دستفروشها شناسنامه نمیخواهند
سعید برآبادی: زیر آفتاب تیز انتهای خرداد، گونیهایشان ردیفبهردیف پهن است؛ یک نفر میفروشد و کناردستیاش دو طرف خیابان 15 خرداد را میپاید که یکوقت رودست نخورند. کسی هم در همین اطراف میچرخد که اگر «مأمورا» آمدند، با سوتی، صدایی یا تکزنگ موبایلی حواسشان را جمع کند. خیابان 15 خرداد اگر اصلیترین بازار دستفروشهای تهران نباشد، یکی از شلوغترینهاست. اغراق میکنند و میگویند روزی دو میلیون نفر بهطور متوسط از این خیابان رد میشوند و این یعنی رقمی به اندازه مسافران مترو. دستفروشانی که نتوانستهاند جایی در واگنهای مترو پیدا کنند و چیزی بفروشند، ناچار با سود کمتر، تن به دریای جمعیت این خیابان میدهند و ظهرها، خورش قیمه مانده را با دو هزار تومان فرومیدهند. در کشاکش چانهزنی مشتریها و نبود پول خرد و زدگی لباسها، صدای سوت از سمت غربی خیابان میآید؛ معاملههای نیمهکاره را رها میکنند، چهار گوشه گونیها را میگیرند و پا به فرار میگذارند. چند لحظه بعد، یک نیسان آبیرنگ و چند مأمور قدبلند سورمهایپوش از راه میرسند؛ با بیسیم و تجهیزات و چند دستفروشی که دنبال وانت پیاده میدوند، بلکه جنسهایشان را از مأموران سدمعبر پس بگیرند. دیالوگها بیشتر در حد التماس است، مأمورها اما بیاعتنا سر به اینسو و آنسوی ازدحام بازار میچرخانند تا دستفروشهای پنهانشده را پیدا کنند. بعضی از مغازهدارها، آنها را لو میدهند و خرواری از جنس چینی به جنسهای پشت نیسان اضافه میشود. سرکشی که تمام میشود، نیسان به سمت اجرائیات شهرداری منطقه راه میافتد، حالا آبها از آسیاب افتاده و یک سوت دیگر، گونیها را دوباره پهن میکند. با یکیشان که «لِگ»های رنگیرنگی میفروشد سر حرف را باز میکنم. میگوید تابهحال سهبار مأموران سدمعبر بساطش را ضبط کردهاند: «اولیش شب عید بود که مارو از کاسبی انداختن. اونموقع قابلمه میفروختم. چهار میلیون تومن جنسرو بردن. اینارو ما امانی میگیریم، یعنی بعد فروش پولشو میدیم. بدبخت شدم. شب عیدی میخواستم دوزار دربیارم، تا خرخره رفتم زیر قرض». لهجه آذری دارد، بعضیهایشان هم لر هستند یا کرد و البته که فارس. مهاجرند و شبها را در فاصله ناصرخسرو تا ابوسعید، هرجا که پیدا کنند، میخوابند. خیلیها هم بازنشستههای ساکن تهران هستند؛ مثلا آن یکی که جاروی پلاستیکی میفروشد یا آن یکی دیگر که کفشهای 10 هزار تومانی را روی گونی پهن کرده، میگوید بازنشسته یک کارخانه سرامیکسازی بوده. از هر پنجنفرشان میپرسم که خبر دارند قرار است برای دستفروشان شناسنامه صادر شود؟ اولی با تعجب کارتملیاش را از جیب درمیآورد و میگوید: «ما خودمون مدارک داریم. تکمیل تکمیل!»، دومی میگوید: «شناسنامه برای چی؟ من نمیخوام دختر دانشجوم بفهمه باباش چیکارس!»، سومی که از روی چهرهاش میشود حدس زد از پاکستان آمده، میگوید شناسنامه نمیخواهد و آخری همان «لگفروش» است که میگوید: «حتما میخوان در سود شریک بشن. آخه این کار مگه چقدر سود داره که باز یه عوارض هم به شهرداری بدیم». قانون سدمعبر اما ختم کلام است؛ قانونی که هرگونه اشغال پیادهرو را ممنوع کرده، چه توسط دستفروشها و چه توسط مصالح. سؤال اما اینجاست که آنهمه مصالح ساختمانی انبارشده در پیادهرو 15خرداد را که مربوط به یک پاساژ چندطبقه است، چگونه رفعورجوع میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.