|

پس از چالش های طولانی میان سنا و کاخ سفید

تصویب نظارت کنگره بر توافق هسته‌ای

شرق: سنای آمریکا روز پنجشنبه یک گام بزرگ برداشت، گامی بلند در جهت توافق با دولت اوباما و پذیرش تصمیمات کاخ سفید در مورد توافق هسته‌ای احتمالی میان ایران و غرب. قانون‌گذاران آمریکایی لایحه‌ای تصویب کردند که براساس آن، کنگره می‌تواند بر توافق هسته‌ای نظارت داشته باشد. مجلس سنا روز پنجشنبه 17 اردیبهشت‌ماه با 98 رأی موافق و یک رأی مخالف لایحه نظارت بر توافق هسته‌ای را تصویب کرد. براساس این طرح، کنگره ایالات‌متحده می‌تواند تا ۳۰ روز هرگونه توافق هسته‌ای با ایران را بررسی کند و در صورت لزوم، آن را رد کند. طرح تصویب‌شده در سنا در صورت تصویب نهایی، مانع این خواهد شد که دولت اوباما در مدت بازبینی توافق نهایی احتمالی، تحریم‌ها علیه ایران را کاهش دهد و او را ملزم می‌کند تا هر ۹۰ روز، پایبندی جمهوری اسلامی به مفاد توافق را به کنگره گزارش دهد. قانون‌گذاران همچنین این امکان را خواهند داشت تا درباره برداشته‌شدن یا نشدن تحریم‌های مصوب کنگره رأی دهند، اما مهم اینجاست که براساس این طرح، اوباما می‌تواند در صورتی که کنگره توافق نهایی آمریکا و ایران را رد کند، با استفاده از اختیاراتش تصمیم کنگره را وتو کند، مگر آنکه دوسوم مجلس نمایندگان و سنا با تصمیم رئیس‌جمهوری مخالف باشند. براساس توافق دولت و کنگره آمریکا، این مصوبه دیگر متمم یا ضمیمه‌ای نخواهد داشت و به‌این‌ترتیب کنگره نمی‌تواند از این طریق بر توافق احتمالی با ایران اعمال نفوذ بیشتری داشته باشد. بااین‌حال اوباما همچنان خواهد توانست تحریم‌هایی را که با احکام اجرائی رئیس‌جمهوری آمریکا علیه برنامه اتمی ایران به اجرا درآمده‌اند، لغو کند، اما قادر به لغو تحریم‌های کنگره نخواهد بود. رأی منفی پسر جوان آرکانزاسی تام کاتن، سناتور جمهوری‌خواه کنگره آمریکا که به‌تازگی چهارماهگی حضور خود در کنگره را به پایان رسانده است، به این لایحه رأی منفی داد و به تعبیر «امیلی کادی»، نویسنده نیوزویک، به توافقی بین‌المللی لگدپرانی کرد. پسر جوان آرکانزاسی که توانسته است در ماجرای توافق هسته‌ای با ایران نام خود را سر زبان‌ها بیندازد و خود را به‌سرعت در میان جمهوری‌خواهان مطرح کند، دست‌آموز امنیتی مک‌کین است که با خط‌دهی او علیه دولت اوباما، وارد کارزار شده و مانور‌های زیادی در کنگره آمریکا داده است. موافقت اوباما کاخ سفید اعلام کرده باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، در صورت تأیید این مصوبه در مجلس نمایندگان آن را امضا می‌کند. اوباما پیش‌تر تهدید کرده بود اگر این طرح در کنگره تصویب شود آن را وتو خواهد کرد. کاخ سفید اخیرا اعلام کرد با توجه به تغییراتی که در طرح داده شده، درخواست کنگره نمی‌تواند مذاکرات جاری با ایران را از مسیر خارج کند. به گزارش بی‌بی‌سی، دولت آمریکا درباره چگونگی پیشبرد مذاکره با ایران اختلاف‌نظر شدیدی با کنگره داشته است، اما سرانجام طرفین درباره اختیار کنگره برای بررسی توافق هسته‌ای نهایی با ایران به توافق رسیدند. ایران و گروه کشورهای موسوم به 1+5 که آمریکا یکی از آنهاست، در فروردین‌ماه به چارچوب اولیه توافقی برای حل مسئله هسته‌ای ایران دست یافتند. بنا بر این توافق که تا پایان ماه ژوئن باید جزئیات آن روشن شود، ایران در قبال حذف تحریم‌های بین‌المللی، بخش‌هایی از برنامه فعالیت اتمی خود را متوقف می‌کند. نامه ۱۵۰ نماینده آمریکا در حمایت از مذاکرات هم‌زمان با تصویب این طرح ۱۵۰ عضو مجلس نمایندگان آمریکا در نامه‌ای حمایت خود را از مذاکرات اتمی دولت باراک اوباما و هم‌پیمانان آن با ایران اعلام کرده‌اند. این تعداد از نمایندگان دمکرات می‌تواند نشان دهد مخالفان احتمالی توافق اتمی، برای آنکه بتوانند جلوی وتوی رئیس‌جمهوری را بگیرند، به دوسوم آرای لازم دست پیدا نمی‌کنند. «واشنگتن‌پست» در این مورد نوشته است که اکنون به نظر می‌رسد نماینده کافی در حزب دمکرات، برای آنکه بیش از یک‌سوم نمایندگان کنگره از توافق اتمی دولت اوباما و وتوی احتمالی او علیه مخالفان، حمایت کنند، وجود دارد. نامه‌ای که جان شاکوسکی، نماینده دمکرات مجلس نمایندگان، لوید دگت (دمکرات) و دیوید پرایس (دمکرات) آن را تنظیم کرده‌اند، قویا از مذاکرات اتمی دولت ایالات‌متحده با تهران حمایت کرده است. در بخشی از این نامه ادعا شده است «این مسئله فراتر از سیاست است. ریسک بالا و جایگزین‌ها ترسناک هستند. ما باید از هر راهی برای رسیدن به راه‌حلی دیپلماتیک، قابل راستی‌آزمایی و اجرایی دست یابیم». نویسندگان این نامه افزوده‌اند «اگر آمریکا به ترک مذاکرات دست زند یا موجبات فروپاشی آن را فراهم کند، نه‌تنها به‌شکلی مسالمت‌آمیز جلوی مسلح‌شدن ایران به سلاح اتمی را نمی‌گیریم، بلکه احتمال آن را هم افزایش می‌دهیم.» در جای دیگری از این نامه نیز آمده است: «جنگ به‌خودی‌خود ما را امن‌تر نمی‌کند.» مقام‌های ایرانی همواره تأکید کرده‌اند که هدف آنها از پیشبرد برنامه اتمی، صلح‌آمیز است.

------------

واکنش بهارستان رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، از تهیه طرحی دوفوریتی خبر داد که بر اساس آن توافق هسته‌ای ایران و 1+5 باید به تصویب مجلس برسد و مجلس بر روند اجرای توافق نظارت کند. این طرح به نوعی مقابله با رفتارهای اخیر کنگره آمریکا و تلاش بر نظارت بر هرگونه توافق ایران و کشورهای 1+5 به شمار می‌آید. طرح دوفوریتی مجلس ایران نیز هم بعد تقنینی دارد و هم تصویبی و نظارتی. به موجب این طرح، اولا توافق هسته‌ای ایران و 1+5 باید به تصویب مجلس برسد و نکته دیگر اینکه مجلس باید بر روند اجرای توافق نظارت کند. این طرح به امضای جمع زیادی از نمایندگان رسیده و ممکن است در آینده با امضاهای بیش‌تری در صحن علنی مجلس پیگیری شود. نمایندگان مجلس در ایران به جهت سازوکارهایی که قانون اساسی پیش‌بینی کرده و با استناد به اصول 77 و 125 قانون اساسی، این طرح را تهیه کرده‌اند. در واقع این طرح با توجه به ظرفیت‌های قانون اساسی و اختیاراتی است که مجلس دارد و به عنوان مقابله با سنا یا کنگره آمریکا نیست اما عملا همین معنا را خواهد داشت. تاکنون بیش از 60 نماینده این طرح دوفوریتی را امضا کرده‌اند و طراحان آن تأکید کرده‌اند «به دلیل اینکه مدیریت پرونده هسته‌ای در کشورمان مدیریت خاصی است همه جوانب کار باید در نظر گرفته شود و مشورت‌های لازم صورت گیرد و بعد از آن، این طرح در دستور کار قرار خواهد گرفت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.