|

داوود هرمیداس‌باوند:

داعش پلی پوشالی برای بعث است

سعید شمس

داعش این‌روز‌ها در شرایطی تحرکاتش را با جدیت کامل در عراق پشت‌سر می‌گذارد که «پیوستن مهره‌های حزب بعث» موجب شده تا این ذهنیت به‌وجود بیاید که نفراتی که روزگاری تمام‌وکمال در خدمت اوامر صدام بودند، این‌روز‌ها در تلاش هستند تا در غیاب رئیس اعدامی خود، از داعش به‌عنوان پلی برای بازگشت به قدرت استفاده کنند. «بقایای ارتشی حزب بعث که بیش از یک‌دهه است، حاشیه‌نشینی را تجربه می‌کنند، با بروز پدیده‌ای چون داعش گمان کردند فرصت دارند تا دوباره به متن برگردند و دوباره عراق را به عراقی تبدیل کنند که سنی‌ها در آن حرف اول و آخر را می‌زنند. بنابراین ورود داعش به عراق با استقبال بعث مواجه شد تا بتوانند برای تغییر وضع موجود در عراق، استفاده ابزاری کنند». «داوود هرمیداس‌باوند»، کارشناس بین‌الملل با طرح اظهارات بالا و همچنین با تأکید بر اینکه «داعش پلی پوشالی برای بعث است» به پرسش‌های «شرق» درباره رابطه صدام و داعش پاسخ می‌گوید:

‌ می‌توان این‌طور گفت که داعش، میراث شوم حزب بعث است؟ داعش به‌طور مشخص اتفاقی است که به «امروز» تعلق دارد که تحرکات کشورهایی چون عربستان، قطر و حتی ترکیه در قبال بحران سوریه، موجب شد تا این گروه مخوف عرض اندام کند. البته سنی‌های عراق و همچنین ارتشی‌های بعث که خود را از گردونه قدرت خارج‌شده می‌دیدند، به داعش پیوستند تا به‌زعم خود «تغییر» در عراق را شروع کنند. ‌منظور از سؤال این است که آیا می‌توان تحرکات داعش را محصول و همچنین تداوم آنچه توسط بعثی‌ها مشاهده می‌شد، دانست؟ به‌هرحال، افراطی‌گری و تندروی در شرایطی خودنمایی می‌کند که جامعه پتانسیل لازم را داشته باشد. عراق و عراقی‌ها در دهه‌های اخیر به‌طور مداوم با پدیده‌هایی چون خشونت، تمامیت‌خواهی و... مواجه بودند و دقیقا به‌همین‌دلیل می‌توان این‌طور گفت که فضای این کشور این امکان را به داعشی‌ها داد تا ابراز وجود کرده و تحرکاتشان را به شکلی کاملا جدی دنبال کنند. ‌تهدید صدام خسارت‌بار‌تر بود یا رفتارهای داعش؟ شاید صحیح نباشد که این دو مسئله را با هم مقایسه کنیم. به‌هرحال، این دو پدیده، در برهه‌های مختلفی از تاریخ، فعال بودند و رشد هرکدام دلایل متفاوتی داشت. داعش در شرایطی خشونت و همچنین هرج‌ومرج را هدفی مهم برای خود می‌داند که دیکتاتور سابق عراق سعی داشت تا جایگاه ویژه‌ای برای عراق احراز کند، به‌خصوص بعد از قرارداد «کمپ‌دیوید» که با میانجی‌گری کار‌تر صورت گرفت، سعی کرد در فضای ایجادشده بتواند رهبری اتحادیه عرب را بر عهده گیرد. ‌اما حمله نظامی به ایران با آنچه گفته شد، هم‌خوان نبود. بعد از ماجرای سفارت آمریکا و گروگانگیری آمریکایی‌ها توسط دانشجویان ایرانی، فضای خاصی درباره ایران در غرب به‌وجود آمد و به‌همین‌دلیل، صدام به این ذهنیت رسید که با توجه به انزوای ایران و همچنین حمایت آمریکا، می‌تواند به ایران حمله کند تا از این طریق، موقعیت ویژه‌ای را برای خود و کشورش به دست بیاورد. البته باید اذعان کرد صدام در دو سال اول جنگ هیچ توفیقی نداشت، به‌طوری‌که اگر بعد از آزاد‌سازی خرمشهر جنگ تمام می‌شد، جامعه جهانی به عنوان یک شکست‌خورده محض از او یاد می‌کرد، اما جنگ ادامه یافت و در‌‌‌‌نهایت، به قطع‌نامه ۵۹۸ منجر شد و دیکتاتور تمامیت‌خواه عراق، این ذهنیت را پیدا کرد که حمایت‌های غرب تداوم خواهد داشت که در عمل این‌طور نشد و در‌‌‌‌نهایت، توسط آمریکا و با کمک اروپایی‌ها، حکومتش سرنگون و خودش به سرنوشتی محکوم شد که همه مشاهده کردند؛ سرنوشتی که صدام‌حسین را با بد‌ترین وضعیت ممکن، اول از قدرت برکنار کرد و در‌‌نهایت با وجود زندگی سرتاسر توأم با قدرت، به آن شکل‌ به دار آویخته شد. ‌به بحث نوع رابطه داعش و صدام برگردیم. پیوستن ارتشی‌های سابق بعث به داعش را چطور تحلیل می‌کنید؟ بقایای ارتش حزب بعث که بیش از یک‌دهه است، حاشیه‌نشینی را تجربه می‌کنند، با بروز پدیده‌ای چون داعش گمان کردند فرصت دارند تا دوباره به متن برگردند و دوباره عراق را به عراقی تبدیل کنند که سنی‌ها در آن حرف اول و آخر را می‌زنند. بنابراین ورود داعش به عراق با استقبال بعث مواجه شد تا بتوانند برای تغییر وضع موجود در عراق استفاده ابزاری کنند. می‌توان این‌طور گفت تا زمانی که داعش در عراق به فعالیت خود ادامه می‌دهد، بعثی‌ها هم امیدی البته واهی برای بازگشت به قدرت خواهند داشت. ‌عراق در زمان صدام وضعیت بدتری داشت یا داعش؟ ببینید! بحران منطقه و به‌طور مشخص آنچه در سوریه مشاهده می‌شود، کنترل مرز‌ها را دشوار کرده است تا داعشی‌ها این فرصت را داشته باشند آزادانه به فعالیت بپردازند. همچنین برخی از قدرت‌ها هم تسلیحاتی برای داعش فراهم کردند و همچنین برخی از کشورهای عربی با این هدف که حکومت را از کنترل شیعیان خارج کنند، داعش را ساپورت می‌کنند و به‌همین‌دلیل، رفتارهای داعش در عراق به اندازه فعالیتشان در سوریه مخالف ندارد. مجموع این فرآیند موجب شده تا عراق دشواری‌های زیادی را به چشم ببیند. در پایان لازم به تأکید است که داعش پلی پوشالی برای بعث است و افراد صدام نباید حتی ذره‌ای امید برای بازگشت به فضای تصمیم‌گیری داشته باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.