کمال اطهاری: برای اشتغال زنان باید فضا را شکست
شرق : بیکاری، زن و مرد نمیشناسد ولی زنها بیکارتر از مردها هستند. این را نتایج تحقیقی نشان میدهد که در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کشور انجام شده است. براساس این تحقیق در بازه زمانی نیمه دهه 80 تا سال 92 متوسط تعداد بیکاران کشور دو میلیون و ۷۴۶ هزار نفر بوده است. در این میان متوسط مدت بیکاری افراد برای جستوجوی یک شغل حدود پنج ماه است که این میزان در میان دو جنس متفاوت بوده که و برای مردان هفت ماه و برای زنان حدود ۲۶ ماه است. از دیگر تفاوتهای جنسیتی موجود در نتایج این تحقیق مربوط به شاخص «سنجش امید بهکار» است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد متوسط ماندگاری افراد در اشتغال ۱۸ ماه است که این میزان برای زنان هشت ماه و برای مردان ۲۴ ماه است. همچنین مدتزمانی که انتظار میرود افراد بهکار اشتغال داشته باشند برای مردان ۲۷ سال و برای زنان حدود هشت سال است. از طرف دیگر براساس تعریف شغل یک فرد برای مردان ۴۱ سال و برای زنان ۱۰ سال است و درواقع مردان بیش از چهار برابر زنان بهعنوان نیروی آمادهبهکار شناخته میشوند. «کمال اطهاری»، اقتصاددان اگرچه میگوید نباید این نتایج را عجولانه تحلیل کرد و به این نتیجه رسید که وضعیت اشتغال زنان نسبت به مردان بدتر است ولی معتقد است : «زنان بهعنوان نیروی فعال در جامعه به اندازه کافی و در حد استعداد و توانشان در فرایند تولید مادی و معنوی کشور شرکت ندارند و این عدم مشارکت تأثیر منفی بر توسعه پایدار ایران خواهد داشت». اطهاری دلایل این عدم مشارکت را اینگونه توضیح میدهد: «مشارکت زنان در عرصه اقتصاد از زمانی آغاز شد که اقتصاد دانشبینان توسعه پیدا کرد؛ زیرا زنان نمیتوانند در مشاغل سخت از نظر جسمی حضور داشته باشند. در حال حاضر در کشورهای پیشرفته که اقتصاد دانشبنیان دارند زنان نقش اساسی دارند. در برنامه چهارم توسعه نیز اقتصاد دانش مدنظر قرار گرفته بود اما دولت نهم با این دلیل واهی که این رویکرد به اقتصاد سرمایهدارانه است آن را کنار گذاشت. بنابراین داراییهای فکری زنان جامعه ما در همه بخشها بیاستفاده ماند. جالب اینکه، این کار بهنفع زنان چینی و کرهای تمام شد؛ زیرا زنان در بسیاری از صنایع این کشورها مشغول بهکار هستند». با وجود این اقتصاددان حوزه کار معتقد است که رکود باعث بیکاری هر دو جنس و به ضرر زنان تمام خواهد شد. او میگوید: «دولتهای نهم و دهم در باب عدالت، رکود تورمی را در ایران رقم زد که حتی باعث بیکاری شاغلان شد. در شرایط رکود معلوم است که مشارکت زنان نیز کمتر میشود. زنان برای اشتغال نیازمند امنیت اجتماعی هستند که آن هم در دولت سابق پایین آمد. وقتی در کشوری بحران اقتصادی باشد، پایداری شغلی مردان بیشتر است؛ زیرا آنها با عدم امنیت یا سختی کار بهتر میتوانند کنار بیایند. البته این موضوع مخصوص ایران نیست و در همه جای دنیا دیده میشود. آنچه تحت عنوان خصایص جنسیتی شغل میشناسیم مربوط به همین جنبههای اشتغال مردان است». اطهاری همچنین معتقد است فرهنگ ما پتانسیلهای لازم را برای مشارکت زنان داراست. او میگوید: «هم در فرهنگ ایران باستان و هم در فرهنگ شیعه احترام به زن و مشارکت آنها در جامعه مورد تأکید است. به همین دلیل معتقدم حضور زنان در مشارکت اقتصادی نیاز به فرهنگسازی ندارد. آنچه بیش از فرهنگ اهمیت دارد شکستن استبداد فضاست؛ زیرا زنان بیش از مردان قربانی میشوند. منظور از شکستن استبداد فضا ایجاد شرایطی است که زنان با امنیت بتوانند در محیطهای مختلف حضور پیدا کنند؛ برای مثال حملونقل عمومی و ایمن در طول شبانهروز منجر به شکستن استبداد فضای شهری میشود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.