اوراق خزانه اسلامی، اتفاقی جدید در بازارهای پولی و مالی
محسن قادری-تحلیلگر بازارهای ارز طلا و بورس
این هفته هم در بازار سرمایه، هفتهای بیرونق، کممعامله و رو به پایین را تجربه کردیم؛ بازار سرمایه از نبود نقدینگی و رکود شدید و بیسابقه صنایع مختلف رنج میبرد. رکودی که ناشی از سیاستهای نادرست مدیران دولت قبلی و تحریمها بوده است، در اینکه مدیران دولت جدید اولویت اول خود را در زمینه اقتصاد، کنترل تورم قرار دادهاند و به نسبت در آن موفق بودهاند نیز شکی نیست، اما آیا شرایط به همین شکل میتواند ادامه یابد؟ اینکه دولت جدید برای ادامه مسیر و خروج از تورم برنامهای دارد، یا همه مسائل را به گذر زمان و رفع تحریمها سپرده است، جای سؤال است. در هفتهای که گذشت اتفاق جدید و شاید مبارکی که در بازارهای پولی و مالی افتاد، معرفی اوراق خزانه اسلامی بود؛ اوراقی که مشابه آن سالها در بازارهای مالی پیشرفته بوده است؛ این اوراق بدون پرداخت سود دورهای (کوپن) هستند. در این جنس از اوراق بدهی، در واقع تعهد پرداخت مبلغ مشخصی در آینده به تنزیل، امروز به سرمایهگذار فروخته میشود. اوراقی که هفته گذشته با عنوان اوراق خزانه اسلامی به فروش رسید، از این نمونه اوراق است؛ درواقع تعهد شده است، در پایان سال به ازای هر برگه 100 هزار تومان پرداخت شود. با کشف قیمت نزدیک به 90هزار تومانی این اوراق، نرخ مؤثر آنها نزدیک به 26درصد خواهد بود. این اوراق در بازار ثانویه فروخته میشود و با تغییر قیمت نرخ مؤثر آن نیز تغییر میکند. پیش از این تأمین سرمایه کاردان با همکاری کارگزاری فارابی، نرخ اوراق مشارکت مشهد را نیز شناور کرده بودند، که تجربه نسبتا موفقی بوده است. اما سؤال مهم این است آیا دولت از این روشها برای به تأخیرانداختن بدهیهای سنگین خود به مجموعه پیمانکاران استفاده میکند، یا واقعا بهدنبال تنوعبخشی به ابزارهای مالی است؟ اگر دولت برای فروش و واگذاری این اوراق به طلبکارانش برنامه مشخصی نداشته باشد، بازارها دچار رکودی شدیدتر خواهند شد، از طرفی تفاوت معنادار نرخ 26درصدی این اوراق با نرخ تورم نشان از این دارد که فعالان بازار، نرخ تورم را درست نمیدانند و انتظارات تورمی بازار بیش از تورم موجود در کشور است. دولت قبلی بهخاطر مقاصد سیاسی برای چندین دولت پس از خود نیز بدهی و طرح عمرانی باقی گذاشته و بانکها را در حال نیمه ورشکسته به دولت جدید تحویل داده است. دولت تدبیر و امید با این روشها فقط میتواند ورشکستگی بانکها را به تأخیر بیاندازد و باید به دنبال روشهای دیگری باشد، اما پیش از تمام اینها باید ترازهای مالی بانکها را بهعنوان مهمترین نهادهای پولی و مالی کشور شفاف کند و در صورت نیاز آنها را بهطور کامل دولتیکند. از سویی قیمت ارز را به شکل واقعی شناور و شرکتها را به معنای واقعی خصوصی کرده و نقش نظارتی خود را گسترش دهد و برنامه خروج از رکود را برای همه شفاف کند. از طرفی بازارهای دیگر نیز در این هفته کمی حیران بودند. سردرگمی فدرال رزرو برای تغییر نرخ بهره، به بازارهای جهانی هم سرایت کرده است، طلا بعضی روزها دو درصد در یک جهت حرکت میکند و فردا همان مسیر را باز میگردد. نفت نیز در وضعیت مشابه قرار دارد. تا زمانی که بانک مرکزی آمریکا، برنامه مشخص و زمانبندی برای افزایش نرخ بهره را به بازارها ارائه ندهد و چین برنامه ضد رکودش را شفافتر نکند، این سردرگمی بازارها باقی خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.