|

عبدالله اوجالان؛ حاضر غایب در بحران ترکیه

برخی از ناظران، غرب و اسرائیل را متهم می‌کنند که عامل بازگشت حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) به جنگ بوده‌اند. اینها می‌گویند شروع حملات مسلحانه علیه ترکیه بعد از امضای توافق‌نامه هسته‌ای ایران با کشورهای غربی صورت گرفت و این نمی‌تواند «تصادفی» باشد؛ زیرا در حزب کارگران کردستان از سال 2004 به‌دلیل مخالفت «عبدالله اوجالان»، رهبر زندانی پ‌ک‌ک با برداشتن دوباره سلاح، دودستگی ایجاد شد. چهار سال بعد از خاموش‌شدن صدای تفنگ‌ها بین آنکارا و حزب کارگران، این‌روزها دوباره این گلوله‌ها هستند که روابط جدید را رقم می‌زنند. آن هم در شرایطی که ترکیه خود دچار نوعی بی‌ثباتی سیاسی شده و حزب حاکم «عدالت و توسعه» ترکیه نتوانسته است در پی انتخابات پارلمانی اخیر، دولت موردنظر خود را تشکیل دهد. با تداوم منازعات بین دو طرف، روزنامه‌های ترکیه خبرهایی را منتشر کردند مبنی بر اینکه عبدالله اوجالان یک هیأت از حزب «دموکراتیک خلق‌ها» را که اکثریت کردها در مجلس را نمایندگی می‌کند، به حضور نپذیرفته است. آنها قصد داشتند با اوجالان در زندان جزیره «آمرلی» ملاقات کنند. کسانی که به موضوع اوجالان و جایگاه رهبری‌اش توجه نشان می‌دهند ‌نظرات گوناگونی دارند؛ برخی او را متهم به این می‌کنند که موجب شده تا دولت ترکیه، او را تبعید کند و برخی دیگر کردها را متهم به آن می‌کنند که او را تنها گذاشته‌اند. براساس اطلاعاتی که منتشر شده اوجالان به نمایندگان کرد پیامی با این مضمون فرستاده است که «نیازی به دیدار برای احوالپرسی یا اطمینان‌یافتن از سلامتی‌اش نیست». او از کردها خواسته است هرچه سریع‌تر عملیات مسلحانه ضد ترکیه را متوقف کنند و برای از‌سرگرفتن مذاکرات صلح دوباره به میز گفت‌وگو بازگردند. برخی خبرهای دیگر نیز حاکی از بدبینی این رهبر کردها نسبت به رهبران دیگری است که اتحاد با حزب عدالت و توسعه را به‌خصوص بعد از اعلام نتایج انتخابات پارلمانی ترکیه نپذیرفتند. حقیقت یا شایعه «حسین شاهانلی اوغلو»، مدیر مرکز مطالعات سیاسی دانشگاه «دجله» در «دیاربکر» با تأیید این خبرها به الجزیره می‌گوید: «اوجالان قصد صادقانه‌ای برای ایجاد صلح بین ترک‌ها و کردها دارد و می‌خواهد این موضوع را نهادینه کند. او می‌خواهد به‌عنوان رهبری که موفق به تحقق این آرزو شده نامش در تاریخ ثبت شود». شاهانلی نیز به شکاف بین حزب کارگران کردستان از سال 2004 اشاره کرده و می‌گوید: گروهی که با دستورات اوجالان مخالفت می‌کردند، هم‌اکنون با ایران متحد شده‌اند. او بر همین اساس می‌گوید که شروع دوباره حملات مسلحانه این افراد به‌خصوص بعد از امضای توافق‌نامه هسته‌ای ایران با کشورهای غربی نمی‌تواند تصادفی باشد. از سوی دیگر، «یونس آق‌بابا»، تحلیلگر سیاسی نزدیک به دولت ترکیه می‌گوید: «سخنان اوجالان به خودش مربوط است و دولت ترکیه به او فشاری نمی‌آورد». او معتقد است بدبینی اوجالان نسبت به رهبران کرد به خاطر از بین‌بردن تلاش‌هایی است که او در راه تحقق صلح به کار برد؛ طرحی که هم‌اکنون روی تاقچه اتاق مقامات ترکیه در آنکارا خاک می‌خورد. آق بابا به الجزیره می‌گوید: «رهبر کردها احساس می‌کند طرفدارانش او را تحقیر کرده‌اند و با نادیده‌گرفتن دستوراتش و دست‌بردن دوباره به سلاح، اعتبارش را از بین برده‌اند». این تحلیلگر رد می‌کند که دولت ترکیه اوجالان را از معادله صلح کنار گذاشته باشد. به گمان او «اوجالان هنوز هم قوی‌ترین عامل در این روند است. ملاقات ممنوع این در حالی است که «آدام گیفری»، نماینده حزب دموکراتیک خلق‌ها از شهر «وان» واقع در شرق ترکیه خبرهای مطرح‌شده درباره اوجالان را تنها شایعاتی می‌داند که دولت آنکارا علیه حزب او و رهبر «اسیر» کردها پخش کرده است. او به الجزیره می‌گوید: «مقامات ترک ملاقات با اوجالان را نه‌تنها برای نمایندگان این حزب بلکه برای خانواده‌اش هم ممنوع کرده‌اند». او البته وجود تنش بین اوجالان و برخی رهبران کردی را رد نمی‌کند و آن را به خاطر اختلاف دیدگاه آنان درباره روند سیاسی در کشور می‌داند. بااین‌حال او بر این باور است که «همچنان اوجالان، رهبر معنوی و بزرگ کردها بوده و به او برای نمایندگی در روند صلح با آنکارا اختیارات تام داده شده است». به اعتقاد گیفری، نزاع کنونی بین آنکارا و کردستان تنها یک «جنگ تاکتیکی» بوده که هریک از طرف‌ها از خلال آن تلاش می‌کنند بعد از انتخابات آینده که قرار است اول نوامبر برگزار ‌شود، بتوانند قدرت چانه‌زنی داشته باشند. او به آخرین پیامی اشاره می‌کند که اوجالان در 21 مارس گذشته به کردها داد و از رهبران حزب خود خواست کنگره‌ای فوق‌العاده برای بهار آینده برگزار کنند و درآن نسبت به خلع سلاح تصمیم بگیرند؛ چراکه از 30 سال پیش عبدالله اوجالان تلاش می‌کند به نزاع بین کردها و دولت ترکیه پایان دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.