|

اوراق خزانه اسلامی، اتفاقی جدید در بازارهای پولی و مالی

محسن قادری-تحلیلگر بازارهای ارز طلا و بورس

این هفته هم در بازار سرمایه، هفته‎ای بی‌رونق، کم‎‎معامله و رو به پایین را تجربه کردیم؛ بازار سرمایه از نبود نقدینگی و رکود شدید و بی‎سابقه صنایع مختلف رنج می‎برد. رکودی که ناشی از سیاست‎های نادرست مدیران دولت قبلی و تحریم‎ها بوده است، در اینکه مدیران دولت جدید اولویت اول خود را در زمینه اقتصاد، کنترل تورم قرار داده‎اند و به نسبت در آن موفق بوده‎اند نیز شکی نیست، اما آیا شرایط به همین شکل می‎تواند ادامه یابد؟ اینکه دولت جدید برای ادامه مسیر و خروج از تورم برنامه‎ای دارد، یا همه مسائل را به گذر زمان و رفع تحریم‎ها سپرده است، جای سؤال است. در هفته‎ای که گذشت اتفاق جدید و شاید مبارکی که در بازارهای پولی و مالی افتاد، معرفی اوراق خزانه اسلامی بود؛ اوراقی که مشابه آن سال‎ها در بازارهای مالی پیشرفته بوده است؛ این اوراق بدون پرداخت سود دوره‎ای (کوپن) هستند. در این جنس از اوراق بدهی، در واقع تعهد پرداخت مبلغ مشخصی در آینده به تنزیل، امروز به سرمایه‎گذار فروخته می‎شود. اوراقی که هفته گذشته با عنوان اوراق خزانه اسلامی به فروش رسید، از این نمونه اوراق است؛ درواقع تعهد شده است، در پایان سال به ازای هر برگه 100‌ هزار تومان پرداخت شود. با کشف قیمت نزدیک به 90‌هزار تومانی این اوراق، نرخ مؤثر آنها نزدیک به 26‌درصد خواهد بود. این اوراق در بازار ثانویه فروخته می‎شود و با تغییر قیمت نرخ مؤثر آن نیز تغییر می‎کند. پیش از این تأمین سرمایه کاردان با همکاری کارگزاری فارابی، نرخ اوراق مشارکت مشهد را نیز شناور کرده بودند، که تجربه نسبتا موفقی بوده است. اما سؤال مهم این است آیا دولت از این روش‎ها برای به تأخیرانداختن بدهی‎های سنگین خود به مجموعه پیمان‎کاران استفاده می‎کند، یا واقعا به‌دنبال تنوع‎بخشی به ابزارهای مالی است؟ اگر دولت برای فروش و واگذاری این اوراق به طلبکارانش برنامه مشخصی نداشته باشد، بازارها دچار رکودی شدیدتر خواهند شد، از طرفی تفاوت معنادار نرخ 26‌درصدی این اوراق با نرخ تورم نشان از این دارد که فعالان بازار، نرخ تورم را درست نمی‎دانند و انتظارات تورمی بازار بیش از تورم موجود در کشور است. دولت قبلی به‌خاطر مقاصد سیاسی برای چندین دولت پس از خود نیز بدهی و طرح عمرانی باقی گذاشته و بانک‎ها را در حال نیمه ورشکسته به دولت جدید تحویل داده است. دولت تدبیر و امید با این روش‎ها فقط می‎تواند ورشکستگی بانک‎ها را به تأخیر بیاندازد و باید به دنبال روش‎های دیگری باشد، اما پیش از تمام اینها باید ترازهای مالی بانک‎ها را به‎عنوان مهم‎ترین نهادهای پولی و مالی کشور شفاف کند و در صورت نیاز آنها را به‌طور کامل دولتی‌کند. از سویی قیمت ارز را به شکل واقعی شناور و شرکت‎ها را به معنای واقعی خصوصی کرده و نقش نظارتی خود را گسترش دهد و برنامه خروج از رکود را برای همه شفاف کند. از طرفی بازارهای دیگر نیز در این هفته کمی حیران بودند. سردرگمی فدرال رزرو برای تغییر نرخ بهره، به بازارهای جهانی هم سرایت کرده است، طلا بعضی روزها دو ‌درصد در یک جهت حرکت می‎کند و فردا همان مسیر را باز می‎گردد. نفت نیز در وضعیت مشابه قرار دارد. تا زمانی که بانک مرکزی آمریکا، برنامه مشخص و زمان‎بندی برای افزایش نرخ بهره را به بازارها ارائه ندهد و چین برنامه ضد رکودش را شفاف‎تر نکند، این سردرگمی بازارها باقی خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.