وقتی نخبگان عرب در برابر افراطیها موضعگیری میكنند
سیدموسی علیزادهطباطبایی . کارشناس روابط بینالملل
نزدیک یک ماه است که فیلم تاریخی محمد رسولالله(ص)، به کارگردانی مجید مجیدی، بهعنوان یکی از شاخصترین اثر سینمایی کشورمان در حال اکران در ایران و جهان است و با استقبال بسیار خوبی روبهرو شده است. از زمان کلیدخوردن ساخت این فیلم توسط این کارگردان برجسته عدهای از تندروهای تکفیری در مقابل آن موضعگیری کردند و تلاش داشتند این فیلم را برخلاف اصول اسلامی معرفی کنند، با نزدیکشدن آغاز اکران این فیلم بعضی از علما, مشایخ و مفتیهای کشورهای عرب بدون اینکه اطلاعی از این فیلم داشته باشند علیه آن موضعگیری و مشاهده آن را تحریم کردند چنین اقدامی از روحانیون وهابی عربستان بعید نبود، اما متأسفانه چنین اقدامی از سوی علمای الازهر نیز مشاهده شد که نشان از میزان تأثیر مسائل و منافع سیاسی بر مسائل فقهی و شرعی است. افراطیون میخواستند با استفاده از منابر نماز جمعه و رسانهها از جمله شبکههای ماهوارهای و شبکههای اجتماعی مردم را علیه این فیلم برجسته تحریک کنند.
این در حالی است که هر بینندهای این فیلم را فیلمی ارزشمند با هدف تحکیم وحدت مسلمانان و زدودن تصویر خشن از اسلام که متأسفانه در چند سال اخیر با اقدام گروههای افراطی مانند داعش، در جهان جلوهگر شده است میداند. شیخ عبدالعزیز آل شیخ مفتی عربستان، اکران این فیلم و مشاهده آن را شرعا حرام میداند و این فیلم را یک فیلم با آموزهای زرتشتی میداند و ساخت این فیلم را دشمنی و محاربه با اسلام میخواند. این موضعگیری غیرمنصفانه توسط افراطیون موجب واکنش تعداد قابلتوجهی از نخبگان برجسته از کشورهای مختلف عربی شد این واکنشها نشان میدهد نهتنها محافل افراطی و وهابی عربی نتوانستند به هدف خود برسند بلکه این موضعگیری غیراصولی به ضررشان نیز تمام شد. در این رابطه داود شریان، نویسنده معروف عربستانی، در ستون روزانه خود در روزنامه الحیات با تحلیل فیلم محمد رسولالله(ص)، نگاه بعضی از نهادهای دینی کشورهای عربی به این فیلم را مورد انتقاد قرار میدهد و از اینکه روحانیت سنتی هنوز اهمیت تأثیر هنر در دفاع از چهره اسلام را درک نکردهاند، ابراز تأسف مینماید. خالد محمود نویسنده و منتقد معروف عرب، در روزنامه الشروق چاپ قاهره با تمجید از سینمای ایران و بزرگان هنر هفتم کشورمان که توانستهاند توجه جهانیان را به خود در محافل سینمایی جهان جلب نمایند، با انتقاد از قضاوت بی پایه درباره فیلم محمد رسولالله(ص)، گفت: «ای کاش پیش از اینکه این جنجال به پا شود، حداقل علمای الازهر در نشستی خصوصی فیلم را میدیدند، آن گاه موضع ثابت خود را در قبال آن اعلام میکردند. وی گفت: «مجید مجیدی، کارگردان این فیلم تأکید کرده است که هدفِ این فیلم، زدودن این باور غلط درباره دین اسلام است که این دین، دین خشونت و خونریزی است و اجازه نشاندادن چهره بازیگران را نمیدهد». مجیدی همچنین خاطر نشان کرده است که به باور بعضی علما درباره حرمت نشاندادن چهره پیامبر احترام میگذارد. نویسنده این مقاله در ادامه خاطر نشان کرد: کاش علمای الازهر، نه به خاطر رعایت این موضوع، بلکه فقط به خاطر اینکه مخالفتشان مستند به برهانی آشکار باشد، این فیلم را میدیدند. روزنامه فرا منطقهای الرایالیوم نیز در سر مقاله خود با انتقاد از مفتی عربستان و دیگر روحانیون افراطی مینویسد؛ در کتاب بینش دینی عربستان درباره شرایط فتوا میگوید صاحب فتوا باید فردی عالم و با اخلاق باشد و در ثانی باید دارای درایت کامل و تحلیل تفاصیل موضوع افتا باشد، به نظر میرسد آقای آل شیخ، چنین شرطی را ندارد تا فتوای تحریم مشاهده این فیلم را بدهد زیرا اولا ایشان فیلم را ندیده است و در ثانی اگر هم بخواهد فیلم را ببیند در کشور عربستان سینمایی وجود ندارد که ایشان بتواند آن را ببیند و حتی اگر هم به کشوری سفر نماید برای دیدن آن از نعمت بینایی نیز این مفتی بزرگ محروم است. بنابراین فتوای این مفتی یک تعجب بزرگ را حتی برای پیروان ایشان نیز ایجاد كرده است. مقابله نخبگان عرب با افراطیون تنگ نظر نشان میدهد باوجود تبلیغات گستردهای که در کشورهای عربی علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است، هنوز وجدانهای بیداری وجود دارد که به دور از نگاه ملی و فرقهای به جمهوری اسلامی ایران نگاه میکنند و نشان میدهد که توطئه غربیها در ایجاد فاصله بین ایران و همسایگان عرب آنگونه که تصور میكنند موفق نبوده است. دفاع نخبگان عرب از فیلم مجیدی نشان میدهد زمینههای فراوانی بین ایران و کشورهای عربی برای همکاری وجود دارد و زمینههای فراوانی برای دیپلماسی عمومی بین ایران و کشورهای عربی وجود دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.