راستاد: اوپک برای تنبیه متخلفان قانون ندارد
شرق: دیروز همایشی با عنوان تحلیل رفتار اعضای اوپک در دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. مهدی راستاد، بهعنوان سخنران به توضیح درباره مقالهای پرداخت که بهصورت علمی معادلات حاکم بر رفتار تولیدکنندگان نفت، بهخصوص اعضای اوپک را مشخص میکرد. او گفت: اوپک یکی از ماندگارترین سازمانهایی است که توسط عدهای مشترکالمنافع تأسیس شده، اما این سازمان سازوکار خاصی برای نظارت بر عملکرد اعضا و تنبیه متخلفان ندارد. هر شش یا هفت ماه جلسهای با حضور اعضا تشکیل و تصمیمهایی گرفته میشود، اما عملا قانونی برای الزام عمل به قوانین مصوب وجود ندارد و یکی از خصوصیات ویژه این سازمان، نبود قانونی برای مؤاخذه و تنبیه متخلفان است، در نتیجه همواره مجموع تولید نفت اوپک از مجموع میزان سهمیهای که به اعضا اختصاص داده شده بیشتر است. به گفته راستاد زمانی سعی بر این بود که پارامترهایی نظیر میزان ذخایر، جمعیت، مساحت کشور، وضعیت اقتصادی و میزان تولید ناخالص داخلی، از جمله شاخصهای اصلی نظام سهمیهبندی محسوب شود اما اساسا عامل مهمی که در تعیین سهمیه دخیل است، میزان ذخایر و ظرفیت تولید نفت توسط کشورهاست. اگرچه همانطور که گفته شد اوپک عملا الزامی برای رعایت سهمیهبندی ندارد و همیشه تخلفاتی از سمت کشورهای عضو دیده میشود، اما میتوان گفت تنها راه کشورها، از جمله ایران، برای افزایش سهمیه اختصاصی توسط اوپک و همچنین افزایش میزان تأثیرگذاری بر بازار نفت، تقویت ظرفیت تولید نفت است. اگر میزان نفتی که بیش از سهمیه، به هرکدام از اعضا اختصاص یافته را به صورت درصدی تعریف کنیم، بهگونهای که مشخص شود تولید بیش از سهمیه کشور متخلف، چند درصد از کل سهمیه اختصاصی آن کشور است، متوجه اختلاف عدد بهدستآمده درباره کشورهای مختلف میشویم. تولید بیش از سهمیه عربستان (به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت) نسبت به کل سهمیه اعطایی 3.2 درصد است و این میزان برای قطر، بهعنوان یکی از کشورهای کوچک تولیدکننده نفت، 18.5 درصد است؛ پس میتوان نتیجه گرفت رابطه میزان کل سهمیه و میزان تخلف معکوس است؛ یعنی هرچه سهمیه تولید بیشتر باشد میزان تخلف کمتر است و هر چه سهمیه کمتر باشد این میزان بیشتر میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.