به مناسبت روز جهانی کاهش سوانح
افزایش تابآوری و کاهش خطرپذیری با افزایش آگاهی
نادر داودی*
مجمع عمومی سازمانملل در قطعنامه 44-236 (22 دسامبر 1989)، دومین چهارشنبه اکتبر هر سال را بهعنوان روز جهانی کاهش سوانح طبیعی برگزید. در طول دهه کاهش سوانح طبیعی (1999-1990) این روز در دستور کار سازمانملل قرار داشت. در مجمع عمومی 21 دسامبر سال 2009، سازمانملل متحد براساس قطعنامه 200-64، با تغییر نام قبلی و حذف کلمه «طبیعی» از آن، روز 13 اکتبر هر سال را بهعنوان بزرگداشت روز بینالمللی کاهش سوانح انتخاب کرد. مطابق آنچه در پایگاه اینترنتی سازمانملل (un.org) آمده، هدف از این انتخاب افزایش آگاهی عمومی در جهت کاهش خطرپذیری در هنگام مواجهه با مخاطرات است. نکتهای قابلتوجه که در نگاه اول نظر نگارنده این سطور را به خود جلب کرده است، استفاده از واژه لاتین
«celebrate» برای این روز است، گویی روز جهانی کاهش سوانح، روز جشن آگاهی جامعه است؛ روز تکریم دانشی که با افزایش آگاهی فرد منجر به افزایش تابآوری و کاهش خطرپذیری میشود. از سال 2000 میلادی، هرساله با انتخاب شعاری متفاوت تلاش میشود تا بر موضوع یا گروه خاصی تمرکز شود. شعارهای برگزیده از سال 2000 میلادی تا حال و مختصری از مهمترین چالشهای مطرحشده در آنها به شرح زیر هستند: سال 2000: پیشگیری از مخاطره، آموزش جوانان. با هدف توجه به جوانان بهعنوان رهبران فردا و لزوم آموزش درباره جنبههای طولانیمدت محافظت از محیطزیست. سال 2001: مواجهه با سوانح و ساماندهی خطرپذیری. خطرپذیری در حال افزایش است و هیچ کشوری ایمن نیست. کشورهای فقیرتر ظرفیت کمتری برای مواجهه با مخاطره دارند. سال 2002: توسعه مناطق کوهستانی. سرزمینهای کوهستانی مخاطرات خاص خود را دارند. سال 2003: کمکردن سانحه در جهت توسعه پایدار. مخاطرات طبیعی بخشی از زندگی است. این مخاطره زمانی تبدیل به سانحه میشود که کیفیت زندگی افراد بهدلیل وقوع این مخاطره کم شود. خطرپذیری جوامع به دلیل فعالیتهای انسانی از قبیل تراکم زندگی شهری و فعالیتهایی که منجر به تغییرات آبوهوایی شده، افزایش یافته است. سال 2004: سانحه امروز برای خطر فردا. بعد از رخداد هر سانحه، دولت، جامعه و افراد باید مورد این پرسش قرار گیرند که آیا فعالیتهای مناسب را برای نجات زندگی و سرمایه انجام دادهاند؟ همه باید با یکدیگر کار کنند تا با ارتقای زنجیره متشکل از اطلاعات و تصمیمگیری، جوامعشان را برای مواجهه با مخاطرات بعدی آمادهتر کنند. سال 2005: اعتبارات مالی اندک و کاهش ریسک سانحه. وقوع سونامی در اقیانوس هند، توفان کاترینا و زلزله در هند و پاکستان بار دیگر این حقیقت را روشن کرد که جوامع فقیرتر بیشتر در سوانح آسیب میبینند. چالش اصلی این سال چگونگی استفاده از بودجههای محدود برای کاهش خطرپذیری جوامع فقیرتر بود. سال 2006: کاهش ریسک سانحه، شروع از مدارس سال 2007: چالشی بر اعتبار آموزش جهانی سال 2008: کاهش ریسک سانحه یک شغل همگانی است. سال 2009: بیمارستان ایمن برای سوانح سال 2010: شهر من دارد آماده میشود سال 2011: آمادهسازی جوانان و کودکان برای مشارکت در کاهش ریسک ناشی از مخاطره سال 2012: زنان و دختران: نیروهای آشکار یا پنهان تابآوری سال 2013: زندگی با معلولیت و سوانح سال 2014: تابآوری برای زندگی شعار امسال روز جهانی کاهش بلایا «دانش برای زندگی» است، با تمرکز بر دانش سنتی، بومی و محلی که دانش مدرن را تکمیل کرده و منتج به افزایش تابآوری فرد و جامعه در مقابل مخاطره شود. برای مثال، دانش بومی، سنتی و محلی شناخت علائم هشدارهای پیشهنگام مخاطرات طبیعی نظیر خشکسالی، سیل، توفان و... در ترکیب با گزارشهای منتشرشده توسط هواشناسان بهمنظور ایجاد فرصت کافی برای انجام واکنش زودهنگام مناسب هنگام مواجهه با مخاطره میتواند بسیار مفید و حیاتی باشد. * دانشجوی دکترای مهندسی سازه دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.