|

اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی از سوی ایران

شرق: آمانو در تهران با حسن روحانی، جواد ظریف، علی‌اکبر صالحی و اعضای کمیسیون برجام دیدار کرد. این سومین سفر آمانو به تهران در دو سال گذشته است که در اجرای نقشه راه تهران و آژانس، تعریف شده است. ظریف در دیدار با آمانو، انتظار ایران در همکاری با آژانس را مطرح کرد؛ اینکه «اتهامات بی‌اساس درباره ابعاد غیرصلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران مختومه شود». حسن روحانی، رئیس‌جمهوری نیز در این دیدار گفت ایران در اجرای برجام داوطلبانه پروتکل الحاقی را اجرا می‌کند و امیدوار است آژانس نیز منصفانه‌ بر اجرای توافق برجام نظارت داشته باشد. ایران و آژانس زمانی‌ که دولت یازدهم بر سر کار آمد در بدترین سطح همکاری با هم قرار داشتند؛ ایران تلاش می‌کرد به سؤالات متعدد آژانس پاسخ دهد، اما برخی اطلاعات غیرمستند موجب شده بود آژانس به‌دنبال دریافت هرکدام از پاسخ‌ها، سؤال جدیدی مطرح کند. درحالی‌که دولت یازدهم همراه با مذاکرات هسته‌ای نقشه‌ راهی برای حل مسائل فی‌مابین ایران و آژانس طراحی کرد. توافق محرمانه ایران و آژانس در وین، همراه با توافق هسته‌ای نیز برای پایان‌دادن به ابهامات باقی‌مانده از گذشته و سؤالات حال، انجام گرفت. در دیدارهای روز گذشته رئیس این نهاد بین‌المللی، گلایه‌های ایران از همکاری بی‌فرجام با آژانس مطرح شد و آمانو نیز به تعهدات خود در این مقام اذعان کرد. بازدید تشریفاتی از پارچین همچنین آمانو عصر دیروز بازدیدی از پارچین انجام داد. سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران که این خبر را به «ایرنا» داده آن را «یک بازدید تشریفاتی» دانسته ‌است. کمالوندی گفته: «یوکیا آمانو در این بازدید، از برخی نقاط کارگاهی این مجموعه که ادعاهای واهی درباره آنها مطرح بود، به‌ویژه روند تعمیر و بازسازی جاده دسترسی به سد ماملو در جوار پارچین که در اثر بارندگی‌های اخیر نشست کرده است نیز دیدن کرد». آژانس در آخرین گزارش‌ خود، بازسازی‌ها در جاده نزدیک به پارچین را عامل این دانسته بود که نمی‌توان درباره وضعیت پارچین نظر نهایی داد. تاکنون بازرسان آژانس دو دور از پارچین بازدید کرده‌اند، اما ایران با توجه به اینکه این سایت، نظامی است، اجازه بازدید دوباره از آن را نمی‌داد. ایران انحرافی از برنامه خود نداشته حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران، در دیدار با مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، وظایف این آژانس را مهم و پیچیده در عرصه فنی، حقوقی و سیاسی توصیف کرد و گفت: «ما علاقه‌مند هستیم افکار عمومی جهان به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعتماد کنند،». براساس توافق وین، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مسئول راستی‌آزمایی اقدامات ایران در حوزه اجرای محدودیت‌های هسته‌ای است. روحانی در این دیدار گفت: «ایران در 12 سال گذشته روابط گسترده‌ای با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی داشته و توقع ما از آژانس بیش از آن چیزی نیست که در اساسنامه آن آمده است و ما به‌دنبال خواسته‌ای بیش از قرارداد پادمان فی‌مابین ایران و آژانس نیستیم». رئیس‌جمهوری با اشاره به اینکه ایران به‌لحاظ اعتقادات دینی و در چارچوب دکترین نظامی خود هرگز دنبال دستیابی به هیچ‌یک از سلاح‌های کشتار جمعی نبوده و نخواهد بود، عنوان کرد: «خوشبختانه حقانیت فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران در سالیان گذشته و در نظارت‌ها و بازرسی‌های سرزده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اثبات و بر این نکته تأکید شده که ایران هرگز انحرافی از برنامه صلح‌آمیز خود نداشته است». روحانی گفت: «ما در اجرای برجام به‌طور داوطلبانه پروتکل الحاقی را اجرا می‌کنیم و امیدواریم شما نیز منصفانه‌ بر اجرای توافق برجام نظارت داشته باشید». پروتکل الحاقی پیمانی است که به‌واسطه آن آژانس امکان بازرسی‌های گسترده‌تر و سر زده به اماکن هسته‌ای را پیدا می‌کند. آژانس دنبال شفاف‌سازی است «یوکیو آمانو» نیز در دیدار با روحانی با ابراز خرسندی از گسترش همکاری میان ایران و آژانس پس از انتخاب روحانی به ریاست‌جمهوری ایران و انجام توافق برجام و امضای نقشه راه، گفت: «آژانس انرژی اتمی به‌دنبال شفاف‌سازی در مسائل و اجرای وظایف محوله است که می‌تواند پایه‌های خوبی برای همکاری بلندمدت باشد. آژانس حرکت گام‌به‌گام، منظم و ‌روبه‌جلویی در بررسی برنامه‌های مرتبط با ایران در نظر گرفته است و تلاش می‌کند با بی‌طرفی و تأکید بر حقایق، گزارش خود را منعکس کند». آمانو ابراز امیدواری کرد، گزارش کارشناسان آژانس در زمینه «پی‌ام‌دی» هرچه سریع‌تر در چارچوب برجام، پس از توافق با اعضای کشورهای مذاکره‌کننده در شورای حکام ارائه شود. منظور از «پی‌ام‌دی»، مسائل گذشته و حال یا همان مطالعات ادعایی است که بر مبنای مقاله‌ یکی از فعالان عرصه اتمی در یک مجله، به ایران منتسب شده است. پرونده مختومه شود همچنین در این سفر، آمانو در دیدار با وزیر خارجه ایران درباره ابعاد و روند اجرائی‌شدن نقشه راه مورد توافق ایران و آژانس انرژی اتمی و تحولات متعاقب پایان مذاکرات هسته‌ای گفت‌وگو کردند. به گزارش ایسنا، ظریف در این دیدار گفت: «ایران در سال‌های گذشته همکاری خوب و فعالی در مسیر شفاف‌سازی برنامه هسته‌ای خود داشته است و انتظار می‌رود با پایان مذاکرات، پرونده طولانی اتهام‌های بی‌اساس درباره ابعاد غیرصلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران مختومه شود». پیش از این ظریف و آمانو در جریان مذاکرات هسته‌ای در وین با یکدیگر دیدار کرده ‌بودند. او با تأکید بر اراده جدی ایران برای تداوم همکاری‌های فی‌مابین ابراز امیدواری کرد روند همکاری‌های آتی ایران و آژانس برخی گمانه‌زنی‌های منفی در افکار عمومی کشورمان نسبت به این نهاد تخصصی بین‌المللی و جایگاه حرفه‌ای آن را به‌طور کامل مرتفع کند. مدیرکل آژانس انرژی اتمی نیز با ابراز امیدواری نسبت به اینکه این سفر در چارچوب تعامل فی‌مابین مفید و کمک‌کننده باشد، برنامه و تقویم کاری آژانس در جهت اجرائی‌شدن برجام را تشریح کرد. همچنین علی‌اکبر صالحی و یوکیا آمانو برای دومین‌بار بعد از توافق وین و امضای تفاهم دو‌طرفه (نقشه راه) برای رفع ابهامات و سؤالات باقی‌مانده مربوط به گذشته و حال با یکدیگر دیدار کردند. آمانو در کمیسیون طبق درخواست اعضای کمیسیون برجام و با هماهنگی وزارت‌خارجه، آمانو بعدازظهر دیروز در کمیسیون ویژه مجلس که برای بررسی توافق هسته‌ای شکل گرفته، حضور یافت. اما او حضورش در این جلسه را مشروط به ضبط‌نشدن صدا و تصویر از توضیحاتش کرده بود. به گزارش مهر، اگرچه فقط ۱۵ عضو کمیسیون ویژه مجاز به حضور در جلسه بودند، اما برخی نمایندگان دیگر هم بدون هماهنگی آمدند و حتی دور میز اصلی جلسه نشستند. در این جلسه زاکانی، رئیس کمیسیون ویژه، از اعتماد متقابل بین ایران و آژانس سخن گفت و افزود: «ایران از حداقل خدمات آژانس محروم بود، مصداق فاجعه‌آمیز این موضوع زمانی رخ داد که بیماران ایران نیاز به رادیودارو داشتند». او با اشاره به فاجعه سال ۱۳۸۶ در کشور گفت: «درحالی‌که بیماران ایران نیاز به رادیودارو داشتند، کشور بلژیک رادیودارو را قطع کرد، من به‌عنوان متخصص پزشک هسته‌ای می‌دانم که مدت‌های مدیدی ۱۳۰ مرکز هسته‌ای کشور تعطیل شده بود... زمانی سوخت ۲۰ درصد رآکتور تهران‌ رو به پایان بود و وضعیت نامطلوبی داشت اما آژانس در آن زمان به ما کمکی نکرد و مجبور شدیم خودمان سوخت را تأمین کنیم». او در ادامه این جلسه، پنج انتظار مجلس از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را این‌گونه برشمرد: «برخورد غیرسیاسی و فنی و شفاف با مسئله هسته‌ای ایران، حل مسائل گذشته و بسته‌شدن پرونده‌های سیاسی علیه ایران، حفظ دستاوردها و اطلاعات هسته‌ای ایران به‌عنوان امانت نزد آژانس، کمک به توسعه فناوری‌های صنعتی و تحقیقاتی مورد نیاز ایران، همکاری در جهت خلع سلاح هسته‌ای جهانی و آغاز آن از منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا»، زاکانی همچنین خطاب به آمانو گفت: «ما نسبت به مسائل دفاعی و امنیتی و حفظ جایگاه بالای ایران حساس و خواستار توجه شما به این خط قرمز مهم هستیم». قرار است این پرونده تا پایان سال بسته شود به گزارش خانه ملت، آمانو در این جلسه گفت: «آژانس به مسائل محرمانه احترام می‌گذارد چراکه آن را جدی تلقی می‌کند. ما رژیمی برای حفاظت از اطلاعات محرمانه داریم که به آن پایبند هستیم و آن را جدی می‌دانیم». او با اشاره به ملاقات‌هایش با روحانی، ظریف و صالحی، با بیان اینکه تمام این ملاقات‌ها را در مسیر گفت‌وگوی سازنده می‌داند، گفت: «شخصا استقبال می‌کنم تا این تعاملات بین ما باشد. از سال 2009 بنده سمت مدیرکلی را برعهده گرفته‌ام و اولویت اول خود را حل مسئله هسته‌ای ایران از طریق دیپلماسی قرار دادم چراکه به این روش اعتقاد دارم. از شش سال گذشته اکنون بهترین فرصت پیش آمده تا بتوانیم مسئله هسته‌ای ایران را حل‌وفصل کنیم؛». مدیرکل آژانس انرژی اتمی با تأکید بر اینکه آژانس یک سازمان مستقل و فنی است، عنوان کرد: «آژانس نقش حیاتی در چالش پیش‌رو ایفا خواهد کرد چراکه ما از نیروهای متخصص برخورداریم و می‌توانیم وظایف خود را به‌درستی انجام دهیم». او با اشاره به اینکه تاریخچه همکاری ایران و آژانس بسیار طولانی است، گفت: «تاریخچه فعالیت‌های سازمانی و همکاری ایران و آژانس به دهه 70 میلادی برمی‌گردد». آمانو با بیان اینکه از برجام استقبال می‌کند، افزود: «در ماه جولای بین ایران و گروه 1+5 توافق حاصل شد و ماه گذشته شورای حکام بنده را به‌عنوان مسئول انجام فعالیت‌های مرتبط با آن انتخاب کرد.». او تأکید کرد: «ما با ایران بر سر یک نقشه راه توافق کردیم؛ نقشه راهی که تا الان قدم‌های چشم‌گیری در آن برداشته شده است. این نقشه راه بسیار محکم است و برنامه زمان‌بندی خود را دارد و قرار است در آن مسائل باقی‌مانده بین ایران و آژانس را تا پایان سال میلادی به اتمام برسانند». آمانو تأکید کرد که این پروسه بی‌پایان نیست و قرار است این پرونده تا پایان سال میلادی بسته شود. 120 کشور پروتکل را اجرا می‌کنند آمانو با بیان اینکه طبق برجام، ایران به‌صورت داوطلبانه پروتکل الحاقی را اجرا خواهد کرد، گفت: «این اقدام از طرف ما مثبت تلقی خواهد شد و کمک می‌کند تا اثبات ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران محقق شود». «باید متذکر شوم که بیش از 120 کشور در‌حال‌حاضر پروتکل الحاقی را اجرا می‌کند و ما این موضوع را در قبال ایران بدون هیچ تبعیض یا مورد ویژه و استثنایی اجرا خواهیم کرد». آمانو با بیان اینکه آژانس یک نهاد مستقل، فنی و بی‌طرف است، گفت: «ما به اساس‌نامه توافق پادمانی متعهد هستیم و شخصا به همکاری با ایران در راستای ایجاد اعتماد بین‌المللی درخصوص برنامه هسته‌ای پایبند هستیم». مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره سوخت 20 درصد رآکتور تهران عنوان کرد: «آژانس در آن سال تلاش خود را برای تسهیل این موضوع انجام داد اما متأسفانه این توافق به‌موقع حاصل نشد و نتوانستیم از این طریق با کمک کشورهای دیگر موضوع را حل‌وفصل کنیم. باید تأکید کنم که کشورهای دیگر موافقت نکردند و این موضوع ارتباطی با آژانس ندارد. امیدوار هستم بعد از توافق اجرای این کار در راستای همکاری‌های فنی صورت بگیرد». ---------------------------------------- همكاري ايران و آژانس در گذر تاريخ ‌ایران در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۸)، به عضویت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (I.A.E.A) درآمد و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸)، پیمان عدم تکثیر سلاح‌های هسته‌ای (N.P.T) را امضا کرد و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰)، آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند. ‌ در سال١٣٨٢(٢٠٠٣) آژانس مدعي كشف یک‌سری رگه‌های غنی‌سازی در حد ٩٥درصد در تأسيسات هسته‌اي ايران شد. ‌در سال 82 بعد از مذاكرات هسته‌اي با تروييكاي اروپا (انگليس، فرانسه و آلمان)، بیانیه سعدآباد صادر شد و توافق‌نامه بروکسل و پاریس امضا شد. ايران به صورت داوطلبانه پروتكل الحاقي را پذيرفت كه با تعلیق داوطلبانه غنی‌سازی از سوی ایران همراه بود. ‌ پس از آنکه ایران تصمیم گرفت به تعلیق دو‌ساله فعالیت‌های هسته‌ای پایان دهد، پرونده هسته‌ای ایران چهارم فوریه ۲۰۰۶ به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شد؛ 9 ماه بعد از روي‌كارآمدن دولت احمدي‌نژاد. ‌ در سال ٢٠٠٦ برای اولین‌بار موضوع «پی‌ام‌دی» مطرح ‌شد که ایران احتمالا فعالیت‌ نظامی داشته ‌است. اين موضوع اتهاماتي بود كه بر اساس اطلاعات سيا و موساد به ايران زده شد. ‌ايران تحت بازرسی ویژه قرار گرفت و به‌دنبال آن کیفرخواستي ١٢ماده‌ای عليه ايران مطرح كرد. در سال ٢٠١١ كه اتهاماتی به ايران نسبت داده شد، حدود ٢٧٠ یا ٢٦٠ دسترسی به آژانس داده شد. ‌ در زمان لاریجانی مدالیته‌ای با البرادعی، طراحي شد که با برخي بازرسي‌ها و مصاحبه‌ها شش موضوع حل شد ولي برخي موضوعات به‌عنوان مسائل باقی‌مانده باقي ماند كه ابتدا مطالعات ادعايي نام گرفت. ایران در گزارشي ١١٧صفحه‌اي به سؤالات پاسخ داد اما آژانس هیچ تأییدیه‌ای ارائه نداد. ‌یکی، دو سال بعد مجددا بحث با عنوان پی‌ام‌دی مطرح شد. با بازدیدهایی كه آژانس از پارچین انجام داد، مشخص شد كه ادعاها بی‌پایه است. اجازه بازدید و نمونه‌برداری به بازرسان داده می‌شد. ‌از سال 2006 تا 2010، شش قطع‌نامه تحريمي عليه ايران تصويب شد. ‌آبان 92 نقشه راهي بين ايران و آژانس براي پاسخ به مطالعات ادعايي و مسائل باقي‌مانده از قبل طراحي شد. تيرماه 94 نيز توافق محرمانه ديگري بين ايران و آژانس انجام گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.