احتمال ارسال گاز ایران به اروپا تا یک سال
دالغا خاتین اوغلو*
درحالیکه انتظارها برای صادرات گاز ایران به اروپا به دهه آینده محول شده است، اما در واقع ایران بدون هیچ سرمایهگذاری خاصی، چه در زمینه ساخت خط لوله، چه تأسیس واحدهای تولید گاز مایع (الانجی)، میتواند صادرات گاز خود به اروپا را آغاز کند. اخیرا علیرضا کاملی، مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران، اعلام کرد مذاکرات با «بزرگترین شرکتی که در زمینه FLNG فعال است، در حال انجام است و آنها بلافاصله بعد از لغو تحریمها برای تبدیل گاز به LNG به ایران میآیند». FLNG حروف اول عبارت Floating liquefied natural gas است که عبارت از کشتیهایی است که در سواحل دریا میتوانند گاز خام طبیعی را دریافت کنند و روی خود کشتی آن را تبدیل به گاز مایع «الانجی» کنند. این کشتیها سپس گاز مایع را ذخیره و به بازارهای جهانی منتقل میکنند. به عبارت سادهتر، FLNG تکنولوژی تبدیل گاز به گاز مایع در فشار بالا و دمای منفی ۱۶۱ درجه روی خود کشتی است که در این پروسه حجم آن ۶۰۰ بار کمتر میشود؛ البته با این روش نمیتوان امیدوار به صادرات سالانه دهها میلیون تن گاز مایع بود، اما بههرحال حجم قابل توجهی از گاز را میتوان با هزینه کمتری صادر کرد. بر اساس برآورد مؤسسه LNGAnalysis انتظار میرود از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰، حدود ۷۰ میلیارد دلار برای ساخت تأسیسات FLNG صرف شود. اخیرا، بزرگترین کشتی از این نوع برای شرکت رویال داچ شل ساخته شد که عنوان بزرگترین کشتی جهان را نیز یدک میکشد. کشتی ۶۰۰ هزار تنی «پرلود» اندازهای شش برابر یک ناو هواپیمابر دارد. این کشتی عظیم سالانه قادر به تولید 5.3 میلیون تن مایعات، ازجمله ۳.۶ میلیون تن گاز مایع «الانجی»، ۱.۳ میلیون تن میعانات گازی و ۴۰۰ هزار تن گاز مایع «الپیجی» است. هفته گذشته در صحبتی که با نورالدین وفاتی، مدیر رسانهای بخش خاورمیانه و آفریقای شمالی شرکت شل، داشتم وی گفت فعلا تحریمها مانع از هرگونه همکاری این شرکت با ایران در زمینه FLNG است، اما شرکت شل به دقت در حال بررسی تحولات سیاسی و قانونی در بخش انرژی ایران است و تصمیمات خود را متناسب با این تغییرات اتخاذ خواهد کرد. گفته شده است این شرکت ۲.۳ میلیارد دلار به ایران بدهکار است که بهدلیل تحریمها نتوانسته است، بدهی خود را به ایران بپردازد. بهنظر میرسد منظور آقای کاملی از گفتوگو با بزرگترین شرکت فعال در زمینه FLNG، شرکت رویال داچ شل است که مدیر اجرائی آن بن ون بِردن، در ماه ژوئن به تهران سفر کرده بود. اما غیر از این شرکت، شرکتهای عمده دیگری مانند «روس نفت»، گولار (Golar LNG)، توتال و دیگر شرکتها نیز در زمینه ارائه سرویس FLNG فعال هستند که میتوانند با ایران در این زمینه همکاری کنند. با توجه به اینکه تا سال ۲۰۲۰ برآورد شده است حدود ۱۵ درصد از کل نقل و انتقالات گاز مایع «الانجی» توسط
FLNG ها انجام شود، این موضوع برای ایران که با ۳۴ تریلیون متر مکعب گاز، بزرگترین دارنده ذخایر گاز جهان است، بسیار مهم خواهد بود. سال گذشته کل مبادلات گاز مایع «الانجی» در جهان به ۲۴۳ میلیون تن رسید که آسیای شرقی با واردات ۱۸۳ میلیون تن در صدر بازارهای گاز مایع قرار گرفت. تا سال ۲۰۲۰، ظرفیت نقل و انتقال گاز مایع «الانجی»، ۱۲۲ میلیون تن افزایش خواهد یافت و انتظار میرود کل مبادلات گاز مایع «الانجی» به ۳۷۰ میلیون تن برسد. دراینمیان ایران یک پروژه بزرگ تولید گاز مایع (ایران الانجی) دارد که ظرفیت تولید آن ۱۰ میلیون تن در سال است و اخیرا مذاکراتی با شرکت Linde آلمان برای از سرگیری توسعه آن داشته است و با شرکت گازپروم و برخی شرکتها در ایتالیا و کره جنوبی نیز مذاکراتی برای ساخت کارخانههای کوچک تولید گاز مایع (Mini LNG) در حال انجام است. اما این پروژهها در بهترین حالت، بعد از سال ۲۰۲۰ قابل راهاندازی است و در این مدت ایران میتواند از تکنولوژی FLNG برای صادرات گاز به اروپا یا دیگر کشورهای جهان استفاده کند و گاز خود را از نیمه دوم سال آینده میلادی راهی بازارهای بینالمللی میکند. *کارشناس انرژی و مدیر اخبار ایران بخش انگلیسی خبرگزاری ترند
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.