از نظاره تا نظارتتوافق کافی نیست
احمد غلامی . سردبیر
«ما یاد گرفتهایم چگونه بر خرابه زندگی کنیم، ما یاد گرفتهایم که چگونه بر ترس و بزدلی غلبه کنیم. از همهچیز مهمتر ما یاد گرفتهایم که در سیاست هیچچیز بهسرعت حرکت نمیکند. همهچیز کند پیش میرود. پس باید اهداف بلندمدت طراحی کرد». این گفته فیدل کاسترو است. چریکی خستگیناپذیر که حدودا پنج دهه با آمریکا جنگیده است: نظامی و دیپلماتیک. دستاوردهایش، پیروزیها و شکستهایش، تصمیمات درست و اشتباهاتش برای همه ارزشمند است. چریکی که لباس رزم را هرگز از تن درنیاورد اما در حین جنگ نیز به مذاکره میاندیشید. مهمترین درسی که میشود از او گرفت، شاید این جمله است: «در سیاست هیچچیز به سرعت حرکت نمیکند. همه چیز کند پیش میرود». پس باید اهداف بلندمدت طراحی کرد.در این 12سالی که گذشت، بهخصوص در این دوره دوساله مذاکرات صحت این گفته بهخوبی روشن شد؛ و اینک میماند اینکه از خودمان بپرسیم آیا مذاکرهکنندگان در درازمدت برنامهای برای کشور طراحی کردهاند یا نه؟ توافق، چه خوب چه بد، در نقش بازیگران سیاسی دنیا تغییری به وجود نمیآورد. همواره در سیاست رسم بر این بوده که یکی میبرد، یکی میبازد یا هر دو طرف میبرند یا میبازند.
باز به گفته کاسترو «نمیشود برای سیاست نسخه نهایی پیچید». پیروزی و شکست، دائمی نیست. فردای روز توافق، سیاست و سیاستمداران به جاهای خودشان برمیگردند و هرکس میکوشد قلابش را به جای پرمنفعتتری پرتاب کند. نمیدانم سیاستمداران ما برای بعد از توافق چقدر آمادهاند و چه برنامهای دارند. اما مردم آسیبدیده از تحریمها جز نگاه خوشبینانه به آیندهای روشن، چاره دیگری ندارند. ظرف روزها و شبهایی که مذاکرات در جریان بود، مردم با نفسهای حبسشده نظاره میکردند و مخالف و موافق مذاکره، نگران بودند که بعد از توافق چه میشود. تا زمان اجرائیشدن توافق، دولت ماراتن سختی در پیش دارد. طی این مسافت باقیمانده، هر قدر به مقصد نزدیکتر شویم، مسیر دشوارتر میشود. همه آنهایی که روند توافق را «نظاره» کردند، از این پس «نظارت» میکنند. بیتردید، رفتار همسایگان و کشورهای منطقه نیز تغییراتی خواهد کرد. کموبیش در طی همین مدت نیز دیدهایم که هرکدام واکنشهایی داشتهاند. درهرحال جز این نباید باشد که روزهای بهتری فرا برسند. اما برای تحقق چنین آینده روشنی، باید تدبیری اندیشیده شود. عمر اوجهای احساسات انسانی بسیار کوتاه است. این توافق اگرچه روحیهبخش و امیدوارکننده است اما کافی نیست. برد در سیاست، مثل برد در بازی فوتبال نیست که مطالبات آن در محدوده چمن سبز خلاصه شود. پس از توافق، آمریکا باز همان آمریکاست و ایران باز همان ایران. دشواری و سختجانی آمریکا از همینجا آغاز میشود. آمریکا فقط یک کشور مقتدر نظامی نیست، که البته هست. آمریکا کشوری ثروتمند نیست، که البته هست. بیش از هر چیز آنچه آمریکا را ترسناک میکند، این نکته است که آمریکا چیزی هست که نیست و چیزی نیست که هست. زیرا درست آن لحظه که احساس میشود فراچنگ آمده، از دست گریخته است؛ و آن لحظه که روبهرویش هستید، از پشت سر نگاه میکند. آمریکا گاز سیاسی است که همهجا هست و با چشم برهمزدنی مسموم میکند و حتی این آگاهی نمیتواند نجاتدهنده باشد. بازار جهانی عزم کرده بشر را تا لبه پرتگاه نیستی بکشاند. آنهم نه با اجبار که با میل و اراده و بهطرزی داوطلبانه. بعد از توافق، رهایی از آمریکا از هر زمان دیگری بیشتر موضوعیت پیدا میکند، و مقاومت و مبارزه بیش از هر زمان دیگری برای آنها، که به بهترشدن سرنوشت انسان میاندیشند، حیاتی میشود. در سیاست، استراتژیها بهندرت تغییر میکنند. هرچه هست تغییر در تاکتیکهاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.