ستاره بانشاط نمایش «سمندریان»
مژده شمسایی
وقتی قرار شد نقش ماهرخ «مسافران» را بازی کنم موجی از مخالفتها به حرکت درآمد؛ از خودیها و غیر آن؛ به بهانه مصلحت، خیرخواهی، ضوابط و... . یکی از کسانی که بهشدت با بازی من مخالف بود خانم هما روستا بود، گرچه مرا نمیشناخت و نمیدانم شاید حتی هرگز هم مرا ندیده بود. آنروزها نمیدانستم و درک نمیکردم چرا و شاید موضوع را شخصی تصور میکردم. اما سالها بعد احساس کردم حالا میدانم چرا آن روزها هما روستا دخترک تازهازراهآمده را دوست نداشت یا شایسته نقش اول فیلم مهمی از سینمای ایران نمیدانست گرچه حتی میدانست بیضایی برای نقشش بهدنبال نابازیگر است. دانستم مخالفت او به معنای مخالفت با شخص من نبوده بلکه ریشهای عمیقتر داشته و از زخمی میآمده بر پیکره حرفهای که بسیار دوستش میداشته. این مخالفت گرچه هیچوقت در حضور من بروز بیرونی نداشت، چه او زنی عاقل و باتدبیر بود اما سبب شد که رابطه ما در طول کار و بعد از آن در دیدارهای اغلب دیربهدیر که داشتیم، همواره بسیار بااحترام ولی درعینحال با فاصله باشد. گرچه با گذشت سالها صمیمانهتر و مهربانتر و دوستتر شدیم. هما روستا در نظر من مانند بسیاری از بازیگران دیگر ایرانی و بهویژه زنان بازیگر جایگاه واقعی خودش را در سینما و تئاتر نیافت. او بسیار بیش از این میتوانست بازی کند. استعداد و قابلیتهای او بسیار بیشتر از کارهایی است که از او باقی مانده. امروز که به کارنامه او نگاه میکنیم؛ کارنامهای که به گفته برخی، کارنامه درخشان بازیگری هما روستاست، آیا تعداد کارهایش جوابگوی 44سالی هست که در کار سینما و تئاتر بوده؟! و تازه واقعا از بازی در چه تعداد آنها قلبا راضی و خوشحال بود؟! در روزها و ماهها و سالهایی که کار نمیکرد چه بر او میگذشت؟! ایمان دارم که آرزوی بازی در نقشهای بسیاری را داشت که به دلایل گوناگون فرصتش را نیافت یا این فرصت از او دریغ شد. دستکم هر کاری که از حمید سمندریان اجازه و امکان برصحنهبردن نیافت، فرصت جانبخشیدن به نقشی از هما روستا هم گرفته شد و قطعا حمید سمندریان برای کار خودش جدا و برای بازینکردن هما جداگانه و مضاعف اذیت شد و غصه خورد. ایمان دارم نقشهایی که در خیالش بازی کرد بسیار بیشتر از نقشهایی بود که درواقع بازی کرد. زمان در حرفه بازیگری نکته تعیینکنندهای است و تعارف ندارد. تحمل اینکه دیگر نمیتوانی برخی نقشها را به دلیل گذر زمان بازی کنی اصلا آسان نیست، وقتی بسیار نقشها و آرزوها در سر داری، وقتی خودت را در آغاز راه میدانی اما دیگران به چشم پیشکسوت به تو نگاه میکنند. وقتی هنوز در دل آرزو داری نقش دختر جوان و سرخوش و عاشق را بازی کنی ولی نقشهایی که به تو پیشنهاد میشود نقش زنان میانسال و افتاده و خموده است.
بهتدریج تلخ میشوی، غمگین میشوی، خودت را کنار میکشی، با حرفه قهر میکنی اما چون بسیار دوستش داری، وسوسه میشوی، خودت را قانع میکنی، برمیگردی و کار میکنی. بخت یارت باشد فقط برای دوران کوتاهی احساس رضایت میکنی یا از همان آغاز احساس پشیمانی میکنی و با خودت درگیر میشوی که ایکاش نمیرفتم و تنها با رؤیاهایم زندگی میکردم اما در همان حال میدانی بازیگر باید بر صحنه واقعی بازی کند، دیده شود و نقد شود تا رشد کند. پس نمیتوانی همیشه ستاره رؤیاهای خودت باشی و خلاصه درگیری ادامه دارد و این چرخه تکرار میشود و تکرار میشود و تکرار میشود. خیال میکنم این دنیای درونی بسیاری از بازیگران مستعد و سختگیر و حساس ایرانی مثل هما روستاست؛ کسانی که خودشان میدانند توانایی کارهای بسیار بیشتری داشتند که نشد؛ کسانی که وقتی به پشتسر نگاه میکنند با خود میگویند این همه آن نبود که از من میآمد. اما میدانم تمام این سالها یک چیز تسلیبخش و باعث شادی روح و جانش بود و آن زندگی کنار حمید سمندریان بزرگ بود که سراسر شور بود و عشق بود و نشاط و از صمیم قلب هما را دوست داشت و به او عشق میورزید. میتوانم تصور کنم این سهسال بیسمندریان چه تلخ و چه دشوار بر هما گذشت. شاید کودکانه و سادهانگارانه باشد اما دوست دارم خیال کنم که امروز در جهانی دیگر حمید سمندریان نمایشی را بر صحنه میبرد که هما روستای جوان و بانشاط ستاره آن است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.