|

اعراب در انتظار سرنوشتی مجهول

منبع: الحیات

وقتی «نهاد قلعی» کمدین سوری گفت: «اگر می‌خواهید بدانید در ایتالیا چه می‌گذرد... باید بدانید در برزیل چه می‌گذرد»؛ این سخن دست‌مایه طنز شد که چه ارتباطی بین این دو کشور وجود دارد؟ اما هرچه از آن زمان می‌گذرد، من درستی این حرف را بیشتر می‌فهمم. البته نه به‌خاطر ایتالیا و برزیل بلکه به این خاطر که همه اعراب احساس می‌کنند هرچه بر سر آنها و سرنوشتشان در سال‌های گذشته آمده کلیدش در خارج بوده است. در این پنج سال ما شاهد فجایع و کشتار و تخریب و دخالت‌ها از هر سو و هر طرف بودیم. هر بیگانه‌ای اعم از مسلم یا غیرمسلم را متهم کردیم بدون اینکه به یاد داشته باشیم اسرائیل چگونه به توطئه‌های پی‌درپی خود ادامه می‌دهد. هدف اسرائیل آن است که دولت‌های ضعیف و ناتوانی در خاورمیانه تشکیل شود که پیوسته با یکدیگر در جنگ باشند تا خودش بتواند به‌عنوان بزرگ‌ترین بازیگر منطقه‌ای امرونهی کند. این دیگر برای ما عادتي ثابت شده است که تصور کنیم هیچ بحرانی در کشورهای عربی نیست مگر اینکه سرنخ آن در خارج باشد. هیچ مسئله‌ای نیست مگر اینکه کلیدش به دست دیگران باشد. هیچ جنگی نیست مگر آنکه نیروهای قدرتمند یا کسانی که خواستار سیطره بر منطقه هستند، قدرت خاموش‌کردن یا شعله‌ورکردنش را داشته باشند. هیچ فتنه‌ای نیست مگر اینکه با سرانگشتان کسانی در خارج از جهان عرب رهبری و هدایت شود. همین مسئله کار را به جایی رسانده است که دیگر ما امروز به‌عنوان اعراب نه قدرتی داریم و نه توانی. اعراب دیگر نه صاحبان اختیار که دنباله‌روهایی شده‌اند گوش‌به‌فرمان نه خداوند متعال بلکه هرکسی که غیرعرب باشد و این، نتیجه‌اش شده است، همان چیزی که در آن کمدی آمده بود. پس «اگر بخواهیم بدانیم در جهان عرب چه می‌گذرد... باید بدانیم در کشورهای غیرعرب چه می‌گذرد. یعنی به چه کسی وابستگی دارند یا چه کسی در خارج برایشان نقشه می‌کشد».دولت‌های منطقه و خارجی نقش زیادی در تحمیل سلطه خود بر کشورهای عرب داشته‌اند. از ایرانی‌های قدیم گرفته تا صلیبی‌ها و عثمانی‌ها. ما از یاد نمی‌بریم که چگونه انگلستان به ریش اعراب خندید و آنها را علیه امپراتوری عثمانی بسیج کرد و نام این قیام را «انقلاب بزرگ اعراب» گذاشت. بعد وقتی کار تمام شد، به آنها خیانت کرد و به‌جای عمل به وعده‌هایی که به «شریف حسین» داده بود، کشورهایشان را تجزیه کرد؛ حال آنکه در گذشته یک دولت عربی واحد بودند. بعد از آن تنها استعمار بود، سلطه‌گری و غارت ثروت‌های نفتی و ایجاد فتنه بین کشورهای عرب تا اینکه به امروز رسیدیم. ایران در دوران محمدرضا شاه پهلوی نقش یک ژاندارم خلیج‌فارس را بازی می‌کرد و می‌کوشید سلطه خودش را بر کل منطقه گسترش دهد. ما امروز با دو جنگ روبه‌رو هستیم؛ یکی جنگ سیاسی که تلاش برای جلوگیری از نفوذ دیگران بر منطقه کشورهای عربی است و دیگری جنگ مذهبی و فرقه‌ای که باید آن را خاموش کنیم. بیهوده نیست که برخی احساس می‌کنند اکثر بحران‌ها و جنگ‌های موجود بین کشورهای عرب به‌نوعی با روابط ایران و کشورهای غربی و به‌طور خاص آمریکا گره خورده است؛ یعنی روابط آمریکا و ایران در همه این بحران‌ها نقشی تعیین‌کننده خواهد داشت. بااین‌حال، باید گفت متأسفانه اعراب نشسته‌اند و گویی صحنه تئاتری را تماشا می‌کنند. به بیان دیگر آنها زمام اختیار سرنوشتشان را به دیگران سپرده‌اند. به‌جای ایستادگی و مبارزه و اینکه یاد بگیرند و به خداوند تکیه کنند، به خارجی‌ها تکیه کرده‌اند. از جهت دیگر مبارزه با «داعش» و آزادی زمین‌هایی است که این گروه به اشغال خود درآورده است. هرگونه تأخیری دراین‌باره مایه تأسف خواهد بود به‌خصوص اینکه نیروهای وابسته به ائتلاف ضدداعش تاکنون نتوانسته‌اند ضرباتی کاری بر این گروه وارد کنند و جلوی توسعه‌طلبی‌های این گروه تروریستی که به ‌کل خاورمیانه چشم طمع دوخته است، بگیرند. در این میان کردها هم به‌دنبال کسب استقلال و جدایی هستند و می‌خواهند از یک فرصت طلایی با حمایت‌های آشکار و پنهان خارجی استفاده کنند. در این میان اعراب منتظر ترکیه هستند تا ببینند این دولت چه موضعی می‌گیرد یا با پدیده استقلال‌طلبی کردها چگونه برخورد خواهد کرد. یمن نیز کشوری که دیگر «خوشبخت» نیست. مصر نیز یک مرحله انتقالی را طی می‌کند و در همین مرحله باید با تروریسم در شبه‌جزیره سینا نیز مقابله کند. از همه اینها مهم‌تر اینکه کشورهای شمال آفریقا باید منتظر نتایج جنگ‌های گروه‌های تروریستی متخاصم در لیبی باشند و ببینند چه تأثیری بر آینده‌شان خواهد گذاشت. جالب اینکه اسرائیل در این میان به‌شدت احساس خوشبختی و سعادت می‌کند و از آنچه در کشورهای عربی می‌گذرد خشنود است. ویرانی، کشتار، تجزیه و ازبین‌رفتن ثروت‌ها همه به‌نفع اسرائیل است. اما اسرائیل عکس اعراب، نمی‌نشیند که تماشا کند بلکه در حال توطئه است، شهرک‌هایش را توسعه می‌دهد و مناطق مسلمان‌نشین قدس را یهودی می‌کند و هرآنچه در کشورهای عربی جریان دارد، برای خود به‌عنوان یک زنگ تفریح تلقی می‌کند؛ زنگ تفریحی که آرزویش طولانی‌ترشدن آن است. اسرائیل بدون هیچ مانعی به پیشروی خود ادامه می‌دهد و تمام آرمان‌ها و آرزوهای فلسطینی‌ها را یکی بعد از دیگری خاکستر می‌کند. حالت کنونی اعراب بسیاردشوار، سخت و خطرناک است؛ همه گویی منتظرند. اعراب به تماشای صحنه‌ای نشسته‌اند و همه مشکلات و مسائل خود را به آینده‌ای مجهول سپرده‌اند. حالت آنها گویی شبیه به همان داستانی است که می‌گوید: «در انتظار گودو».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.