دمیرتاش برنده واقعی انتخابات ترکیه
محمت ییلماز. ترجمه: آزاد حاجیآقایی
با اعلام نتایج انتخابات ترکیه، تنها جایی که مایل بودم در آنجا حضور داشته باشم، کاخ ریاستجمهوری ترکیه در «باشتپه» بود. میخواستم سخنان «رجب طیب اردوغان» را در ارتباط با این انتخابات رودررو بشنوم. چراکه بزرگترین بازنده این انتخابات کسی جز اردوغان نبود. اردوغان برای نخستینبار در زندگی سیاسیاش انتخابات را واگذار کرد. او سوگند خورده بود که بیطرف باقی بماند، اما سوگندش را شکست و از رأیدهندگان خواست تا به حزب «عدالت و توسعه» رأی بدهند. اردوغان کسی است که ترکیه را به دو اردوگاه تقسیم و قانون اساسی را بهمنظور دستیابی به نیات خود نقض کرد. اما با شکست در انتخابات هفتم ژوئن، رؤیای سیستم ریاستی در این کشور، به پایان رسید. اما اکنون با توجه به اینکه رأیدهندگان ترکیه علاقهای به استبداد نشان ندادهاند، آیا اردوغان راه دیگری را پیشرو دارد؟ فکر نمیکنم اینگونه باشد. سرخوشی قدرت او را چنان مسموم کرد که عاقبت از درک حقیقت کشور و پیام رأیدهندگان ترکیه بازماند. هیچ قدرت دیگری غیر از حزب عدالت و توسعه نمیتواند اردوغان را از این رؤیا بیدار کند و ریاستجمهوری را به درون محدوده قانون اساسی به عقب بنشاند. درهرحال حزب عدالت و توسعه میتواند در این مسیر موفق شده و بر آینده سیاسی این کشور تأثیر گذار باشد و اردوغان را به عقبنشینی وادار کند. ناکارایی مهندسی سیاسی تاریخ را نمیتوان به عقب بازگرداند، اما برای لحظاتی ما نیازمند بازگشت به شب انتخابات ریاستجمهوری در آگوست سال گذشته هستیم. این امر میتواند برای اعضای حزب عدالت و توسعه نیز مفید باشد. اگر اردوغان بهعنوان نخستوزیر، قبل از مبارزه انتخاباتی استعفا میداد، چه میشد؟ آیا میشد از نقض قانون اساسی ممانعت کرد؟ اگر او، حزب عدالت و توسعه را برای انتخاب اولویتهای اشخاص موردنظر خود بهعنوان سرلیستهای انتخاباتی مجبور به برگزاری کنگره نمیکرد، چه میشد؟ در اینصورت به احتمال زیاد «عبدالله گل»، سلف او، به ریاست این حزب برگزیده میشد. ممکن است اعضای این حزب اکنون اینگونه از خود بپرسند که اگر حزب با ریاست گل بهجای داووداوغلو، وارد کارزار انتخابات میشد، نتیجه همان بود؟ ترکیه در گذشته مهندسیهای سیاسی متنوعی از این دست را تجربه کرده است و تمامی کسانی که چنین تلاش کردهاند، همواره فریب خوردهاند. اردوغان درصدد برآمد برای تحقق حاکمیت یکنفره خود و دستیابی به رؤیای ریاستجمهوری، این مهندسی سیاسی را مجددا بیازماید، اما شکست خورد. اکنون طرفداران حزب عدالت و توسعه باید دوباره به این مسئله فکر کنند که آیا همچنان رؤیاهای حاکمیت یکنفره اردوغان را پیگیری کنند یا این رؤیا را به تاریخ بسپارند؟ یا آنها درک کردهاند که رأیدهندگان ترکیه منازعه را برنتابیده و به احزاب میانهرو تمایل دارند؟ انتخابات زودهنگام؟ اگر در یک کشور عادی زندگی میکردیم، امکان داشت این حزب بهرغم ازدستدادن آرا و نمایندگانش به عنوان حزب برنده معرفی شود. اگرچه حزب عدالت و توسعه درصدر فهرست قرار گرفت، اما به تنهایی قادر به تشکیل کابینه نیست. در یک دموکراسی سالم، کابینه و دولت طی یک ائتلاف یا یک حکومت حداقلی تشکیل میشود. این میزان آرای حزب عدالت و توسعه برای آشتی و صلح، بد نیست اما رأیدهندگان انتظار چیزی شبیه به این را داشتند. اما تا جاییکه به حزب عدالت و توسعه مربوط میشود، شخصیتی وجود دارد که مانع صلح و آشتی است. این شخصیت کسی غیر از رجب طیب اردوغان نیست.اردوغان بهدرستی میداند که در دولت ائتلافی آینده قادر نیست بگوید که «من رئیس اجرائی کشور» هستم و مجبور خواهد شد در مقابل محدودیتهای قانون اساسی سر تعظیم فرود آورد. در چنین صورتی رئیسجمهور میتواند با ممانعت از تشکیل دولت انتخابات زودهنگامی را در کشور برگزار کند. ویژگیهای فردی او اجازه نخواهد داد تا هزیمتی بدین سترگی را پذیرا باشد. در چنین صورتی ترکیه مجبور به برگزاری انتخاباتی دیگر در ماه اکتبر خواهد بود. برندگان و بازندگان اردوغان شکست خورد و این نکته آشکار شد که رأیدهندگان ترکیه جاهطلبیهای حاکمیت یکنفره را نپذیرفته و اجازه چنین کاری را نیز نخواهند داد. در این میان «داووداوغلو»، نخستوزیر این کشور، به تنهایی نخواهد توانست دولت را تشکیل دهد. حزب «جمهوریخواه خلق» به ریاست «کمال قلیچدار اوغلو» دیگر برنده این انتخابات است. در واقع با تصوری که از این حزب به عنوان اپوزیسیون اصلی میرفت و میران آرایی که کسب کرد، نتیجه برای این حزب نیز از منظر دیگر، شکست است؛ این حزب نیز شماری از رأی دهندگان و نمایندگان خود را از دست داد. اما بدون شک قلیچدار اوغلو با قرارگرفتن در مقام دوم و میزان آرایی که بهدست آورده است برنده دیگر این انتخابات به شمار میرود. حزب «حرکت ملی» با رهبری «باغچلی» دیگر برنده این انتخابات است. اما به نظر میرسد حزب «دموکراتیک خلقها» با رهبران مشترک جوان و کاریزماتیک خود، «صلاحالدین دمیرتاش» و «فیگن یوکسکداغ» تنها جریانی باشد که با عبور از آستانه 10 درصدی انتخابات و کسب 13 درصد به پیروزی واقعی دست یافته است. اگر به قدرت دمیرتاش به عنوان رهبری جوان بیندیشیم که توانسته است در جامعه سنتی و مذهبی کردستان ترکیه اکثریت قاطع آرا را کسب کند، نمایندگان حزب حاکم را در مناطق کردنشین به چالشی جدی بکشد، آرای چپها و سکولارهای ترکیه و دگراندیشان را به خود جذب کند؛ تنها میتوان گفت که «دمیرتاش سیاستمداری است که در آینده سیاسی ترکیه حرفهای زیادی برای گفتن دارد.»
منبع: حریت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.