|

منظر تهران، بدقواره و میان‌سالانه

سیدمحسن هاشمی: نتایج تحقیقی در شماره آخر فصل‌نامه علوم‌شناختی درباره «ارزیابی ترجیحات بصری زنان از فضاهای شهری در تهران»، نشان می‌دهد زنان ساکن شهر تهران خیابان ولیعصر را از نظر بصری، زیباترین خیابان تهران می‌دانند. نویسندگان این تحقیق معتقدند فضاهای شهری -ناخودآگاه- برای «مرد سالم و میان‌سال» طراحی شده‌اند، درحالی‌که «نیمی از افراد جامعه ایران را زنان تشکیل می‌دهند که نیازها و ترجیحات آنها هم با نیازها و ترجیحات مردان تفاوت دارد و هم کمتر شناخته شده است». اما نگارنده بر این نکته می‌افزاید در تهران امکان اینکه یک زن با کالسکه کودک یا سوار بر ویلچر بتواند فعالیت‌های معمولی و روزمره خود را انجام بدهد، وجود ندارد! این یعنی نادیده‌گرفتن بیش از نیمی از جمعیت شهر! از سوی دیگر، نبود قانون نما و منظر شهری و ضمانت‌های لازمه آن، موجب شده است هر مالک ملک تجاری یا اداری برای انتقال پیام خود از هر وسیله نامتناسب و در هر بخش از نما و منظر شهری به بهانه مالکیت، بدون رعایت حقوق شهروندی نسبت به نما و منظر اقدام کند. مناظر زشت و بی‌قواره نما و منظر جداره‌های خیابان‌های اصلی پایتخت، خود گواه این مدعاست. صاحب‌نظران عرصه‌های اجتماعی بر این باورند که هر پدیده اجتماعی در تعامل و تقابل و اثر‌پذیری از مؤلفه‌های متعددی صورت‌بندی می‌شود، ازجمله شهر که با دو جنبه اساسی شکل فیزیکی یا کالبد و محتوا، شامل سازوکاری است که باعث ایجاد هویت و پویایی آن می‌شود. شهر در معنای کامل عبارت است از یک گستره جغرافیایی، یک سازمان اقتصادی، یک فرایند کار صنعتی‌شده و عرصه‌ای برای کنش‌های اجتماعی و نهاد‌های فرهنگی زیباشناسانه از هویت جمعی. برهمین‌اساس، علاوه بر توجه به مناسب‌سازی فضاهای شهری از حیث کالبد و ضرورت دسترسی مناسب طراحی فضاهای عمومی برای امکان استفاده همه آحاد شهروندان، ازجمله زنان، کودکان و کهن‌سالان توجه به ایجاد فضاهایی برای گفت‌وگو و ملاقات و عرصه‌هایی برای ابراز وجود شهروندان، جزء لاینفک مسئولیت‌های مدیریت شهری است که سوگ‌مندانه در شعاع عنایت ویژه به تردد خودرو و گذر، رنگ‌ باخته و بی‌فروغ شده است. در آن تحقیق از میان محیط‌های بصری مطلوب (محیط‌های دارای بیشترین ترجیح بصری) به ترتیب خیابان ولیعصر (69.6 درصد)، میدان تجریش (۱۹.2‌ درصد)، مجموعه بازار تهران (11.2 ‌درصد)، محله دربند و بزرگراه مدرس (7.6 ‌درصد)، بیشترین فراوانی اقبال زنان را داشته‌اند. در مقابل برای محیط‌های بصری نامطلوب (محیط‌های دارای کمترین ترجیح و جذابیت بصری)، میدان انقلاب (17.2 درصد) در صدر بی‌قوارگی، بزرگراه نواب (11.6 ‌درصد)، خیابان مولوی (6.4 درصد)، محله اتابک (4.4‌درصد) و ترمینال‌جنوب (3.6 ‌درصد) بیشترین فراوانی را داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.