نظر معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده درباره تأثیرات سریالهای ماهوارهای
باید برای اوقات فراغت زنان خانهدار برنامهریزی کرد
از آنروزی که «فاطما گل» ، «علی کاپیتان» و «خرم سلطان» وارد طنزهای تلگرام و وایبر شدند و بسیاری از مردم با این جوکها خندیدند، دیگر به جرئت میتوان گفت که سریالهای ترکیهای بخشی از خاطره جمعی ایرانیها شدهاند. از آنجاییکه زنان در کل دنیا مخاطبان اصلی سریالهای عامهپسند هستند، امروزه بعد از گذشت شش سال از پخش سریالهای آمریکای لاتین، کره و ترکیه از شبکههای فارسیوان و جِم برای بسیاری از جامعهشناسان این دغدغه وجود دارد که سرانجام این دست سریالها چه تأثیراتی روی مخاطبانشان میگذارند. ماگریت پیتوت، مدرس ارشد گروه ارتباطات دانشگاه آفریقای جنوبی میگوید: در سال 1948 میلادی10 برنامه روزانه پرمخاطب تلویزیون آمریکا، همان سریالهای عامهپسند بودند و در میان 30 نمایش روزانه، همه بهجز پنج برنامه، جزء این دسته از سریالها بودند و مخاطبان اصلی آن هم زنان خانهدار بودند. اما ایران نهتنها هیچگاه نتوانست در این زمینه دسترنج بهیادماندنی داشته باشد بلکه در مورد این سریالها پژوهشی هم نکرد. باورکردنی نیست، ایرانیها هنوز هم «اوشین» و «خاله هتی» را بیشتر از شخصیت سریالهای فارسی به یاد میآورند؛ هرچند «داییجان ناپلئون» در این میانه یک استثنا است. حال نزدیک چند دهه است به علت اهمیت و نقش این سریالها در زندگی روزمره مردم، بسیاری از دانشگاهها، سازمانها و مؤسسههای پژوهشی دنیا تحقیقات در این عرصه را آغاز کردهاند. تنها کافی است که سوپ اپراها را در اینترنت به زبان انگلیسی جستوجو کنید، آن وقت به نتایج باورنکردنی میرسید، درحالیکه در ایران انگشتشمار تحقیقاتی بدون حمایت در دانشگاه علوم اجتماعی تهران در حال انجام است. برای همین به سراغ شهیندخت مولاوردی، پژوهشگر و فعال امور زنان و معاون رئیسجمهور ایران در امور زنان و خانواده رفتیم با این سؤال؛ آیا تحقیقاتی در این زمینه در این معاونت در دست اجراست یا نه؟ که البته با توجه به صحبتهای مولاوردی این نتیجه حاصل شد که تحقیقات منسجم و هدفمندی در این زمینه در دست اجرا نیست.
اکنون مدتی طولانی است که زنان ایرانی مخاطبان اصلی سریالهای شبکههای خارجی هستند، شما تأثیرات این سریالها را چگونه ارزیابی میکنید؟ در این زمینه بدون بررسی کارشناسی، تحقیق و مطالعه همهجانبه جواب دقیقی نمیتوان داد و حکم قاطعی نمیتوان صادر کرد. ولی نگاهی گذرا به جامعه و تعداد انگشتشمار تحقیقاتی که انجام شده، گویای این است که این سریالها توانسته در خاطرههای مردم و در سبک زندگی زنان تأثیرگذار باشد. کجا و کی این بررسیها صورت گرفته و نتایج آن قابل تعمیم به چند درصد زنان است؟ و چرا فقط زنان؟ اینها همه سؤالاتی است که بدون جواب آن اظهارنظر ممکن نیست. نمونههایی از این تحقیقات در دانشگاه تهران انجام شده و موجود است. به نظر من، شاید یکی از دلایلی که زنان بیشتر از مردان متأثر از این سریالها هستند و آنها را میبینند آن است که جمعیت غیرفعال اقتصادی زنان که بخش اعظم آن را زنان خانهدار تشکیل میدهند، نزدیک 87 درصد است، بدون آنکه برنامه خاصی برای غنیسازی اوقات فراغت آنها مدنظر باشد. بنابراین باید برای اوقات فراغت زنان خانهدار برنامه ریزی کرد. بدینترتیب شاید در مجموعه علل و عواملی که وضعیت و آسیبهای موجود را نتیجه داده است به این موضوع هم بتوان سهمی داد و وزنی برایش قائل شد اما اینکه آنرا علت تامه و منحصر بدانیم نوعی فرافکنی و فرار از مسئولیت است که مستلزم بررسی است. به نظر شما برای رفع این مشکل چه باید کرد؟ اگر تحلیلگران و صاحبنظرانی که بیننده این سریالها هستند در مورد آثار و تبعات آن صحبت کنند مفیدتر و به واقعیت نزدیکتر است. ما هم از این نتایج میتوانیم بهره ببریم اما به نظرم مهمتر از همه ایجاد بسترهای مناسب برای فعالیت اقتصادی زنان و ایجاد برنامه برای بخشهای خالی زندگیشان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.