیده، افزود: «ما به مراکز مختلف میرفتیم و از واحد فراهمآوری بازدید میکردیم و اگر کمک میخواستند آموزشهای کمکی لازم را میدادیم و سعی میکردیم تیمها را به فعالیت مناسب تشویق کنیم. اتفاق خوب دیگر این بود که هزینهای که برای فراهمآوری پرداخت میشد مطابق با آخرین تعرفه مربوط به سال 84 بود و با دستور وزیر محترم و همت معاونت محترم درمان وزارت بهداشت، توانستیم این مبلغ را افزایش دهیم. خوشبختانه این تمهید منجر شد دانشگاهها حداقل برای اهدا و پیوند، ضرر ندهند و بتوانند کارشان را راحت انجام دهند». نجفیزاده میگوید تشکیل یک گروه مشترک بین واحدهای مختلف فراهمآوری اعضا باعث شد واحدهای مختلف به هماهنگی بیشتری دست پیدا کنند. وی میگوید در کنار تمام این تلاشها، رسانهها موظفند اطلاعات کافی راجع به مرگ مغزی به افراد ارائه دهند، چون در آن شرایط سخت نمیشود اطلاعات کافی به خانواده داد. وی میگوید: «برای این کار لازم است همه ارگانهای فرهنگساز بتوانند تمام اطلاعات درست را راجع به این فرایند در اختیار اقشار مختلف جامعه قرار دهند». نجفیزاده با تأیید اینکه یاسوج در صدر شهرهایی است که اهدای عضو در آن بین مردم بهخوبی جا افتاده است، میگوید: «در شهری مثل یاسوج، هماهنگکننده اهدای عضو ما، با علمای شهر صحبت کرده و حمایت همهجانبه از طرف علما شده و آنها در نماز جمعه و مکان عمومی این مسئله را مطرح میکنند. خیلی جالب است اگر بدانید ما در ایران افرادی داریم که آنها مدرس بینالمللی اهدای عضو هستند و همین الان دارند با گروه بینالمللی اهدای عضو اسپانیا در کشورهای مختلف نحوه روند اهدای عضو را تدریس میکنند. ما سعی کردیم از آنها بیشترین استفاده را کنیم و کاری کنیم که اگر با خانواده در رابطه با اهدا صحبت میشود، با درستترین روش و به بهترین وجه باشد و همینطور اگر هم مراقبت میشود به بهترین نحو مراقبت شود و مانند آن و این خیلی ارزشمند است». پیوند کلیه افراد مرگ مغزی به 56درصد رسید رئیس اداره پیوند و بیماریهای خاص وزارت بهداشت خبرهای خوبی هم دارد. وی میگوید: «با همت تیمهای اهدای عضو اتفاقات خوبی داشتیم. پیوند کلیه بهواسطه مرگ مغزی به قدری زیاد شده که این نوع پیوند از مرز 50درصد گذشته است. تا چند سال پیش همه پیوندهای کلیه از سوی افراد زنده انجام میشد که این خیلی بد بود. افراد زنده غریبه میرفتند کلیه خود را به فرد نیازمند اهدا میکردند. در این پروسه نقلوانتقالات امکان وقوع مسائل ناهنجاری وجود داشت. اما خوشبختانه سال گذشته ما به آمار 46درصدی رسیدیم، امسال در شش ماه اول سال به آمار 56درصدی اهدای کلیه از طریق مرگ مغزی رسیدیم. البته این به مفهوم این نیست که ما دلمان میخواهد افراد مرگ مغزی بشوند، بلکه به این معناست که از اعضای افراد مرگ مغزیشده استفاده میشود. خبر خوب دیگر هم اینکه تعداد پیوندهای کلیه زیاد شده و بعضی از لیستهای انتظار بیماران نیازمند پیوند کلیه در برخی شهرها و در برخی گروههای خونی خالی شده. در نتیجه تیمهای اهدای عضو به افرادی که در لیست پیوند از افراد زنده بودند، پیشنهاد دادند که در لیست بیایند و از آن طرف گاهی در برخی مراکز به بخش دیالیز رفتهاند و از افرادی که قابلیت پیوند داشتهاند، برای پیوند در لیست ثبتنام کردهاند. این بدان مفهوم است که هم بیماران از زجر زیاد نجات پیدا میکنند و هم اینکه دولت دستگاههای بیشتری برای دیالیز نیاز ندارد. امیدواریم وضعیت بهگونهای شود که افراد مرگ مغزی کمتری داشته باشیم، اما اگر کسی مرگ مغزی میشود اعضای خود را با خود زیر خاک نبرد، چون افراد زیادی هستند که در کره خاکی به این اعضا نیازمندند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.